Ελληνικές Επιχειρήσεις

Η εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων στην Ελλάδα δοκιμάζεται έντονα από το διαχρονικό πρόβλημα των καθυστερημένων πληρωμών, όπως προκύπτει από την ευρωπαϊκή έκθεση της Intrum. Το γεγονός ότι σχεδόν 7 στις 10 επιχειρήσεις εκφράζουν ανησυχία για την αδυναμία πελατών και συνεργατών να εξοφλούν εγκαίρως τα τιμολόγιά τους αποτελεί σαφή ένδειξη αυξημένης χρηματοοικονομικής αβεβαιότητας.

Οι καθυστερήσεις δεν συνιστούν απλώς λογιστικό ζήτημα, αλλά επηρεάζουν άμεσα τη ρευστότητα, τη δυνατότητα κάλυψης υποχρεώσεων και τελικά τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων. Παράλληλα, υπονομεύεται η εμπιστοσύνη στις συναλλαγές και ενισχύεται η ανάγκη για αυστηρότερους όρους συνεργασίας.

Την ίδια στιγμή, το υψηλό κόστος δανεισμού και οι φορολογικές επιβαρύνσεις παραμένουν βασικές προκλήσεις, περιορίζοντας τα περιθώρια επενδύσεων και ανάπτυξης. Αν και τα ποσοστά αυτά βρίσκονται κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο, επιβεβαιώνουν ότι οι επιχειρήσεις λειτουργούν σε ένα συνολικά απαιτητικό περιβάλλον. Επιπλέον, η διεθνής αβεβαιότητα και οι γεωοικονομικές εξελίξεις επηρεάζουν πάνω από τις μισές επιχειρήσεις, ενώ ο πληθωρισμός εξακολουθεί να επιβαρύνει το κόστος και τα περιθώρια κέρδους.

Παρά τις δυσκολίες, καταγράφεται σαφής στροφή προς την αξιοποίηση της τεχνολογίας. Η πλειονότητα των επιχειρήσεων επενδύει σε ανάλυση δεδομένων για την πρόβλεψη ληξιπρόθεσμων οφειλών και στη βελτίωση των ψηφιακών καναλιών πληρωμών, ενώ σημαντικό ποσοστό αξιοποιεί εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για αυτοματοποίηση διαδικασιών. Η τάση αυτή υποδηλώνει μετάβαση σε πιο αποδοτικά και ψηφιακά μοντέλα διαχείρισης απαιτήσεων.

Οι πιστωτικοί κίνδυνοι παραμένουν

Ωστόσο, οι πιστωτικοί κίνδυνοι παραμένουν. Ένα μεγάλο μέρος των επιχειρήσεων αναφέρει είτε αύξηση είτε σταθερότητα στις απώλειες, γεγονός που δείχνει ότι οι επενδύσεις στην τεχνολογία δεν έχουν ακόμη εξαλείψει τις αβεβαιότητες.

Σε επίπεδο πρακτικών, η κεντρικοποίηση της διαχείρισης πληρωμών, η βελτίωση των ψηφιακών υποδομών και η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης θεωρούνται οι πιο αποτελεσματικές λύσεις για τη μείωση των καθυστερήσεων. Αντίθετα, πιο παραδοσιακές μέθοδοι εμφανίζονται λιγότερο αποδοτικές.

Παρά τις προσπάθειες προσαρμογής, οι προσδοκίες παραμένουν συγκρατημένες: πάνω από τις μισές επιχειρήσεις εκτιμούν ότι ο κίνδυνος καθυστερημένων ή μη πληρωμών θα αυξηθεί το επόμενο έτος. Ταυτόχρονα, το λειτουργικό κόστος διαχείρισης οφειλών παραμένει υψηλό, απαιτώντας σημαντικό χρόνο σε εβδομαδιαία βάση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η περιορισμένη αξιοποίηση του ευρωπαϊκού θεσμικού πλαισίου για τις καθυστερημένες πληρωμές, το οποίο προβλέπει τόκους υπερημερίας και αποζημιώσεις. Η ελλιπής εφαρμογή του υποδηλώνει έλλειμμα ενημέρωσης ή πρακτικής αξιοποίησης.

Στον αντίποδα, η τεχνητή νοημοσύνη αναδεικνύεται σε βασικό εργαλείο βελτίωσης. Οι επιχειρήσεις αναγνωρίζουν ότι η ενσωμάτωσή της δεν αποτελεί πλέον επιλογή, αλλά αναγκαία προϋπόθεση ανταγωνιστικότητας. Παράλληλα, ενισχύεται η χρήση ψηφιακών διεπαφών, όπως chatbots, που συμβάλλουν σε πιο άμεση και ουδέτερη επικοινωνία με τους πελάτες.

Ωστόσο, η υιοθέτηση της τεχνολογίας συνοδεύεται από προκλήσεις, όπως ζητήματα προστασίας δεδομένων και κανονιστικής συμμόρφωσης. Πολλές επιχειρήσεις εκφράζουν ανησυχίες για την ικανότητά τους να ανταποκριθούν στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την τεχνητή νοημοσύνη, ενώ υπάρχει και ο φόβος περιορισμού της καινοτομίας.

Τέλος, αναδεικνύεται και μια αντίφαση στη συμπεριφορά των επιχειρήσεων: αν και αναγνωρίζουν την ευθύνη έγκαιρης πληρωμής προς μικρότερους συνεργάτες, στην πράξη δεν λαμβάνουν πάντα υπόψη τον αντίκτυπο των καθυστερήσεων.

Συνολικά, το επιχειρηματικό περιβάλλον στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται από έντονες πιέσεις αλλά και δυναμική προσαρμογή. Οι καθυστερημένες πληρωμές, το υψηλό κόστος χρηματοδότησης και η αβεβαιότητα συνεχίζουν να επιβαρύνουν την εμπιστοσύνη, ωστόσο η τεχνολογική μετάβαση ενισχύει σταδιακά την ανθεκτικότητα και την αποδοτικότητα των επιχειρήσεων.

Ανάπτυξη χωρίς παραγωγικότητα: το διαρθρωτικό έλλειμμα της ελληνικής οικονομίας

Η ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας μετά την κρίση χρέους στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της απασχόλησης, κυρίως σε τομείς χαμηλής παραγωγικότητας, χωρίς αντίστοιχη βελτίωση στην αποδοτικότητα της εργασίας. Το αποτέλεσμα είναι η διατήρηση ενός σημαντικού διαρθρωτικού χάσματος παραγωγικότητας σε σχέση με την Ευρωζώνη, το οποίο περιορίζει τις προοπτικές βιώσιμης ανάπτυξης και επηρεάζει άμεσα το επίπεδο των εισοδημάτων.

Παρά τις μικρές βελτιώσεις που καταγράφηκαν το 2024, με αύξηση της παραγωγικότητας κατά 1% σε όρους ΑΕΠ ανά εργαζόμενο και 0,77% ανά ώρα εργασίας, η απόσταση από την Ευρώπη παραμένει μεγάλη. Σύμφωνα με το Εθνικό Συμβούλιο Παραγωγικότητας, το ελληνικό ΑΕΠ ανά εργαζόμενο αντιστοιχεί μόλις στο 52% του μέσου όρου της Ευρωζώνης και στο 57% της Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ το ΑΕΠ ανά ώρα εργασίας βρίσκεται ακόμη χαμηλότερα.

Τα δεδομένα αυτά επιβεβαιώνουν ότι η ανάπτυξη των τελευταίων ετών δεν συνοδεύεται από ουσιαστική ενίσχυση της παραγωγικότητας. Αντιθέτως, η οικονομία ανακάμπτει χωρίς να συγκλίνει με τα ευρωπαϊκά επίπεδα, γεγονός που εξηγεί και τη συνεχιζόμενη υστέρηση στην αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.

Η χαμηλή παραγωγικότητα έχει τις ρίζες της στην περίοδο της κρίσης, όταν κατέρρευσαν οι επενδύσεις και το παραγωγικό κεφάλαιο. Στη συνέχεια, η ανάκαμψη στηρίχθηκε κυρίως στην κατανάλωση και την αύξηση της απασχόλησης, αφήνοντας την παραγωγικότητα σε στάσιμη τροχιά. Μόνο μετά το 2020 καταγράφονται περιορισμένες βελτιώσεις, αλλά από χαμηλή βάση.

Τα βασικά εμπόδια παραμένουνε

Διεθνείς οργανισμοί όπως ο ΟΟΣΑ επισημαίνουν ότι τα βασικά εμπόδια παραμένουν: χαμηλό επίπεδο επενδύσεων, μικρό μέγεθος επιχειρήσεων, περιορισμένη ενσωμάτωση τεχνολογίας και εξάρτηση από κλάδους όπως ο τουρισμός και οι υπηρεσίες χαμηλής προστιθέμενης αξίας. Οι προτάσεις επικεντρώνονται στη μείωση των κανονιστικών βαρών, στην ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και στη βελτίωση των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού.

Παράλληλα, αν και έχει σημειωθεί πρόοδος στην ψηφιοποίηση, η χώρα εξακολουθεί να υστερεί σε όρους ψηφιακής ανταγωνιστικότητας. Σύμφωνα με το IMD, η Ελλάδα κατατάσσεται χαμηλά τόσο συνολικά όσο και ειδικά στην αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων, γεγονός που επιβαρύνει περαιτέρω την παραγωγικότητα.

Συνολικά, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή μιας οικονομίας που αναπτύσσεται, αλλά με αδύναμα θεμέλια σε όρους παραγωγικότητας. Χωρίς ουσιαστική ενίσχυση των επενδύσεων, της καινοτομίας και της τεχνολογικής ενσωμάτωσης, η σύγκλιση με την Ευρώπη θα παραμείνει αργή και αβέβαιη.