Μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου να ακυρώσει τους προηγούμενους παγκόσμιους δασμούς της κυβέρνησης Τραμπ, ο Λευκός Οίκος επανέρχεται με ένα νέο και νομικά πιο θωρακισμένο σχέδιο επιβολής εμπορικών επιβαρύνσεων, επιχειρώντας να αναδιαμορφώσει εκ νέου τις εμπορικές σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών με τον υπόλοιπο κόσμο.

Το νέο πακέτο προβλέπει δασμούς από 10% έως 12,5% σε 59 χώρες και την Ευρωπαϊκή Ένωση, με αιτιολογία ότι οι συγκεκριμένες χώρες δεν έχουν υιοθετήσει ή δεν εφαρμόζουν επαρκώς νομοθεσία κατά του εμπορίου προϊόντων που παράγονται μέσω καταναγκαστικής εργασίας.

Οι δασμοί αναμένεται να επιβληθούν βάσει του Άρθρου 301 του αμερικανικού εμπορικού νόμου του 1974, ενός νομικού εργαλείου που επιτρέπει στην αμερικανική κυβέρνηση να απαντά σε πρακτικές άλλων χωρών που θεωρούνται επιζήμιες για τα αμερικανικά συμφέροντα. Σύμφωνα με νομικούς αναλυτές, η συγκεκριμένη νομική βάση θεωρείται ισχυρότερη και λιγότερο ευάλωτη σε δικαστικές προσφυγές σε σχέση με το προηγούμενο πλαίσιο που είχε χρησιμοποιηθεί.

Στόχος η αναβίωση της εμπορικής στρατηγικής Τραμπ

Η νέα πρωτοβουλία εντάσσεται στη συνολικότερη προσπάθεια του προέδρου των ΗΠΑ να επαναφέρει το δόγμα προστασίας της αμερικανικής βιομηχανίας, υποστηρίζοντας ότι οι υφιστάμενοι κανόνες του διεθνούς εμπορίου ευνόησαν ξένες οικονομίες εις βάρος της αμερικανικής παραγωγικής βάσης.

Η κυβέρνηση θεωρεί ότι η πολιτική αυτή μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της εγχώριας βιομηχανίας, στη μείωση των εμπορικών ελλειμμάτων και στην αύξηση των δημόσιων εσόδων μέσω δασμών.

Ερωτήματα για τα πραγματικά κίνητρα

Παρά τη ρητορική περί προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αρκετοί ειδικοί εκφράζουν αμφιβολίες για το κατά πόσο ο βασικός στόχος των νέων μέτρων είναι πράγματι η καταπολέμηση της καταναγκαστικής εργασίας.

Όπως επισημαίνουν, η κυβέρνηση δεν συνέδεσε το ύψος των δασμών με τη σοβαρότητα των παραβιάσεων ανά χώρα, εν  αρκετά κράτη στα οποία έχουν καταγραφεί σοβαρά περιστατικά καταναγκαστικής εργασίας, εμπορίας ανθρώπων ή σύγχρονης δουλείας δεν περιλαμβάνονται στη λίστα των κυρώσεων.

Επιπλέον, αν και οι ΗΠΑ διαθέτουν εδώ και δεκαετίες νομοθεσία που απαγορεύει τις εισαγωγές προϊόντων που παράγονται με καταναγκαστική εργασία, η εφαρμογή της παραμένει σχετικά περιορισμένη, καθώς έχουν εκδοθεί ελάχιστες νέες απαγορεύσεις εισαγωγών σε συγκεκριμένες επιχειρήσεις.

Πολιτικά και νομικά πιο δύσκολο να αμφισβητηθούν

Αναλυτές εκτιμούν ότι η επιλογή της καταναγκαστικής εργασίας ως αιτιολογικής βάσης δεν είναι τυχαία. Πρόκειται για ζήτημα που απολαμβάνει ευρεία διακομματική αποδοχή στις ΗΠΑ, γεγονός που καθιστά δυσκολότερη τόσο την πολιτική όσο και τη νομική αμφισβήτηση των μέτρων.

Παρότι δεν αποκλείονται νέες δικαστικές προσφυγές, αρκετοί ειδικοί θεωρούν ότι τα αμερικανικά δικαστήρια θα δυσκολευτούν να ακυρώσουν δασμούς που παρουσιάζονται ως εργαλείο αντιμετώπισης παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Επιπτώσεις για το παγκόσμιο εμπόριο

Εφόσον εφαρμοστούν από τον Ιούλιο, οι νέοι δασμοί αναμένεται να αυξήσουν τις εμπορικές τριβές μεταξύ ΗΠΑ και βασικών εμπορικών εταίρων τους, δημιουργώντας πρόσθετη αβεβαιότητα στις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού.

Παράλληλα, ενδέχεται να ενισχύσουν τις πληθωριστικές πιέσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες μέσω υψηλότερου κόστους εισαγόμενων προϊόντων, σε μια περίοδο όπου η αμερικανική οικονομία καλείται ήδη να διαχειριστεί τις επιπτώσεις των γεωπολιτικών εντάσεων και της ανόδου των ενεργειακών τιμών.

Το νέο σχέδιο της κυβέρνησης Τραμπ δείχνει ότι η πολιτική των δασμών όχι μόνο δεν εγκαταλείπεται, αλλά επιστρέφει με πιο στοχευμένη νομική βάση και μεγαλύτερες πιθανότητες μακροχρόνιας εφαρμογής.