|
Το 2007, η χρεοκοπία της
Lehman
Brothers
σηματοδότησε τον απότομο
περιορισμό της
αμερικανικής δαπάνης και
συνακόλουθα του
ελλείμματος στο ΙΤΣ των
ΗΠΑ. Ηταν η εποχή της
παγκοσμιοποίησης και την
«προσαρμογή» την έκαναν
οι αγορές. Σήμερα, 20
χρόνια μετά, τα
συμπτώματα είναι τα
ίδια. Τα αμερικανικά
ελλείμματα εκτινάσσονται
και αποτελεί ερώτημα
τόσο η μορφή της
«προσαρμογής» που
απαιτείται όσο και το
υποκείμενο της δράσης.
Στο σημείο αυτό πρέπει
να γίνουν μερικές
γρήγορες διευκρινίσεις
γι’ αυτή την κατάσταση.
Ελλείμματα και
πλεονάσματα προκύπτουν
βασικώς από τις διεθνείς
τοποθετήσεις κεφαλαίων,
και υπολογίζονται από τη
διαφορά ανάμεσα στην
αξία των περιουσιακών
στοιχείων στο εξωτερικό
και των εξωτερικών
υποχρεώσεων. Η διαφορά
τους καθορίζει ένα
έλλειμμα/πλεόνασμα στα
ΙΤΣ κάθε χώρας, με την
προσθήκη αυτών που
ονομάζουμε «valuation
effects».
Η Αμερική συνεχίζει να
προσελκύει κεφάλαια από
το εξωτερικό λόγω των
βαθιών και υψηλής
ρευστότητας αγορών της,
τα οποία εξασφαλίζουν
γρήγορη κινητικότητα και
κερδοφορία, γεγονός που
ενισχύει το δολάριο.
Αυτή την ιδιότητα είχε
επισημάνει πριν από 50
χρόνια ο μεγάλος Γάλλος
πολιτικός και πρόεδρος
της Γαλλίας Βαλερί
Ζισκάρ Ντ’ Εστέν
χρησιμοποιώντας τον όρο
«εξοργιστικό προνόμιο» (exorbitant
privilege),
επισημαίνοντας την
ευκολία και το χαμηλό
κόστος με το οποίο το
αμερικανικό δημόσιο
μπορεί να χρηματοδοτεί
έτσι τις δαπάνες του.
Παρά μια κάποια
στασιμότητα την
τελευταία δεκαετία στις
εισροές κεφαλαίων στις
ΗΠΑ, εάν κανείς
επικεντρωθεί σε αυτό που
επισημάνθηκε ανωτέρω ως
valuation
effect,
μπορεί να κατανοήσει τη
βασική μηχανική αυτής
της ανισορροπίας, την
οποία μάλιστα δεν
μπορούν να σταματήσουν
ούτε οι επιβαλλόμενοι
δασμοί του Αμερικανού
προέδρου. Η εισροή
κεφαλαίων και η
εκτόξευση των μετοχών
των 7-Meg
εταιρειών τεχνητής
νοημοσύνης έχουν
εκτοξεύσει τη
Wall
Street
και την αμερικανική
δαπάνη, διευρύνοντας
τελικώς το ΙΤΣ των ΗΠΑ.
Μια προφανής επίλυση των
εντεινόμενων
ανισορροπιών θα ήταν η
συνεργατική λογική σε
διεθνές επίπεδο μιας
μείωσης της αμερικανικής
δαπάνης κυρίως μέσω
μείωσης του θηριώδους
δημοσίου ελλείμματος, με
ταυτόχρονη, αντιστρόφως,
αύξηση της δημόσιας και
της ιδιωτικής δαπάνης
στην Κίνα, ενώ η Ευρώπη
πρέπει να προχωρήσει
ταχύτατα στην ενοποίηση
και εμβάθυνση όλων των
αγορών της και
ιδιαιτέρως των
κεφαλαιαγορών της, μαζί
με αλλαγές απορρύθμισης.
Αυτή τη στιγμή, οι
προϋποθέσεις αυτές στις
λεγόμενες «πολιτικές
αγορές» δεν υπάρχουν. Οι
αντιπαραθέσεις, ο
προστατευτισμός και ο
οικονομικός εθνικισμός,
οι συγκρούσεις, οι
πόλεμοι είναι όλα
«εκδηλώσεις» διευθέτησης
που χειροτερεύουν
δραματικά την κατάσταση.
Το ζήτημα είναι πόσο
όλοι μας το κατανοούμε
όλο αυτό.
*Ο κ. Θεόδωρος Πελαγίδης
είναι υποδιοικητής της
ΤτΕ και καθηγητής
Οικονομικής Ανάλυσης στο
Πανεπιστήμιο Πειραιώς.
** Το άρθρο δημοσιεύτηκε
αρχικά στην Καθημερινή
της Κυριακής.
|
