Για σκεφτείτε το. Οι κατασκευαστές είναι διαφορετικοί. Ο 1107 κατασκευάστηκε από την Univac, η οποία αργότερα έγινε Sperry Univac και αργότερα Unisys, ενώ ο ΔΑΙΔΑΛΟΣ αποτελείται από συστήματα της HPE (Hewlett Packard Enterprise) αλλά η συντήρησή τους γίνεται από την ίδια ουσιαστικά εταιρεία, στην οποία διετέλεσα Τεχνικός Διευθυντής, Γενικός Διευθυντής και Αντιπρόεδρός της!

Στη συνέχεια θα αναφερθώ στα τεχνικά χαρακτηριστικά του ΔΑΙΔΑΛΟΥ, αλλά για να αντιληφθείτε τη διαφορά της κλίμακας πρέπει να σας δώσω τα μεγέθη του Univac 1107. Το σύστημα είχε μνήμη 384.000 χαρακτήρες και δύο μαγνητικά τύμπανα (ο προάγγελος του μαγνητικού δίσκου) συνολικής χωρητικότητος 9.000.000 χαρακτήρων. Επίσης περιελάμβανε 6 μαγνητικές ταινίες και δύο εκτυπωτές. Για τη στέγαση του συστήματος διαμορφώθηκε ειδικός χώρος 130 τετραγωνικών μέτρων στο ισόγειο του κτιρίου με αλεξίσφαιρα τζάμια!

Οι ομιλητές ακολούθησαν ένα γνωστό ευφυολόγημα το οποίο αποδίδεται στον Winston Churchill: «Μια καλή ομιλία πρέπει να είναι σαν τη γυναικεία φούστα: αρκετά μακριά ώστε να καλύπτει το θέμα και αρκετά κοντή ώστε να προκαλεί ενδιαφέρον». Πράγματι, οι ομιλίες δεν ήταν καθόλου κουραστικές. Ακολούθησε συνομιλία με τον Πρωθυπουργό που μας έδωσε αρκετά ενδιαφέροντα στοιχεία.

Εδώ όμως θέλω να σημειώσω μια πολύ μεγάλη παράλειψη. Ολοι οι ομιλητές αναφέρθηκαν στους παράγοντες που συνετέλεσαν στην ολοκλήρωση του έργου. Κανένας, όμως, δεν αναφέρθηκε στην εταιρεία που εγκατέστησε το σύστημα και η οποία θα έχει την ευθύνη για τη συντήρησή του και την καλή λειτουργία του. Αυτή είναι μια καθαρά ελληνική παθογένεια. Ο ιδιωτικός τομέας πάντοτε αγνοείται. Οι ιδιώτες είναι μόνο τα γνωστά υποζύγια τα οποία πληρώνουν φόρους για να συντηρείται το Δημόσιο. Δεν είναι τυχαίο ότι σε λατινογενείς γλώσσες το «ιδιώτης» “idiot” σημαίνει και ηλίθιος!

Και επειδή θέλω να τρίψω το αλάτι στην πληγή, θα σας αφηγηθώ μια άλλη πονεμένη ιστορία. Στις 18 Οκτωβρίου 1981, η εταιρεία μας «Ηλεκτρονικοί Διερευνητές Δοξιάδη Α.Ε.» έκανε ένα μοναδικό επίτευγμα. Χρησιμοποίησε ηλεκτρονικούς υπολογιστές για τη συγκέντρωση και μετάδοση των αποτελεσμάτων των εκλογών. Το εγχείρημα ήταν απολύτως επιτυχημένο και οι εφημερίδες έγραψαν διθυράμβους για το έργο. Η ΕΡΤ, ως μοναδικός φορέας τηλεόρασης, μετέδιδε για ώρες τα αποτελέσματα. Δεν θα το πιστέψετε. Ούτε μία φορά δεν αναφέρθηκε το όνομα της εταιρείας που πραγματοποιούσε ένα εξαιρετικά δύσκολο εγχείρημα για την εποχή εκείνη. Ακόμη χειρότερα, στο studio από όπου γινόταν η μετάδοση είχαμε δύο συνεργάτες οι οποίοι χειριζόντουσαν τα τερματικά για να μπορούν να εκφωνούν τα αποτελέσματα οι παρουσιαστές. Η εκπομπή κράτησε πολλές ώρες, αλλά σε καμία στιγμή η τηλεόραση δεν έδειξε αυτούς τους συνεργάτες ούτε και ανέφερε τα ονόματά τους. Λες και δεν υπήρχαν.

Για να αντιληφθούμε το μέγεθος της παράλειψης, η οποία μόνο τυχαία δεν είναι, αξίζει να δούμε τι υπηρεσίες καλείται να προσφέρει η Uni.Systems στον ΔΑΙΔΑΛΟ.

Η Uni.Systems Μ.Α.Ε. συμμετέχει στο έργο ως υπεργολάβος της HPE και εφαρμόζει δικό της σύστημα διαχείρισης ποιότητας. Η υποστηρικτική ομάδα του έργου προσφέρει τεχνογνωσία, άμεση πρόσβαση στην εγκατάσταση και τοπική παρουσία. Καλύπτει:

Διοίκηση έργου και διασφάλιση ποιότητας.

Μηχανικούς εξοπλισμού, αποθήκευσης και αντιγράφων ασφαλείας.

Μηχανικούς δικτύων.

Μηχανικούς λογισμικού και λειτουργικών συστημάτων.

Επαγγελματίες με εμπειρία έως και πάνω από 20 χρόνια σε κρίσιμες υποδομές.

Από την έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας, η Uni.Systems έχει την πλήρη ευθύνη για την τεχνική υποστήριξη του ΔΑΙΔΑΛΟΥ. Στόχος είναι το σύστημα να μένει σταθερό, διαθέσιμο και αποδοτικό για κάθε χρήστη. Η εκπαίδευση από την HPE και η εμπειρία από την εγκατάσταση κρατούν την κρίσιμη τεχνογνωσία στην Ελλάδα.

Η ομάδα περιλαμβάνει εξειδικευμένους επιστήμονες AI & Data Factory.

Εχουν εμπειρία στην Τεχνητή Νοημοσύνη, στη στατιστική μηχανική μάθηση και στα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, με σπουδές σε ΕΚΠΑ, ΟΠΑ, ΕΜΠ και LMU.

Η Uni.Systems δεσμεύθηκε να συνεργαστεί με την ΕΔΥΤΕ, την NVIDIA και την HPE για να προταθεί η επέκταση του ΔΑΙΔΑΛΟΥ σε Ελληνικό Εθνικό Κέντρο AI στο πλαίσιο του EuroHPC. Για τον σκοπό αυτό προβλέπεται διαχειριστής έργου σε συνεργασία με την HPE.

Προβλέπονται επίσης 24 ανθρωπομήνες σε διάστημα δύο ετών για εργαλεία ενοποίησης και federation δεδομένων στρατηγικής σημασίας. Ενδεικτικοί τομείς είναι η Αμυνα, ο Τουρισμός, η Βιομηχανία, η Υγεία και η Εκπαίδευση.

Μετά την έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας, εξειδικευμένη ομάδα επιστημόνων της HPE και της Uni.Systems θα εργάζεται με το HPE Advanced Collaboration Center και το HPE EMEA Research Lab σε έργα Ε&Α που ενδιαφέρουν την ΕΔΥΤΕ (Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Ερευνας).

Για όλη τη διάρκεια υποστήριξης προβλέπονται 90 ανθρωπομήνες (1,5 στελέχη πλήρους απασχόλησης), σε τρεις πυλώνες: Βελτιστοποίηση και εκπαίδευση λογισμικού εφαρμογών. Προηγμένη διαχείριση συστημάτων. Ανάλυση επιχειρησιακών δεδομένων και διερευνητικά έργα.

Ενδεικτικές θεματικές: fine-tuning μοντέλων για την ελληνική γλώσσα με NVIDIA NeMo, ενεργειακή ανάλυση ανά εφαρμογή, ομόσπονδη πρόσβαση σε υπολογιστικούς πόρους.

Η Uni.Systems δεν είναι μόνο ο λειτουργός του ΔΑΙΔΑΛΟΥ. Συμμετέχει ενεργά και στη διαμόρφωση του μέλλοντός του. Ο ΔΑΙΔΑΛΟΣ ενώνει την τεχνολογική ηγεσία της HPE, το όραμα της ΕΔΥΤΕ και την τεχνογνωσία της Uni.Systems. Το ερώτημα πλέον δεν είναι πόσο γρήγορα υπολογίζει, αλλά πόσες ιδέες, ανακαλύψεις και επιχειρήσεις θα επιταχύνει.

Λίγα λόγια για τον ΔΑΙΔΑΛΟ. Δεν θα σας μπερδέψω με λεπτομέρειες. Ενα μέγεθος αρκεί. Με μετρημένη υπολογιστική επίδοση 85,69 petaflops, (1 petaflop (PFLOP) ισοδυναμεί με: 1.000.000.000.000.000 πράξεις κινητής υποδιαστολής ανά δευτερόλεπτο, δηλαδή 1 τετράκις εκατομμύριο πράξεις ανά δευτερόλεπτο) ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» καταλαμβάνει την 31η θέση στην παγκόσμια κατάταξη TOP500 και την 23η θέση στην Green500, η οποία αξιολογεί την ενεργειακή αποδοτικότητα των ισχυρότερων υπερυπολογιστών. Με τον «ΔΑΙΔΑΛΟ», η Ελλάδα συγκαταλέγεται πλέον στις 14 χώρες παγκοσμίως με την ισχυρότερη παρουσία στην κατάταξη υπερυπολογιστών.

Η υπολογιστική του ισχύς θα αξιοποιείται σε ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών, από τη φυσική, τη χημεία και τη βιοϊατρική έρευνα έως την προσωποποιημένη υγεία, την πρόγνωση καιρικών φαινομένων, την κλιματική και περιβαλλοντική μοντελοποίηση, την ενέργεια, τις μεταφορές και την κυβερνοασφάλεια.

Παράλληλα, θα υποστηρίζει την ανάπτυξη εφαρμογών παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης (Generative AI) και Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων, καθώς και λύσεων για την ελληνική γλώσσα, τον πολιτισμό και την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η υποδομή θα είναι διαθέσιμη στην ελληνική και ευρωπαϊκή επιστημονική κοινότητα, σε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, νεοφυείς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στη βιομηχανία και στον δημόσιο τομέα, επιτρέποντας την επεξεργασία μεγάλων όγκων δεδομένων, την εκτέλεση σύνθετων προσομοιώσεων και την ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών.

Λίγα λόγια για την εγκατάσταση. Ο χώρος έχει διαμορφωθεί κατάλληλα. Το πάτωμα μοιάζει με θάλασσα και το γυάλινο περίβλημα μοιάζει με καράβι. Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας στην εκδήλωση έκανε μια εύστοχη παρατήρηση. Αναφερόμενος στο Λαύριο και στα ορυχεία αργύρου που είχαν στην Αρχαία Ελλάδα, σημείωσε ότι υπήρχαν πολλοί που ήθελαν αυτά τα χρήματα να δοθούν στους πολίτες. Αντίθετα ο Θεμιστοκλής έπεισε τους Αθηναίους να χρησιμοποιήσουν τα χρήματα για να φτιάξουν πλοία ώστε να ενισχύσουν τον στόλο τους. Αυτά ήταν τα πλοία που μας έσωσαν από τους Πέρσες στη ναυμαχία της Σαλαμίνας.

ΥΓ. 1 Αν διαβάζοντας το σημερινό σημείωμά μου σχηματίσατε την εντύπωση ότι έγραψα πολλά και κολακευτικά λόγια για την Uni.Systems, σας πληροφορώ ότι έχετε απόλυτο δίκαιο. Αυτό έγινε για δύο λόγους: Για να αποκαταστήσω την παράλειψη αναφοράς στην εταιρεία που ήταν καθοριστικός παράγων επιτυχίας στο έργο, αλλά και για να ευλογήσω τα γένια μου. Στην επαγγελματική μου διαδρομή ήμουν επικεφαλής σε δύο εταιρείες: Ηλεκτρονικοί Διευρευνητές Δοξιάδη Α.Ε. (σημερινή Uni.Systems) και Δέλτα Πληροφορική Α.Ε. Η Δέλτα Πληροφορική εξαγοράστηκε το 2004 από αμερικανικό κολοσσό έναντι 240 εκατ. ευρώ και η Uni.Systems είναι σήμερα μεγάλος παίκτης στην πληροφορική στην Ελλάδα αλλά και στην Ευρώπη! Είμαι περήφανος και για τις δύο εταιρείες.

ΥΓ. 2 Η διοργάνωση ήταν άψογη. Για να εξυπηρετήσουν τους πάρα πολλούς συμμετέχοντες, δημιουργήθηκε ειδικός χώρος parking, όπου άφηνες το αυτοκίνητό σου και με μικρά βανάκια σε μετέφεραν από και προς τον χώρο των εκδηλώσεων ώστε οι επισκέπτες να μην ταλαιπωρηθούν. Οταν θέλουμε, μπορούμε!

*Ο κ. Ανδρέας Γ. Δρυμιώτης είναι σύμβουλος επιχειρήσεων.

** Το άρθρο δημοσιεύτηκε αρχικά στην Καθημερινή της Κυριακής.