|
Μια περισσότερο
εποικοδομητική
προσέγγιση θα αναγνώριζε
την πολυπλοκότητα του
ζητήματος. Με την
επιβάρυνση που
υφίστανται, τα
νοικοκυριά πρέπει να
στηριχθούν όταν
πλήττεται σημαντικά η
ευημερία τους και οι
επιχειρήσεις όταν
μειώνεται η
ανταγωνιστικότητά τους.
Ομως, η κρίση στις
αγορές ενέργειας δεν
προβλέπεται να λήξει
σύντομα και τα ευρωπαϊκά
δημόσια ταμεία είναι
επιβαρυμένα. Χρειάζονται
ισορροπίες που θα
επιτυγχάνουν
αποτελεσματικότητα πόρων
ενώ θα αυξάνουν την
ανθεκτικότητα του
συστήματος. Αλλιώς,
πολίτες που θα λάβουν
υψηλότερες επιδοτήσεις
σήμερα μπορεί να
πληρώσουν πολλαπλάσια,
με φορολογία ή με
πληθωρισμό, στο μέλλον.
Οπου αυτό είναι εφικτό,
είναι σημαντικό να μην
εξουδετερώνεται ο ρόλος
των τιμών. Στην αγορά
καυσίμων κίνησης για
ιδιώτες, επιδοτήσεις με
δημόσιο χρήμα για μείωση
των τιμών δεν είναι η
ενδεδειγμένη λύση. Μια
κρατική επιδότηση, όπως
με μείωση των ειδικών
φόρων, που θα απορροφά
τις εξωτερικές
διαταραχές, δεν θα έδινε
τα σωστά σήματα
προσαρμογής στους
καταναλωτές ούτε στους
εμπόρους και παραγωγούς.
Στον βαθμό που οι
δημόσιοι πόροι είναι
πεπερασμένοι, θα ήταν
μεγαλύτερη η χρησιμότητά
τους αν κατευθύνονταν
απευθείας σε όσους
θέλουν να μετακινηθούν,
για παράδειγμα με
ανάλογη μείωση των τελών
κυκλοφορίας των οχημάτων
ή άλλους τέτοιους
τρόπους αποζημίωσης, και
με διευκόλυνση της
πρόσβασης στα μέσα
μαζικής μεταφοράς. Οι
προτεραιότητες είναι
διαφορετικές στην κίνηση
των επαγγελματικών
οχημάτων, στοιχείο
κόστους για την
οικονομία, όπως και στα
καύσιμα θέρμανσης, ιδίως
στα ευάλωτα λόγω
εισοδήματος και
γεωγραφίας νοικοκυριά,
περιπτώσεις στις οποίες
σχήματα επιδοτήσεων
τιμών είναι δόκιμα. Το
ίδιο ισχύει για
επιχειρήσεις που χωρίς
άμβλυνση του κόστους
ενέργειας θα δοκιμαζίταν
η ανταγωνιστικότητά
τους. Συνολικά, πάντως,
στην Ευρώπη απαιτείται
προσαρμογή για κόστος
ενέργειας που δεν θα
υποχωρήσει σύντομα.
Κάθε κρατικό σχήμα
υποστήριξης πρέπει
επίσης να μπαίνει στη
ζυγαριά με εναλλακτικές
στη xρήση
των πόρων. Ακόμη και
παραμένοντας εντός του
πλαισίου της αγοράς
ενέργειας, τα ελληνικά
νοικοκυριά και
επιχειρήσεις έχουν
μεγαλύτερο κόστος από
ό,τι θα επέτρεπαν
καλύτερες υποδομές, όπως
με πρόσβαση σε
αποτελεσματικά συστήματα
μαζικής μεταφοράς,
ενεργειακά σύγχρονα
κτίρια και συμπλήρωση
των κρίσιμων κενών στις
αγορές ηλεκτρισμού. Στον
βαθμό, λοιπόν, που
δημιουργούνται
δημοσιονομικά περιθώρια,
μαζί με την προσωρινή
ανακούφιση σημαντικότερο
είναι να υποστηρίζονται
μέτρα που θα
αναγνωρίζουν πως τα ίδια
τα προβλήματα δεν είναι
προσωρινά.
Κάθε κρίση αφήνει πίσω
της ευρύτερες
κληρονομιές. Σε μια
συγκυρία που
αμφισβητείται από μερίδα
των Ευρωπαίων πολιτών η
κατεύθυνση του
ευρωπαϊκού
οικοδομήματος, είναι
επικίνδυνο να
καλλιεργείται η εντύπωση
ότι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί
είναι εμπόδιο για την
ευημερία των πολιτών.
Μια πτυχή είναι ο ρόλος
της Ευρώπης για την
άμβλυνση γεωπολιτικών
εντάσεων και της κρίσης
ενέργειας. Η άλλη είναι
η κοινή ευθύνη των
ευρωπαϊκών οργάνων και
κυβερνήσεων για
πολιτικές που δεν θα
είναι μεταξύ τους
αντιφατικές, μπροστά σε
προβλήματα που πλέον
καμία χώρα, ούτε καν οι
μεγαλύτερες, δεν θα
λύσει μόνη της.
*Ο κ. Νίκος Βέττας είναι
γενικός διευθυντής ΙΟΒΕ
και καθηγητής
Οικονομικού
Πανεπιστημίου Αθηνών.
** Το άρθρο δημοσιεύτηκε
αρχικά στην Καθημερινή
της Κυριακής.
|
