Από μια σχεδόν αμελητέα επίδραση σε μια οικονομική έκρηξη

Στο πιο ήπιο σενάριο, η τεχνητή νοημοσύνη παραμένει μια σχετικά δευτερεύουσα τεχνολογία.

Μέχρι το 2030, το αμερικανικό ΑΕΠ είναι μόλις 1,6% υψηλότερο από την πορεία που θα ακολουθούσε χωρίς ΤΝ, ενώ ο ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης διαμορφώνεται στο 2,4%.

Η απασχόληση σε επαγγέλματα που βασίζονται κυρίως στη γνώση —διοικητικές, επαγγελματικές, πωλήσεις και γενικότερα γραφειακές εργασίες— μειώνεται μόλις κατά 0,5%, ενώ η συνολική ανεργία παρουσιάζει ελάχιστη μεταβολή.

Στο ενδιάμεσο, αλλά πολύ πιο ουσιαστικό σενάριο, η εικόνα αλλάζει δραματικά.

Η τεχνητή νοημοσύνη είναι πλέον σε θέση να αναλάβει περίπου το μισό της γνωσιακής εργασίας. Ωστόσο, η πλειονότητα των καθηκόντων εξακολουθεί να εκτελείται χωρίς άμεση αυτοματοποίηση.

Ο ρυθμός ανάπτυξης της αμερικανικής οικονομίας εκτινάσσεται στο 5,4% ετησίως, περίπου διπλάσιος από τον συνήθη ρυθμό. Το ΑΕΠ έως το 2030 είναι 8,3% υψηλότερο από την πορεία χωρίς ΤΝ.

Το τίμημα είναι η αγορά εργασίας.

Η γνωσιακή απασχόληση μειώνεται κατά 3,9%, ενώ η ανεργία στους εργαζομένους γραφείου αυξάνεται στο 4,5%. Παράλληλα, οι μισθολογικές εξελίξεις αρχίζουν να αποκλίνουν έντονα: οι αμοιβές των εργαζομένων σε γνωσιακά επαγγέλματα υποχωρούν ελαφρά, ενώ οι μισθοί των υπόλοιπων εργαζομένων αυξάνονται σχεδόν 6%.

Το ακραίο σενάριο: ανάπτυξη 15,4% και ανεργία 11,9%

Το τρίτο σενάριο είναι αυτό που προκαλεί τη μεγαλύτερη εντύπωση, καθώς δεν έχει ουσιαστικό ιστορικό προηγούμενο.

Εφόσον η τεχνητή νοημοσύνη εξελιχθεί με εξαιρετικά γρήγορους ρυθμούς και η υιοθέτησή της είναι αντίστοιχα ταχεία, ο ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης θα μπορούσε να φτάσει το 15,4%.

Το αμερικανικό ΑΕΠ θα βρισκόταν το 2030 κατά 32,4% υψηλότερα από την πορεία χωρίς ΤΝ, ενώ η οικονομία θα διπλασιαζόταν περίπου κάθε τεσσεράμισι χρόνια.

Η εικόνα στην αγορά εργασίας, όμως, θα ήταν σχεδόν αντίστροφη.

Η γνωσιακή απασχόληση θα μειωνόταν κατά 21,5%, η ανεργία στους εργαζομένους αυτής της κατηγορίας θα εκτοξευόταν στο 17,9%, ενώ η συνολική ανεργία στην αμερικανική οικονομία θα έφτανε το 11,9% — επίπεδο που θα ξεπερνούσε τις επιπτώσεις μιας τυπικής ύφεσης.

Οι μισθοί των εργαζομένων σε γραφειακά και γνωσιακά επαγγέλματα θα υποχωρούσαν κατά 11,5%. Αντίθετα, οι αμοιβές των υπόλοιπων εργαζομένων θα αυξάνονταν κατά 33,6%.

Το μεγάλο ζήτημα: ποιος θα καρπωθεί τον πλούτο της ΤΝ;

Ίσως το πιο σημαντικό εύρημα της ανάλυσης δεν αφορά ούτε το ΑΕΠ ούτε την ανεργία, αλλά τη διανομή του εισοδήματος.

Στο ακραίο σενάριο, το μερίδιο της εργασίας στο εθνικό εισόδημα υποχωρεί από περίπου 60% σε μόλις 45,2%.

Την ίδια στιγμή, το εισόδημα που προέρχεται από το κεφάλαιο αυξάνεται περισσότερο από 80%.

Με άλλα λόγια, η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να κάνει την αμερικανική οικονομία πολύ πλουσιότερη, χωρίς όμως τα οφέλη να κατανέμονται ομοιόμορφα.

Η παραγωγικότητα και η οικονομική δραστηριότητα θα αυξάνονταν θεαματικά, αλλά σημαντικό μέρος της νέας αξίας θα κατευθυνόταν προς τους ιδιοκτήτες κεφαλαίου και περιουσιακών στοιχείων, ενώ ένα μεγάλο τμήμα των εργαζομένων θα αντιμετώπιζε απώλεια εισοδήματος και θέσεων εργασίας.

Οι Αμερικανοί περιμένουν το ενδιάμεσο σενάριο

Η Anthropic συνέδεσε την οικονομική ανάλυση με δημοσκόπηση της Morning Consult, η οποία πραγματοποιήθηκε τον Αύγουστο μεταξύ ενηλίκων στις ΗΠΑ.

Οι προσδοκίες του μέσου πολίτη βρίσκονται αρκετά κοντά στο ενδιάμεσο σενάριο. Δηλαδή, οι Αμερικανοί φαίνεται να περιμένουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα οδηγήσει σε αύξηση του ΑΕΠ περίπου 8% έως το 2030, αλλά παράλληλα θα περιορίσει τη γνωσιακή απασχόληση κατά περίπου 4%.

Αυτό διαφοροποιεί σημαντικά την εκτίμηση του διευθύνοντος συμβούλου της Anthropic, Dario Amodei.

Τον Μάιο του 2025 είχε προειδοποιήσει ότι έως και οι μισές θέσεις αρχικού επιπέδου σε γραφειακά επαγγέλματα θα μπορούσαν να εξαφανιστούν μέσα σε πέντε χρόνια και ότι η ανεργία θα μπορούσε να φτάσει το 10%-20%.

Μια τέτοια εξέλιξη βρίσκεται πολύ πιο κοντά στο ακραίο σενάριο της νέας μελέτης παρά στο ενδιάμεσο.

Η υιοθέτηση ίσως είναι σημαντικότερη από την ίδια την τεχνολογία

Ένα από τα βασικά συμπεράσματα της Anthropic είναι ότι το οικονομικό αποτέλεσμα δεν θα κριθεί μόνο από το πόσο ισχυρά θα γίνουν τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης.

Καθοριστικό ρόλο θα παίξει το πόσο γρήγορα θα ενσωματωθούν στην πραγματική οικονομία.

Όπως επισημαίνει ο Anton Korinek, επικεφαλής των μελετών της Anthropic για τις οικονομικές επιπτώσεις της μετασχηματιστικής ΤΝ, ακόμη και μια τεχνολογία που μπορεί να κάνει «εκπληκτικά πράγματα» δεν θα έχει ουσιαστικό οικονομικό αντίκτυπο εάν οι επιχειρήσεις και οι άνθρωποι δεν τη χρησιμοποιούν.

Στο ίδιο πνεύμα, ο συνιδρυτής της Anthropic, Jack Clark, εκτιμά ότι η τεχνική πρόοδος μπορεί να είναι ταχύτατη, αλλά η διάχυση της τεχνολογίας στην οικονομία πιθανότατα θα είναι πολύ πιο αργή και δύσκολη από όσο υποθέτει σήμερα η αγορά.

Αυτό που δεν υπολογίζει το μοντέλο

Υπάρχει όμως και ένα πολύ σημαντικό κενό στην ανάλυση.

Κανένα από τα τρία σενάρια δεν εξετάζει την πιθανότητα η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης να ξεφύγει από τον ανθρώπινο έλεγχο ή να προκαλέσει σοβαρές συστημικές συνέπειες.

Το οικονομικό μοντέλο υποθέτει ότι η οικονομία συνεχίζει να λειτουργεί και ότι η ΤΝ παραμένει ένα εργαλείο που αυξάνει την παραγωγικότητα ή αντικαθιστά ανθρώπινη εργασία.

Το ζήτημα απέκτησε μεγαλύτερη επικαιρότητα μετά την παραίτηση του 27χρονου ερευνητή Jacob Coxon, ο οποίος έχει εργαστεί τόσο στην OpenAI όσο και στην Anthropic.

Ο Coxon υποστήριξε δημόσια ότι οι δύο εταιρείες δεν ενεργούν υπεύθυνα και ότι κινούνται προς την ανάπτυξη αυτοβελτιούμενης υπερνοημοσύνης. Παράλληλα, ανέφερε ότι ορισμένοι εργαζόμενοι θεωρούν ιδιωτικά πως η τεχνολογία θα μπορούσε ακόμη και να οδηγήσει σε καταστροφικές συνέπειες για την ανθρωπότητα πριν από το τέλος της δεκαετίας.

Η Anthropic έχει επίσης αναφέρει περιστατικά στα οποία μοντέλα Claude απέκτησαν χωρίς άδεια πρόσβαση σε πραγματικά συστήματα τριών οργανισμών μέσα στο 2026.

Το αν τέτοιου είδους κίνδυνοι θα έπρεπε να ενσωματώνονται σε ένα οικονομικό μοντέλο είναι ένα εύλογο ερώτημα.

Η απάντηση του ίδιου του Claude ήταν αρνητική.

Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη ειρωνεία της ανάλυσης: η Anthropic επιχειρεί να υπολογίσει πόσο πλούσια μπορεί να κάνει την οικονομία η τεχνητή νοημοσύνη, αλλά ακόμη και το πιο αισιόδοξο οικονομικό μοντέλο προϋποθέτει κάτι που δεν είναι καθόλου αυτονόητο — ότι η τεχνολογία θα παραμείνει υπό έλεγχο και θα χρησιμοποιείται με τρόπο που η οικονομία και η κοινωνία μπορούν να διαχειριστούν.