Η πρόταση προσφέρει μια σπάνια εικόνα της στρατηγικής σκέψης του Κρεμλίνου σε μια συγκυρία όπου πιθανές οικονομικές συμφωνίες ΗΠΑ–Ρωσίας φέρονται να εξετάζονται ως βασικό σκέλος μιας μελλοντικής ειρηνευτικής διευθέτησης.

Επιστροφή στο δολάριο – στρατηγική ανατροπή

Στον πυρήνα του σχεδίου βρίσκεται η επανένταξη της Ρωσίας στο σύστημα διακανονισμών σε δολάρια, ακόμη και για ενεργειακές συναλλαγές. Μια τέτοια κίνηση θα συνιστούσε θεαματική μεταστροφή της ρωσικής πολιτικής των τελευταίων ετών και ενδεχομένως σημαντική αναδιάταξη στο διεθνές χρηματοπιστωτικό τοπίο.

Οι ΗΠΑ έχουν ήδη αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο σταδιακής άρσης των κυρώσεων στο πλαίσιο ειρηνευτικής συμφωνίας – προϋπόθεση για την επαναφορά συναλλαγών σε δολάρια. Ωστόσο, το ρωσικό υπόμνημα φαίνεται να προτείνει μια πολύ ευρύτερη οικονομική επαναπροσέγγιση.

Μέχρι σήμερα, η Μόσχα επεδίωκε τη μείωση της εξάρτησης από το αμερικανικό νόμισμα και την ενίσχυση δεσμών με την Κίνα, προωθώντας συναλλαγές σε εναλλακτικά νομίσματα. Δυτικοί αξιωματούχοι που γνωρίζουν το περιεχόμενο του εγγράφου εκτιμούν ότι είναι μάλλον απίθανο ο Βλαντίμιρ Πούτιν να προχωρήσει σε συμφωνία που θα έπληττε τα συμφέροντα του Πεκίνου, δεδομένου του ρόλου της Κίνας ως κρίσιμου εταίρου μετά τις δυτικές κυρώσεις.

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δεν σχολίασε τις πληροφορίες, ενώ δεν είναι σαφές αν κάποια από τα σημεία του εγγράφου έχουν επισήμως τεθεί στην αμερικανική πλευρά.

Οι επτά άξονες σύγκλισης

Σύμφωνα με το υπόμνημα, τα πιθανά πεδία συνεργασίας περιλαμβάνουν:

Μακροχρόνιες συμφωνίες για τον εκσυγχρονισμό του ρωσικού αεροπορικού στόλου και ενδεχόμενη αμερικανική συμμετοχή στη βιομηχανική παραγωγή.

Κοινά έργα σε πετρέλαιο και LNG, συμπεριλαμβανομένων υπεράκτιων και δυσπρόσιτων κοιτασμάτων, με πρόβλεψη ανάκτησης παλαιών ζημιών για αμερικανικές εταιρείες.

Ευνοϊκούς όρους για την επιστροφή αμερικανικών επιχειρήσεων στη ρωσική αγορά καταναλωτικών αγαθών.

Συνεργασία στην πυρηνική ενέργεια και σε εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Επαναφορά της Ρωσίας στο σύστημα διακανονισμών σε δολάρια.

Συνεργασία σε στρατηγικές πρώτες ύλες, όπως λίθιο, χαλκός, νικέλιο και πλατίνα.

Συντονισμένη προώθηση των ορυκτών καυσίμων έναντι πολιτικών χαμηλών εκπομπών, που –κατά τη ρωσική οπτική– ευνοούν κυρίως Κίνα και Ευρώπη.

Γεωπολιτικές ισορροπίες και σκεπτικισμός

Πριν ακόμη από την εισβολή του 2022, ο Πούτιν είχε δρομολογήσει στρατηγική «αποδολαριοποίησης», επιδιώκοντας να περιορίσει την ευαλωτότητα της ρωσικής οικονομίας στις αμερικανικές κυρώσεις. Η χρήση του δολαρίου ως εργαλείου πίεσης από τη Δύση μετά την έναρξη του πολέμου επιβεβαίωσε, κατά τη Μόσχα, την ανάγκη διαφοροποίησης.

Η επιστροφή στο σύστημα δολαρίου θα σήμαινε, αφενός, επανασύνδεση με τη χρηματοπιστωτική αρχιτεκτονική υπό αμερικανική ηγεσία και, αφετέρου, πιθανή αποδυνάμωση των δεσμών με το Πεκίνο. Για την Ουάσιγκτον, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ενισχύσει τη διεθνή θέση του δολαρίου και να περιορίσει τις εμπορικές ανισορροπίες, ιδίως στον ενεργειακό τομέα.

Δυτικοί αξιωματούχοι εκφράζουν, ωστόσο, επιφυλάξεις. Ορισμένες προτάσεις εκτιμάται ότι έχουν διαμορφωθεί ώστε να εντείνουν τυχόν ρήγματα μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης, ενώ άλλες θεωρούνται φιλόδοξες αλλά αβέβαιες ως προς την υλοποίησή τους.

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει αναφέρει ότι ΗΠΑ και Ρωσία συζητούν παράλληλα εκτεταμένες οικονομικές συμφωνίες, αποκαλώντας την πρωτοβουλία «Πακέτο Ντμίτριεφ», από τον Κιρίλ Ντμίτριεφ, επικεφαλής του ρωσικού κρατικού επενδυτικού ταμείου και διαπραγματευτή της Μόσχας.

Παρά τις διαρροές και τις συζητήσεις, παραμένει ασαφές αν το σχέδιο θα μετατραπεί σε επίσημη διαπραγματευτική πρόταση ή αν αποτελεί περισσότερο εργαλείο τακτικής στο ευρύτερο γεωπολιτικό παζάρι.