|
Η εικόνα της Ελλάδας
μέσα από έξι δείκτες
Η EBRD
αξιολογεί τις
διαρθρωτικές επιδόσεις
των οικονομιών με βάση
έξι βασικούς άξονες,
χρησιμοποιώντας κλίμακα
βαθμολόγησης με ανώτατο
όριο το 10. Για την
Ελλάδα, οι συγκρίσεις με
το 2016 αποτυπώνουν τις
σημαντικότερες αλλαγές
της τελευταίας
δεκαετίας.
Η εντυπωσιακότερη
βελτίωση αφορά την
οικονομική ολοκλήρωση. Η
σχετική βαθμολογία
αυξήθηκε από 6,05 το
2016 σε 7,43 το 2026,
σημειώνοντας άνοδο 1,38
μονάδων. Πρόκειται για
τη μεγαλύτερη πρόοδο
μεταξύ των επιμέρους
κατηγοριών.
Θετική είναι και η
εξέλιξη στην
ανθεκτικότητα, όπου η
βαθμολογία ενισχύθηκε
κατά 0,85 μονάδες, καθώς
και στην πράσινη
οικονομία, με άνοδο 0,75
μονάδων.
Στον αντίποδα βρίσκεται
η ανταγωνιστικότητα.
Παρά την οριακή βελτίωση
της τελευταίας χρονιάς,
από 6,41 το 2025 σε 6,43
το 2026, η επίδοση
παραμένει κατά 0,06
μονάδες χαμηλότερη από
εκείνη του 2016. Η
εξέλιξη αυτή
υπογραμμίζει ότι η
ελληνική οικονομία δεν
έχει καταφέρει ακόμη να
μετατρέψει τη συνολική
πρόοδο των προηγούμενων
ετών σε αντίστοιχη
ενίσχυση της παραγωγικής
της δυναμικής.
Μεγάλη απόσταση από τις
ισχυρές ευρωπαϊκές
οικονομίες
Οι συγκρίσεις με άλλες
ευρωπαϊκές χώρες
αναδεικνύουν το μέγεθος
της απόστασης που
εξακολουθεί να χωρίζει
την Ελλάδα από τις πιο
ανταγωνιστικές
οικονομίες της ηπείρου.
Στον δείκτη
ανταγωνιστικότητας, η
Ελλάδα συγκεντρώνει 6,43
μονάδες, έναντι 8,13 της
Γερμανίας, 7,94 της
Γαλλίας, 8,57 της
Σουηδίας και 7,03 της
Τσεχίας.
Ακόμη μεγαλύτερες είναι
οι αποκλίσεις στον τομέα
της διακυβέρνησης. Η
ελληνική βαθμολογία
διαμορφώνεται στις 6,04
μονάδες, όταν η Γερμανία
βρίσκεται στις 8,79, η
Γαλλία στις 8,15 και η
Τσεχία στις 7,53.
Η επίδοση της Ελλάδας
είναι μεν οριακά
υψηλότερη από εκείνη του
2016, ωστόσο υποχώρησε
ελαφρώς σε σχέση με το
2025. Έτσι, η
διακυβέρνηση παραμένει
ένας από τους τομείς
στους οποίους απαιτείται
μεγαλύτερη πρόοδος,
προκειμένου να ενισχυθεί
συνολικά η λειτουργία
της οικονομίας και το
επιχειρηματικό
περιβάλλον.
Η EBRD
επισημαίνει, πάντως, ότι
οι βαθμολογίες έχουν
υποστεί αναθεωρήσεις
λόγω μεθοδολογικών
αλλαγών που εφαρμόστηκαν
το 2026. Παράλληλα,
ορισμένα από τα στοιχεία
που χρησιμοποιούνται
στους υπολογισμούς
δημοσιεύονται με χρονική
καθυστέρηση. Για τον
λόγο αυτό, οι ετήσιες
μεταβολές χρειάζονται
προσεκτική αξιολόγηση
και δεν πρέπει να
ερμηνεύονται
απομονωμένα.
Τεχνητή νοημοσύνη: Η
επόμενη μεγάλη πηγή
παραγωγικότητας
Ιδιαίτερη θέση στην
έκθεση καταλαμβάνει η
τεχνητή νοημοσύνη, καθώς
η EBRD
εκτιμά ότι η ευρύτερη
αξιοποίησή της μπορεί να
μεταβάλει ουσιαστικά τις
προοπτικές
παραγωγικότητας των
οικονομιών.
Με βάση ένα σενάριο
μέτριας υιοθέτησης της
τεχνολογίας, η AI
θα μπορούσε να ενισχύσει
τον ετήσιο ρυθμό αύξησης
της παραγωγικότητας της
εργασίας κατά περίπου
0,03 έως 0,7 ποσοστιαίες
μονάδες στις οικονομίες
των περιοχών όπου
δραστηριοποιείται η
τράπεζα, κατά την
επόμενη δεκαετία. Το
εύρος αυτό αφορά το
σύνολο των συγκεκριμένων
οικονομιών και δεν
συνιστά ξεχωριστή
πρόβλεψη για την Ελλάδα.
Το κρίσιμο στοιχείο,
σύμφωνα με την
EBRD,
δεν είναι μόνο η
πρόσβαση στην
τεχνολογία, αλλά και η
δυνατότητα αξιοποίησής
της στην πραγματική
οικονομία. Οι χώρες που
διαθέτουν ανεπτυγμένες
ψηφιακές υποδομές,
εξειδικευμένο ανθρώπινο
δυναμικό και πρόσβαση
στην απαραίτητη
υπολογιστική ισχύ θα
έχουν σαφές προβάδισμα.
Παράλληλα, η τράπεζα
δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα
στην ενσωμάτωση της
τεχνητής νοημοσύνης στις
καθημερινές λειτουργίες
των επιχειρήσεων. Η
δημιουργία προηγμένων
μικροτσίπ και η ανάπτυξη
μεγάλων μοντέλων
αποτελούν μόνο ένα μέρος
της αλυσίδας αξίας. Το
ευρύτερο οικονομικό
όφελος θα εξαρτηθεί από
το κατά πόσο οι
επιχειρήσεις θα
μπορέσουν να
χρησιμοποιήσουν αυτές
τις τεχνολογίες για να
αυξήσουν την
αποδοτικότητα και την
παραγωγικότητά τους.
Αμυντικές δαπάνες: Το
οικονομικό όφελος
εξαρτάται από την
εγχώρια παραγωγή
Ένας ακόμη παράγοντας
που αναμένεται να
επηρεάσει τις
οικονομικές εξελίξεις τα
επόμενα χρόνια είναι η
σημαντική αύξηση των
αμυντικών δαπανών. Η
EBRD
εξετάζει τις επιπτώσεις
αυτής της τάσης και
διαπιστώνει ότι οι
σχετικές επενδύσεις
μπορούν να δημιουργήσουν
θετικό αποτύπωμα στην
οικονομική
δραστηριότητα.
Σύμφωνα με τις
εκτιμήσεις της, στις
οικονομίες των περιοχών
δραστηριοποίησής της
κάθε πρόσθετο ευρώ
αμυντικών δαπανών
συνδέεται κατά μέσο όρο
με μεταγενέστερη αύξηση
του ΑΕΠ κατά 1,47 ευρώ.
Ωστόσο, η θετική
επίδραση δεν είναι
δεδομένη. Όταν οι
προμήθειες
πραγματοποιούνται κυρίως
από το εξωτερικό,
σημαντικό μέρος της
οικονομικής αξίας
μεταφέρεται εκτός της
εγχώριας οικονομίας,
περιορίζοντας τα οφέλη
για την παραγωγή, την
απασχόληση και τις
επενδύσεις.
Αντίθετα, η ανάπτυξη
εγχώριων παραγωγικών
δυνατοτήτων, οι
συνεργασίες μεταξύ
επιχειρήσεων, οι κοινές
προμήθειες, η αξιοποίηση
νέων τεχνολογιών και η
πρόσβαση σε
χρηματοδότηση μπορούν να
ενισχύσουν την εγχώρια
προστιθέμενη αξία. Με
άλλα λόγια, η αύξηση των
αμυντικών προϋπολογισμών
μπορεί να αποτελέσει
αναπτυξιακή ευκαιρία
μόνο εφόσον συνδεθεί με
την παραγωγική βάση κάθε
χώρας.
Το ζητούμενο της
χρηματοδότησης και της
ανάπτυξης των
μικρομεσαίων
επιχειρήσεων
Η ενίσχυση των
μικρομεσαίων
επιχειρήσεων αποτελεί
έναν ακόμη βασικό άξονα
της έκθεσης. Η
EBRD
παρουσιάζει ειδικό
δείκτη
ανταγωνιστικότητας για
τις συγκεκριμένες
επιχειρήσεις, ο οποίος
δεν περιορίζεται στην
πρόσβαση σε τραπεζικό
δανεισμό, αλλά εξετάζει
επίσης τις εναλλακτικές
πηγές χρηματοδότησης, το
νομικό πλαίσιο, τις
επιχειρηματικές
δεξιότητες και τις
συνθήκες λειτουργίας της
αγοράς.
Η διαπίστωση είναι ότι
στις οικονομίες όπου
δραστηριοποιείται η
τράπεζα η πρόοδος των
μικρομεσαίων
επιχειρήσεων εξακολουθεί
να υπολείπεται εκείνης
που καταγράφεται στις
πιο ανεπτυγμένες
οικονομίες.
Το πρόβλημα δεν αφορά
μόνο τη δημιουργία νέων
επιχειρήσεων, αλλά
κυρίως τη δυνατότητά
τους να μεγαλώσουν, να
προσελκύσουν κεφάλαια
και να αποκτήσουν διεθνή
παρουσία. Για να
μπορέσουν οι νεοφυείς
και μικρότερες
επιχειρήσεις να
εξελιχθούν σε ισχυρούς
και εξωστρεφείς ομίλους,
χρειάζονται πρόσβαση σε
χρηματοδότηση,
επενδυτικά δίκτυα,
εξειδικευμένες
δεξιότητες και ένα
περιβάλλον που
διευκολύνει την επέκταση
των δραστηριοτήτων τους.
Για την Ελλάδα, το
μήνυμα της EBRD
είναι σαφές. Η βελτίωση
της ανθεκτικότητας και η
μεγαλύτερη ενσωμάτωση
στις διεθνείς αγορές
αποτελούν σημαντικά
επιτεύγματα, αλλά δεν
αρκούν από μόνα τους για
να διασφαλίσουν
υψηλότερους ρυθμούς
ανάπτυξης σε βάθος
χρόνου.
Το επόμενο μεγάλο
στοίχημα είναι η
μετατροπή αυτής της
προόδου σε πραγματική
αύξηση της
παραγωγικότητας,
ισχυρότερη
ανταγωνιστικότητα και
μεγαλύτερες επιχειρήσεις
με διεθνή παρουσία. Και
σε αυτή την προσπάθεια,
η ποιότητα της
διακυβέρνησης, η
αξιοποίηση της
τεχνολογίας και η
ενίσχυση της εγχώριας
παραγωγικής βάσης θα
διαδραματίσουν
καθοριστικό ρόλο.
|