Ο Economist εντοπίζει τρεις παράγοντες που σπρώχνουν την αγορά προς τα άκρα: τα διαθέσιμα φορτία πετρελαίου εξαντλούνται με ρυθμό ρεκόρ, τα διυλιστήρια μειώνουν δραστικά την παραγωγή καυσίμων και η ζήτηση παραμένει τεχνητά υψηλή – ιδίως στην Ευρώπη, όπου κυβερνήσεις επιδοτούν τα καύσιμα προσπαθώντας να προστατεύσουν τα νοικοκυριά. Η πολιτική αυτή, όσο κατανοητή και αν είναι πολιτικά, ενδέχεται να επιδεινώσει την ανισορροπία.

Η μεγαλύτερη πίεση εντοπίζεται στην Ασία, η οποία απορροφούσε περίπου το 80% των εξαγωγών του Κόλπου. Χώρες όπως η Νότια Κορέα και η Ιαπωνία έχουν ήδη καταφύγει στα στρατηγικά τους αποθέματα, τα οποία όμως πλησιάζουν στα όριά τους. Τα διυλιστήρια στην περιοχή έχουν μειώσει την παραγωγή κατά 10%, με τον κίνδυνο η περικοπή να φτάσει στο 30% αν η κρίση συνεχιστεί. Η Κίνα, που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως βαλβίδα εκτόνωσης με τα τεράστια αποθέματά της, έχει περιορίσει τις εξαγωγές καυσίμων, επιδεινώνοντας τις ελλείψεις. Τα αποτελέσματα αποτυπώνονται ήδη στις τιμές: η βενζίνη πλησιάζει τα 120 δολάρια το βαρέλι, το ντίζελ τα 175 και τα καύσιμα αεροσκαφών τα 200.

Στην Ευρώπη, η εικόνα είναι διαφορετική αλλά όχι λιγότερο ανησυχητική. Τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια αγοράζουν πετρέλαιο σε τιμές που ξεπερνούν κατά πολύ αυτές που δείχνουν τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης – το πραγματικό κόστος, συμπεριλαμβανομένων μεταφοράς και ασφάλισης, πλησιάζει τα 130-150 δολάρια το βαρέλι. Αυτό συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους και φέρνει πιο κοντά το ενδεχόμενο περικοπών στην παραγωγή. Τα αποθέματα καυσίμων αεροπορίας επαρκούν για περίπου 50 ημέρες – αν η κατάσταση δεν εξομαλυνθεί έως το καλοκαίρι, οι επιπτώσεις θα γίνουν αισθητές.

Το πιο ανησυχητικό εύρημα της ανάλυσης είναι ότι ακόμα και μια άμεση αποκλιμάκωση δεν αρκεί για να επαναφέρει γρήγορα την αγορά σε κανονικούς ρυθμούς. Οι απώλειες σε παραγωγή και μεταφορές εκτιμώνται ήδη στα 1,5 δισ. βαρέλια – περίπου το 5% της ετήσιας παγκόσμιας παραγωγής – και αν η κρίση παραταθεί θα μπορούσαν να διπλασιαστούν. Η πλήρης αποκατάσταση θα απαιτήσει μήνες, ακόμα και στο αισιόδοξο σενάριο.

Η τελευταία φορά που η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου υποχώρησε απότομα κατά 10% ήταν το 2020, με την πανδημία να οδηγεί σε συρρίκνωση της παγκόσμιας οικονομίας άνω του 3%. Ο Economist προειδοποιεί ότι ο κόσμος πλησιάζει ξανά σε ένα τέτοιο σημείο καμπής – με τη διαφορά ότι αυτή τη φορά η απειλή δεν έρχεται από μια υγειονομική κρίση, αλλά από μια ενεργειακή ασφυξία που χτίζεται σιωπηλά, ενώ οι αγορές εξακολουθούν να μοιάζουν ήρεμες.