Ενδεικτικό της ταχύτητας με την οποία ενισχύονται οι ανησυχίες είναι ότι το 87% των συμμετεχόντων στην έρευνα της Fed χαρακτήρισε την τεχνητή νοημοσύνη σοβαρό κίνδυνο για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Στην προηγούμενη έρευνα, τον Μάιο, το αντίστοιχο ποσοστό ανερχόταν στο 50%.

Στις βασικές πηγές κινδύνου περιλαμβάνονται οι κυβερνοεπιθέσεις, η πολυπλοκότητα των χρηματοδοτικών σχημάτων που υποστηρίζουν τις επενδύσεις στην AI, αλλά και η πιθανότητα υποχώρησης της κερδοφορίας των εταιρειών του κλάδου. Το τελευταίο ενδεχόμενο θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια ευρύτερη διόρθωση στις αγορές, δεδομένου του μεγάλου βάρους που έχουν αποκτήσει οι τεχνολογικές μετοχές στις αποτιμήσεις και στους χρηματιστηριακούς δείκτες.

Η γενικότερη ανησυχία για τις αγορές υψηλού κινδύνου καταγράφηκε ως η δεύτερη σημαντικότερη απειλή, με το 52% των ερωτηθέντων να επισημαίνει το ενδεχόμενο μιας ευρείας διόρθωσης. Παράλληλα, το 48% εξέφρασε προβληματισμό για τα υψηλότερα μακροπρόθεσμα επιτόκια, ενώ το 43% αναφέρθηκε τόσο στις κυβερνοεπιθέσεις όσο και στη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους.

Το χρέος των υποδομών AI εκτινάσσεται στα 680 δισ. δολάρια

Ιδιαίτερη βαρύτητα στην έκθεση της Fed έχει η ανάλυση της χρηματοδότησης των υποδομών που απαιτούνται για την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Η δημιουργία κέντρων δεδομένων και εγκαταστάσεων προηγμένης υπολογιστικής ισχύος προϋποθέτει τεράστιες επενδύσεις, οι οποίες χρηματοδοτούνται ολοένα περισσότερο μέσω της έκδοσης εταιρικού χρέους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της κεντρικής τράπεζας, η έκδοση χρέους που συνδέεται με την προηγμένη υπολογιστική έφτασε τα 680 δισ. δολάρια έως τον Οκτώβριο του 2026. Το ποσό είναι πενταπλάσιο σε σχέση με το σύνολο του αντίστοιχου χρέους που είχε εκδοθεί καθ' όλη τη διάρκεια του 2023.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η συμμετοχή του συγκεκριμένου τομέα στη συνολική εταιρική χρηματοδότηση. Το χρέος που συνδέεται με την προηγμένη υπολογιστική αντιπροσωπεύει πλέον σχεδόν το ένα τρίτο των νέων εκδόσεων εταιρικών ομολόγων επενδυτικής βαθμίδας από μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις. Πριν από τρία χρόνια, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν μικρότερο από 6%.

Η Fed συγκρίνει την ένταση αυτού του επενδυτικού κύκλου με την περίοδο των μεγάλων επενδύσεων στις τηλεπικοινωνιακές υποδομές και στο ευρυζωνικό διαδίκτυο στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Μάλιστα, εκτιμά ότι η σημερινή επενδυτική δραστηριότητα ενδέχεται σύντομα να ξεπεράσει σε μέγεθος εκείνη την περίοδο.

Η σύγκριση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η προηγούμενη επενδυτική έκρηξη στις τηλεπικοινωνίες συνοδεύτηκε από υπερβολές, υπερεπενδύσεις και τελικά σημαντικές απώλειες για όσους είχαν χρηματοδοτήσει την ανάπτυξη των υποδομών.

Τα σύνθετα χρηματοδοτικά σχήματα και ο κίνδυνος της κρυφής μόχλευσης

Πέρα από το ύψος του δανεισμού, η Fed εστιάζει και στον τρόπο με τον οποίο χρηματοδοτούνται πολλά από τα νέα έργα. Ένα σημαντικό μέρος των επενδύσεων σε data centers στηρίζεται σε περίπλοκες συμφωνίες που περιλαμβάνουν μακροπρόθεσμες συμβάσεις, μισθώσεις και εγγυήσεις.

Μέσω αυτών των ρυθμίσεων, οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας, γνωστές ως hyperscalers, μπορούν να εξασφαλίζουν τη χρηματοδότηση υποδομών από τρίτους φορείς, χωρίς να αναλαμβάνουν πάντοτε άμεσα το σύνολο των σχετικών υποχρεώσεων. Παράλληλα, οι κατασκευαστές επεξεργαστών και οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας συμμετέχουν συχνά στις επενδύσεις και μέσω τοποθετήσεων σε μετοχικό κεφάλαιο.

Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία ενός σύνθετου δικτύου χρηματοοικονομικών σχέσεων, στο οποίο εμπλέκονται τεχνολογικές εταιρείες, επενδυτές, πιστωτικά ιδρύματα και ειδικά χρηματοδοτικά οχήματα. Η έκθεση της Fed επισημαίνει ότι οι υποχρεώσεις από χρέος, εγγυήσεις και μισθώσεις που δεν έχουν ακόμη ενεργοποιηθεί, αλλά συνδέονται με αυτές τις υποδομές, ενδέχεται να ξεπερνούν συνολικά τα 3 τρισ. δολάρια.

Η συγκεκριμένη δομή μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά για το ευρύτερο χρηματοπιστωτικό σύστημα, καθώς οι μεγαλύτερες εταιρείες έχουν τη δυνατότητα να απορροφήσουν μέρος των ζημιών σε περίπτωση επιβράδυνσης. Ωστόσο, υπάρχει και η αντίθετη όψη: η πραγματική έκθεσή τους στον κίνδυνο μπορεί να είναι σημαντικά μεγαλύτερη από εκείνη που εμφανίζεται στις δημοσιευμένες υποχρεώσεις των ισολογισμών τους.

Η Fed προειδοποιεί ότι οι περίπλοκες διασυνδέσεις μεταξύ των εταιρειών ανάπτυξης data centers, των δημόσιων αγορών πιστώσεων, των ιδιωτών δανειστών και των ειδικών χρηματοδοτικών οχημάτων δημιουργούν ευάλωτα σημεία που απαιτούν στενή παρακολούθηση.

Υψηλές αποτιμήσεις και κίνδυνος ευρύτερης διόρθωσης

Η ανησυχία της κεντρικής τράπεζας δεν περιορίζεται στη χρηματοδότηση των υποδομών. Η έκθεση διαπιστώνει ότι οι αποτιμήσεις παραμένουν υψηλές σε διάφορες κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων, με τον ενθουσιασμό γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη να αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που στηρίζουν τις τιμές.

Οι επενδύσεις στην AI έχουν εξελιχθεί σε σημαντικό μοχλό της αμερικανικής οικονομικής ανάπτυξης το 2026. Αυτό, όμως, δημιουργεί και μια πρόσθετη πηγή ευπάθειας: εάν τα εταιρικά κέρδη δεν ανταποκριθούν στις υψηλές προσδοκίες, οι αγορές θα μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωπες με απότομη αναπροσαρμογή των αποτιμήσεων.

Μια τέτοια εξέλιξη δεν θα περιοριζόταν απαραίτητα στις μετοχές. Η Fed επισημαίνει ότι η υποχώρηση των εταιρικών κερδών θα μπορούσε να συνοδευτεί από αυστηρότερους όρους χρηματοδότησης, περιορισμό της πιστωτικής επέκτασης και μείωση των επενδύσεων, επιβαρύνοντας συνολικά την οικονομική δραστηριότητα.

Πρόσθετη ανησυχία προκαλεί και η υψηλή μόχλευση σε ορισμένα τμήματα του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Ειδικότερα, η μόχλευση των hedge funds, κυρίως των μεγαλύτερων εταιρειών του κλάδου, βρίσκεται στα υψηλότερα επίπεδα από το 2013, όταν άρχισε η συλλογή των συγκεκριμένων στοιχείων.

Η έρευνα της Fed πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο, επομένως οι απαντήσεις είχαν καταγραφεί πριν από τις μεταγενέστερες εξελίξεις γύρω από τη Nvidia και τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές.

Το βασικό μήνυμα της έκθεσης είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη, ενώ αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους μοχλούς ανάπτυξης της αμερικανικής οικονομίας, έχει πλέον εξελιχθεί και σε παράγοντα συστημικού κινδύνου. Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο εάν οι επενδύσεις θα αποδώσουν τα αναμενόμενα, αλλά και πόσο ανθεκτικό θα αποδειχθεί το χρηματοδοτικό οικοδόμημα που έχει δημιουργηθεί γύρω από αυτές, σε περίπτωση που οι προσδοκίες διαψευστούν.