Οι μεγάλες οικονομίες οδηγούν την αύξηση του χρέους

Η Fitch εκτιμά ότι οι δέκα μεγαλύτερες ανεπτυγμένες οικονομίες θα συγκεντρώσουν δημόσιο χρέος ύψους 69 τρισ. δολαρίων, ποσό που αντιστοιχεί στο 114,5% του ΑΕΠ τους.

Καθοριστικό ρόλο στη διόγκωση του παγκόσμιου χρέους έχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και άλλες μεγάλες οικονομίες με υψηλές ανάγκες χρηματοδότησης.

Οι ΗΠΑ αναμένεται να καταγράψουν και το 2026 το μεγαλύτερο δημοσιονομικό έλλειμμα μεταξύ των μεγάλων ανεπτυγμένων οικονομιών, το οποίο προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 7,8% του ΑΕΠ, ή περίπου 2,5 τρισ. δολάρια.

Ακολουθούν:

Γαλλία: δημοσιονομικό έλλειμμα 5% του ΑΕΠ

Βρετανία: 4,8%

Γερμανία: 3,7%

Ιαπωνία: 3,1%

Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η δημοσιονομική πίεση δεν αφορά μόνο τις οικονομίες με υψηλό χρέος, αλλά πλέον και χώρες που ιστορικά θεωρούνταν δημοσιονομικά πιο σταθερές.

Διαδοχικές κρίσεις διόγκωσαν το παγκόσμιο χρέος

Η Fitch επισημαίνει ότι η ανοδική πορεία του δημόσιου χρέους αποτελεί αποτέλεσμα μιας σειράς μεγάλων κρίσεων που ανάγκασαν τις κυβερνήσεις να αυξήσουν δραστικά τις δαπάνες τους.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008,

η κρίση χρέους στην Ευρωζώνη,

η πανδημία COVID-19,

η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία,

η νέα γεωπολιτική ένταση και η σύγκρουση ΗΠΑ – Ιράν.

Παράλληλα, οι κυβερνήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με μακροχρόνιες πιέσεις, όπως η γήρανση του πληθυσμού, η ανάγκη ενίσχυσης της άμυνας, η ενεργειακή μετάβαση και το αυξημένο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους λόγω των υψηλότερων επιτοκίων.

Ειδικά για την Ευρώπη, η Fitch προβλέπει ότι οι αμυντικές δαπάνες θα αυξηθούν κατά μέσο όρο κατά 0,6% του ΑΕΠ την περίοδο 2025-2029, λόγω της νέας γεωπολιτικής πραγματικότητας.

Πίεση στις αγορές ομολόγων

Η αύξηση του χρέους δημιουργεί νέους κινδύνους για τις αγορές κρατικών ομολόγων.

Παρότι οι αποδόσεις των 10ετών κρατικών ομολόγων στις μεγάλες οικονομίες έχουν υποχωρήσει ελαφρώς μετά την κορύφωσή τους κατά τη διάρκεια της κρίσης ΗΠΑ – Ιράν, παραμένουν περίπου 51 μονάδες βάσης υψηλότερα σε σχέση με τα επίπεδα πριν από την έναρξη της γεωπολιτικής έντασης.

Η Fitch προειδοποιεί ότι η διατήρηση υψηλών επιπέδων χρέους σε συνδυασμό με αυξημένα επιτόκια μπορεί να περιορίσει τη δημοσιονομική ευελιξία των κυβερνήσεων, ειδικά σε περίπτωση νέων κρίσεων.

ΗΠΑ και Ιαπωνία παραμένουν οι πιο χρεωμένες οικονομίες

Σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, η Fitch προβλέπει ότι ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ στις Ηνωμένες Πολιτείες θα συνεχίσει να αυξάνεται.

Συγκεκριμένα, το αμερικανικό δημόσιο χρέος αναμένεται να φθάσει στο 131,5% του ΑΕΠ έως το 2030, από περίπου 120% το 2026.

Στην Ιαπωνία, αντίθετα, ο δείκτης χρέους αναμένεται να παρουσιάσει μικρή αποκλιμάκωση, ωστόσο θα παραμείνει ο υψηλότερος μεταξύ των ανεπτυγμένων οικονομιών, κοντά στο 192% του ΑΕΠ.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αλλάξει την εξίσωση

Η Fitch αναφέρεται επίσης στον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως παράγοντας βελτίωσης της δημοσιονομικής εικόνας.

Η αύξηση της παραγωγικότητας μέσω της AI μπορεί να ενισχύσει την οικονομική ανάπτυξη, να αυξήσει τα φορολογικά έσοδα και να βελτιώσει τη βιωσιμότητα του χρέους, ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες όπου πραγματοποιούνται οι μεγαλύτερες επενδύσεις στον συγκεκριμένο τομέα.

Ωστόσο, ο οίκος προειδοποιεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη ενδέχεται να δημιουργήσει και σημαντικές προκλήσεις, εάν οδηγήσει σε απώλειες θέσεων εργασίας, αύξηση κοινωνικών δαπανών και μείωση των φορολογικών εσόδων.

Η Fitch καταλήγει ότι το μεγάλο δημοσιονομικό στοίχημα των επόμενων ετών δεν θα είναι μόνο η διαχείριση του υφιστάμενου χρέους, αλλά η ικανότητα των κυβερνήσεων να διατηρήσουν την ανάπτυξη χωρίς να επιδεινώσουν περαιτέρω τις ανισορροπίες στα δημόσια οικονομικά.