Ένα έργο με ισχυρότερη πλέον διεθνή στήριξη

Ο GSI δεν αποτελεί πλέον μόνο μια ενεργειακή επένδυση μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου. Το έργο έχει αποκτήσει ευρύτερη ευρωπαϊκή και γεωπολιτική διάσταση.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη στηρίξει οικονομικά τη διασύνδεση, με επιδότηση 657 εκατ. ευρώ, ενώ η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων έχει αποδεχθεί το αίτημα χρηματοδότησης ενός έργου του οποίου ο συνολικός προϋπολογισμός προσεγγίζει τα 2 δισ. ευρώ.

Παράλληλα, η είσοδος της γαλλικής Meridiam στο μετοχικό σχήμα αποτελεί σημαντική εξέλιξη για την επενδυτική αξιοπιστία του GSI. Η συμμετοχή ενός μεγάλου γαλλικού fund ενισχύει παράλληλα και τη σύνδεση του έργου με τη γαλλική πολιτική και διπλωματική στήριξη.

Σημαντικό είναι επίσης ότι η κατασκευή του υποθαλάσσιου καλωδίου μήκους περίπου 898 χιλιομέτρων από την Κρήτη έως την Κύπρο έχει ανατεθεί στη γαλλική Nexans, ενώ και η αμερικανική πλευρά έχει εκφράσει τη στήριξή της στην ενεργειακή ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου.

Με άλλα λόγια, γύρω από τον GSI διαμορφώνεται πλέον ένα ευρύτερο πλέγμα ευρωπαϊκής, γαλλικής και αμερικανικής υποστήριξης, γεγονός που αυξάνει το πολιτικό βάρος του έργου.

Το επόμενο βήμα είναι ο βυθός

Παρά την ενίσχυση της χρηματοδοτικής και πολιτικής βάσης, ο GSI δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς να ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες έρευνες για την υποθαλάσσια διαδρομή.

Ένα σημαντικό τμήμα των ερευνών έχει ήδη πραγματοποιηθεί στα χωρικά ύδατα της Ελλάδας και της Κύπρου. Εκκρεμούν, όμως, οι εργασίες σε διεθνή ύδατα, κυρίως στην περιοχή ανατολικά της Κάσου και στο δυτικό τμήμα της Κύπρου.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται το επόμενο μεγάλο ορόσημο. Η κοινοπραξία ΑΔΜΗΕ – Nexans – GSI θα πρέπει να προχωρήσει στις σχετικές εργασίες και για την έναρξή τους απαιτείται η έκδοση NAVTEX.

Η διαδικασία αυτή δεν είναι μια τυπική γραφειοκρατική λεπτομέρεια. Έχει άμεση γεωπολιτική σημασία, καθώς η συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή βρίσκεται στο επίκεντρο των ελληνοτουρκικών διαφορών.

Το προηγούμενο της Κάσου

Ο λόγος για τον οποίο η έκδοση της NAVTEX αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερη προσοχή είναι οι εξελίξεις που είχαν σημειωθεί πριν από περίπου δύο χρόνια στην περιοχή της Κάσου.

Τότε, η παρουσία ιταλικού ερευνητικού σκάφους για εργασίες που συνδέονταν με την ηλεκτρική διασύνδεση προκάλεσε τουρκικές αντιδράσεις και παρεμβάσεις, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένα ιδιαίτερα δύσκολο διπλωματικό περιβάλλον.

Έκτοτε, οι εργασίες για την υποθαλάσσια όδευση του GSI παρέμειναν ουσιαστικά μετέωρες σε κρίσιμα σημεία της διαδρομής.

Σήμερα, επομένως, το ερώτημα δεν είναι μόνο πότε θα εκδοθεί η NAVTEX, αλλά και ποια θα είναι η αντίδραση της Άγκυρας όταν ξεκινήσουν εκ νέου οι έρευνες.

Η Λευκωσία πρέπει να κλείσει τις εκκρεμότητες

Την ίδια στιγμή, υπάρχουν ζητήματα που πρέπει να διευθετηθούν από την κυπριακή πλευρά.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η Λευκωσία καλείται να προχωρήσει στην ανάκτηση περίπου 50 εκατ. ευρώ από τους Κύπριους καταναλωτές για την περίοδο κατά την οποία το έργο βρίσκεται σε εξέλιξη, ενώ παράλληλα πρέπει να κλείσουν και οι υπόλοιπες ρυθμιστικές εκκρεμότητες.

Οι συγκεκριμένες αποφάσεις θεωρούνται απαραίτητες ώστε να προχωρήσουν απρόσκοπτα τα επόμενα στάδια του έργου. Η Αθήνα, οι επενδυτές και οι υπόλοιποι εμπλεκόμενοι φορείς αναμένουν από τη Λευκωσία να ολοκληρώσει τις απαιτούμενες διαδικασίες, ώστε να μην υπάρξουν νέες καθυστερήσεις.

Το γεγονός ότι η Meridiam εισέρχεται στο έργο αυξάνει ακόμη περισσότερο την ανάγκη να υπάρχει σαφές και σταθερό ρυθμιστικό πλαίσιο.

Αθήνα, Λευκωσία και Παρίσι σε ανοιχτή γραμμή

Στο διπλωματικό επίπεδο, οι επαφές μεταξύ Αθήνας, Λευκωσίας και Παρισιού αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.

Οι συζητήσεις μεταξύ του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη και του Γάλλου Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν συνδέονται με την προσπάθεια επανεκκίνησης των ερευνών για την όδευση του καλωδίου.

Στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη και η ανάθεση των εργασιών σε γαλλική εταιρεία, εξέλιξη που θα μπορούσε να προσδώσει επιπλέον πολιτικό και διπλωματικό βάρος στη διαδικασία.

Η γαλλική εμπλοκή, άλλωστε, δεν περιορίζεται στη Meridiam. Η Nexans έχει αναλάβει την κατασκευή του καλωδίου, ενώ το Παρίσι έχει επανειλημμένα επιδιώξει να ενισχύσει την παρουσία του στην Ανατολική Μεσόγειο.

Έτσι, η συμμετοχή γαλλικών εταιρειών και κεφαλαίων στον GSI δημιουργεί ένα επιπλέον επίπεδο προστασίας και πολιτικής στήριξης γύρω από το έργο.

Η Τουρκία παραμένει ο μεγάλος άγνωστος

Παρά τη νέα δυναμική, η Τουρκία εξακολουθεί να αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα αβεβαιότητας.

Οι πρόσφατες αντιδράσεις της Άγκυρας σε ελληνικές πρωτοβουλίες στην Ανατολική Μεσόγειο δείχνουν ότι το γεωπολιτικό περιβάλλον παραμένει ευαίσθητο. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι αντιδράσεις της Τουρκίας μετά τις αποφάσεις της Ελλάδας για τη χωροθέτηση θαλάσσιων πάρκων στο Βόρειο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Ωστόσο, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, το θαλάσσιο πάρκο στην Ανατολική Μεσόγειο δεν επηρεάζει την προβλεπόμενη όδευση του GSI.

Το κρίσιμο τεστ θα έρθει όταν το ερευνητικό σκάφος κινηθεί προς τις περιοχές όπου οι έρευνες δεν έχουν ολοκληρωθεί. Τότε θα φανεί εάν η νέα πολιτική και διπλωματική αρχιτεκτονική γύρω από το έργο μπορεί να αποτρέψει μια επανάληψη των προβλημάτων του παρελθόντος.

Ο Σεπτέμβριος ως μήνας-κλειδί

Ο στόχος πλέον είναι οι εκκρεμότητες να έχουν κλείσει μέχρι τον Σεπτέμβριο.

Μέχρι τότε θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί οι διαδικασίες για την είσοδο της Meridiam στο επενδυτικό σχήμα, να έχουν διευθετηθεί οι ρυθμιστικές υποχρεώσεις της κυπριακής πλευράς και να έχουν οργανωθεί οι εργασίες των ΑΔΜΗΕ, Nexans και GSI για τις βυθομετρήσεις.

Εφόσον δεν υπάρξει νέο απρόοπτο, το επόμενο βήμα θα είναι η έκδοση της NAVTEX και η επιστροφή των ερευνητικών εργασιών στη θάλασσα.

Ο GSI βρίσκεται έτσι μπροστά σε μια κρίσιμη καμπή. Η χρηματοδότηση, η συμμετοχή της Meridiam, η ευρωπαϊκή στήριξη και η γαλλική εμπλοκή έχουν δημιουργήσει ένα πολύ ισχυρότερο πλαίσιο από εκείνο που υπήρχε πριν από δύο χρόνια. Το μεγάλο ερώτημα είναι πλέον εάν αυτή η νέα συμμαχία μπορεί να μετατρέψει την πολιτική στήριξη σε πραγματική πρόοδο στο πεδίο.

Γιατί για τον GSI, το πραγματικό «άναμμα» του έργου δεν θα έρθει με άλλη μία συμφωνία ή ανακοίνωση. Θα έρθει όταν το ερευνητικό σκάφος βγει στη θάλασσα, οι βυθομετρήσεις ξεκινήσουν και η διαδρομή του καλωδίου Ελλάδας – Κύπρου περάσει από το χαρτί στην πράξη.