Η εμπειρία των καταναλωτών έχει μεγαλύτερη σημασία

Η Goldman Sachs υπογραμμίζει ότι οι πληθωριστικές προσδοκίες έχουν ιδιαίτερη σημασία για την οικονομία. Όταν οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις περιμένουν υψηλότερο πληθωρισμό, αυτό μπορεί να μεταφραστεί σε υψηλότερες μισθολογικές απαιτήσεις, αυξήσεις τιμών και περιορισμό της κατανάλωσης και των επενδύσεων.

Ωστόσο, οι προσδοκίες δεν διαμορφώνονται αποκλειστικά από τις δηλώσεις των κεντρικών τραπεζών. Η προσωπική εμπειρία από τις μεταβολές των τιμών φαίνεται να διαδραματίζει σημαντικότερο ρόλο.

Αυτό σημαίνει ότι η πολυετής περίοδος χαμηλού πληθωρισμού πριν από το πρόσφατο σοκ εξακολουθεί να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο οι Αμερικανοί αντιλαμβάνονται τις σημερινές αυξήσεις των τιμών.

Η Goldman Sachs εκτιμά, επομένως, ότι οι πληθωριστικές προσδοκίες είναι το πολύ μέτρια αυξημένες και δεν βρίσκονται άμεσα σε κίνδυνο απο-αγκύρωσης.

Γιατί οι έρευνες δείχνουν διαφορετική εικόνα

Οι αναλυτές της Goldman Sachs εντοπίζουν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των βασικών ερευνών για τις πληθωριστικές προσδοκίες.

Τα στοιχεία της Federal Reserve Bank of New York δείχνουν ότι η πρόσφατη εμπειρία υψηλού πληθωρισμού επηρέασε περισσότερο τις νεότερες ηλικιακές ομάδες, οι οποίες είχαν μεγαλώσει σε μια περίοδο εξαιρετικά χαμηλών αυξήσεων τιμών.

Αντίθετα, η έρευνα του University of Michigan εμφανίζει υψηλότερες μακροπρόθεσμες προσδοκίες, με τις προσδοκίες για τον πληθωρισμό σε ορίζοντα 5-10 ετών να διαμορφώνονται στο 3,3%.

Η Goldman Sachs θεωρεί ότι μέρος αυτής της διαφοράς μπορεί να οφείλεται σε αλλαγές στη μεθοδολογία της έρευνας, αλλά και στην αυξημένη πολιτική πόλωση στις ΗΠΑ.

Για τον λόγο αυτό χρησιμοποίησε ένα μοντέλο που βασίζεται στη «μνήμη» των προηγούμενων περιόδων πληθωρισμού, αξιοποιώντας ιστορικά δεδομένα από τις έρευνες των αμερικανικών νοικοκυριών.

Το αποτέλεσμα είναι ενδιαφέρον: ο συνδυασμός μιας δεκαετίας χαμηλού πληθωρισμού, της πρόσφατης έξαρσης των τιμών και της σταδιακής εξασθένησης της μνήμης από τα σοκ της δεκαετίας του 1970 έχει αυξήσει μόνο οριακά την ευαισθησία των καταναλωτών στον πληθωρισμό.

Περιορισμένη επιρροή της Fed

Ένα ακόμη συμπέρασμα της ανάλυσης είναι ότι η επικοινωνία της Fed έχει μικρότερη επιρροή στις πληθωριστικές προσδοκίες απ' όσο συχνά θεωρείται.

Σε φυσιολογικές περιόδους, το ευρύ κοινό δεν παρακολουθεί στενά τις δηλώσεις της κεντρικής τράπεζας. Ως αποτέλεσμα, οι δηλώσεις των αξιωματούχων δεν αρκούν από μόνες τους για να διατηρήσουν τις προσδοκίες αγκυρωμένες.

Αυτό σημαίνει ότι για τη Fed η πιο αποτελεσματική «επικοινωνία» παραμένει η ίδια η εξέλιξη του πληθωρισμού.

Εάν ο πραγματικός πληθωρισμός αρχίσει να υποχωρεί με σταθερό τρόπο, οι προσδοκίες είναι πιθανό να ακολουθήσουν. Αντίθετα, μια παρατεταμένη περίοδος νέων αυξήσεων στις τιμές θα μπορούσε να αρχίσει να αλλάζει σταδιακά τη συμπεριφορά των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων.

Η Goldman Sachs βλέπει επιστροφή στον στόχο το 2027

Παρά τις επίμονες πιέσεις, η Goldman Sachs διατηρεί σχετικά αισιόδοξη εκτίμηση για την πορεία του πληθωρισμού.

Η τράπεζα προβλέπει ότι ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ θα επιστρέψει στον στόχο της Fed έως το τέλος του 2027, υπό την προϋπόθεση ότι οι τιμές του πετρελαίου θα σταθεροποιηθούν και οι επιπτώσεις των δασμών θα αρχίσουν να υποχωρούν από τις ετήσιες συγκρίσεις.

Καθώς απομακρύνεται χρονικά το πρόσφατο σοκ στις τιμές και οι πραγματικές πληθωριστικές πιέσεις αποκλιμακώνονται, η Goldman Sachs αναμένει ότι θα ενισχυθεί σταδιακά και η καθοδική τάση στις προσδοκίες καταναλωτών και επιχειρήσεων.

Το βασικό μήνυμα, επομένως, είναι ότι η πενταετία υψηλού πληθωρισμού δεν έχει ακόμη δημιουργήσει ένα νέο, μόνιμο πληθωριστικό καθεστώς στις ΗΠΑ. Αυτό αποτελεί σημαντική παράμετρο για τη Fed, καθώς αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο η αποκλιμάκωση του πραγματικού πληθωρισμού να συμπαρασύρει σταδιακά και τις προσδοκίες, χωρίς να απαιτείται μια πολύ πιο επιθετική νομισματική πολιτική.