Άλλωστε, το IBAN είναι ένα στοιχείο που προορίζεται να χρησιμοποιείται στις τραπεζικές συναλλαγές. Μέσω αυτού αναγνωρίζεται ο λογαριασμός στον οποίο πρόκειται να μεταφερθούν χρήματα και, επομένως, είναι απολύτως φυσιολογικό να το γνωρίζει κάποιος που θέλει να σας καταβάλει χρήματα.

Το IBAN δεν είναι κωδικός πρόσβασης

Το σημαντικότερο που πρέπει να γνωρίζουμε είναι ότι το IBAN δεν αποτελεί κωδικό ασφαλείας και δεν λειτουργεί ως password για τον τραπεζικό λογαριασμό.

Κάποιος που γνωρίζει μόνο το IBAN δεν αποκτά αυτομάτως το username και το password του e-banking, ούτε γνωρίζει το PIN της κάρτας. Δεν αποκτά επίσης πρόσβαση στους κωδικούς μιας χρήσης (OTP) ή στο κινητό τηλέφωνο που χρησιμοποιείται για την επιβεβαίωση συναλλαγών.

Οι τράπεζες χρησιμοποιούν μηχανισμούς ισχυρής ταυτοποίησης για την έγκριση ηλεκτρονικών συναλλαγών, απαιτώντας συνδυασμό διαφορετικών στοιχείων, όπως κωδικούς πρόσβασης, κατοχή συγκεκριμένης συσκευής ή κωδικό OTP και, σε αρκετές περιπτώσεις, βιομετρική ταυτοποίηση.

Με απλά λόγια, το IBAN είναι ο αριθμός του λογαριασμού, όχι το «κλειδί» για να ανοίξει κάποιος τον λογαριασμό.

Η απάτη συνήθως αρχίζει αφού δοθεί το IBAN

Εδώ βρίσκεται η πραγματική παγίδα.

Σε πολλές περιπτώσεις απάτης, το IBAN δεν αποτελεί τον τελικό στόχο. Χρησιμοποιείται ως αφορμή για να συνεχιστεί η επικοινωνία και να ζητηθούν στη συνέχεια πολύ πιο ευαίσθητα στοιχεία.

Το σενάριο είναι ιδιαίτερα συνηθισμένο στις αγγελίες. Ο υποψήφιος αγοραστής εμφανίζεται πρόθυμος να πληρώσει και ζητά το IBAN. Μέχρι αυτό το σημείο, το αίτημα δεν είναι από μόνο του ύποπτο.

Η κατάσταση αλλάζει εάν στη συνέχεια ζητήσει στοιχεία κάρτας, κωδικούς e-banking ή έναν κωδικό που μόλις έστειλε η τράπεζα στο κινητό.

Μπορεί, για παράδειγμα, να ισχυριστεί: «Έκανα την κατάθεση, αλλά χρειάζομαι τα στοιχεία της κάρτας σου για να ολοκληρωθεί» ή «θα σου έρθει ένας κωδικός, πες μου ποιος είναι για να επιβεβαιωθεί η συναλλαγή».

Σε αυτή την περίπτωση η συναλλαγή πρέπει να διακοπεί αμέσως.

Για να λάβει κάποιος χρήματα στον λογαριασμό του δεν χρειάζεται να αποκαλύψει σε τρίτο τους κωδικούς e-banking, το PIN, τα στοιχεία της κάρτας ή έναν κωδικό OTP.

Προσοχή στις πλαστές αποδείξεις κατάθεσης

Μια άλλη συνηθισμένη μέθοδος εξαπάτησης είναι η αποστολή μιας υποτιθέμενης απόδειξης τραπεζικής μεταφοράς.

Ο απατεώνας μπορεί να στείλει screenshot ή ένα έγγραφο που εμφανίζει ότι το ποσό έχει δήθεν καταβληθεί και στη συνέχεια να πιέσει τον πωλητή να παραδώσει το προϊόν.

Η σωστή πρακτική είναι απλή: δεν θεωρούμε μια εικόνα ή ένα αποδεικτικό που μας στέλνει ο άλλος ως απόδειξη ότι πληρωθήκαμε.

Ο έλεγχος πρέπει να γίνεται από εμάς τους ίδιους, μέσω του e-banking ή της εφαρμογής της τράπεζας, ώστε να διαπιστώσουμε ότι το ποσό έχει πράγματι πιστωθεί στον λογαριασμό.

Ακόμη και ένα απολύτως πειστικό screenshot μπορεί να είναι πλαστό.

Τι ισχύει για τις άμεσες χρεώσεις

Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική λεπτομέρεια που αφορά το ευρωπαϊκό σύστημα SEPA Direct Debit, μέσω του οποίου μπορεί να πραγματοποιείται άμεση χρέωση τραπεζικού λογαριασμού από έναν δικαιούχο, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και με σχετική εξουσιοδότηση.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όποιος γνωρίζει το IBAN αποκτά ελεύθερη δυνατότητα να χρεώνει τον λογαριασμό.

Οι άμεσες χρεώσεις διέπονται από συγκεκριμένους κανόνες και ο καταναλωτής διαθέτει δικαιώματα προστασίας και επιστροφής χρημάτων. Για εξουσιοδοτημένη άμεση χρέωση SEPA προβλέπεται, υπό τις σχετικές προϋποθέσεις, δικαίωμα επιστροφής εντός οκτώ εβδομάδων, ενώ για μη εξουσιοδοτημένες συναλλαγές υπάρχουν επίσης δικαιώματα προστασίας, εφόσον τηρούνται οι προβλεπόμενες διαδικασίες και προθεσμίες.

Γι’ αυτό είναι σημαντικό να ελέγχουμε τακτικά τις κινήσεις του λογαριασμού μας και να ενημερώνουμε άμεσα την τράπεζα εάν εμφανιστεί συναλλαγή που δεν αναγνωρίζουμε.

Ποια στοιχεία δεν πρέπει να δίνουμε ποτέ

Η διάκριση είναι τελικά απλή.

IBAN για να μας καταθέσει κάποιος χρήματα; Ναι, είναι φυσιολογικό να το δώσουμε.

Κωδικοί e-banking, password, PIN, πλήρη στοιχεία κάρτας, CVV ή OTP; Ποτέ.

Κανένας πραγματικός λόγος για να λάβουμε χρήματα δεν απαιτεί να αποκαλύψουμε σε κάποιον τρίτο τον κωδικό μιας χρήσης που μόλις μας έστειλε η τράπεζα.

Το IBAN, επομένως, δεν είναι ένα μυστικό που πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν κωδικός πρόσβασης. Αυτό που χρειάζεται πραγματική προστασία είναι τα στοιχεία που επιτρέπουν την είσοδο στο e-banking και την έγκριση συναλλαγών.

Στην πράξη, ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν βρίσκεται συνήθως στο ότι κάποιος έμαθε το IBAN μας. Βρίσκεται στο επόμενο βήμα: στο να καταφέρει να μας πείσει, χρησιμοποιώντας το IBAN ως αφορμή, να του αποκαλύψουμε τα πραγματικά ευαίσθητα στοιχεία του τραπεζικού μας λογαριασμού.