«Το margin debt είναι στο υψηλότερο επίπεδο που έχει υπάρξει ποτέ», ανέφερε, σημειώνοντας ωστόσο ότι η πραγματική έκθεση είναι πιθανότατα μεγαλύτερη, καθώς σημαντικό μέρος της μόχλευσης εμφανίζεται μέσω άλλων χρηματοοικονομικών εργαλείων και όχι με την ίδια ονομασία.

Η «κρυφή» μόχλευση του χρηματοπιστωτικού συστήματος

Σύμφωνα με τον Dimon, η μόχλευση δεν περιορίζεται μόνο στον παραδοσιακό δανεισμό επενδυτών. Υπάρχει σε πολλά σημεία του συστήματος, όπως:

οι υπηρεσίες prime brokerage που παρέχουν οι μεγάλες τράπεζες σε hedge funds,

οι μοχλευμένες στρατηγικές arbitrage,

τα ETFs,

οι συναλλαγές στην αγορά αμερικανικών κρατικών ομολόγων, γνωστές ως Treasury basis trades.

«Η μόχλευση στην αγορά είναι αρκετά υψηλή», ήταν η χαρακτηριστική του επισήμανση.

Το βασικό πρόβλημα δεν είναι απλώς το ύψος του δανεισμού, αλλά το γεγονός ότι πολλές επενδυτικές στρατηγικές λειτουργούν ομαλά μόνο όσο οι αγορές κινούνται προς την αναμενόμενη κατεύθυνση.

Εάν υπάρξει απότομη μεταβολή τιμών, οι ζημιές μπορούν να οδηγήσουν σε margin calls, δηλαδή απαιτήσεις για πρόσθετες εγγυήσεις, και στη συνέχεια σε αναγκαστικές πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων.

Ο φόβος για ένα νέο «ατύχημα» στις αγορές

Οι προειδοποιήσεις του Dimon έρχονται σε μια περίοδο όπου οι αγορές χαρακτηρίζονται από:

υψηλές αποτιμήσεις μετοχών,

μεγάλες τοποθετήσεις σε τεχνολογία και τεχνητή νοημοσύνη,

αυξημένη δραστηριότητα hedge funds,

υψηλές θέσεις μόχλευσης στα αμερικανικά ομόλογα.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ένας μεγάλος επενδυτής που θα βρεθεί στη λάθος πλευρά της αγοράς μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές πιέσεις.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το AI-focused hedge fund Situational Awareness, το οποίο υπέστη σημαντικές ζημιές όταν μοχλευμένες θέσεις σε τεχνολογικές εταιρείες κινήθηκαν αντίθετα από τις προσδοκίες του. Οι απαιτήσεις για πρόσθετες εξασφαλίσεις οδήγησαν το fund σε μαζικές πωλήσεις μετοχών.

Η JPMorgan ήταν μεταξύ των prime brokers του συγκεκριμένου fund. Ωστόσο, ο Dimon σημείωσε ότι η υπόθεση απέδειξε πως το χρηματοπιστωτικό σύστημα μπορεί να απορροφήσει την κατάρρευση ενός μεμονωμένου παίκτη χωρίς να εξελιχθεί σε γενικευμένη κρίση.

Δεν είναι 2008, αλλά η ευαισθησία έχει αυξηθεί

Παρά την προειδοποιητική του στάση, ο Dimon απέφυγε να συγκρίνει τη σημερινή κατάσταση με τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.

Όπως εξήγησε, το πρόβλημα το 2008 δεν ήταν απλώς η ύπαρξη μόχλευσης, αλλά το τεράστιο μέγεθος των πραγματικών ζημιών που δημιουργήθηκαν από την αγορά στεγαστικών δανείων.

Σήμερα, σύμφωνα με τον ίδιο, υπάρχει αυξημένη ευπάθεια, αλλά όχι μια αντίστοιχη εικόνα συστημικής κατάρρευσης.

Ωστόσο, προειδοποίησε ότι σε περιόδους αυξημένης μεταβλητότητας οι τράπεζες και οι οργανισμοί εκκαθάρισης ενδέχεται να αυξήσουν τις απαιτήσεις εξασφαλίσεων, περιορίζοντας τη διαθέσιμη ρευστότητα στις αγορές.

Ο δεύτερος κίνδυνος: πληθωρισμός και υψηλότερα επιτόκια

Ο Dimon δεν περιορίστηκε μόνο στον κίνδυνο από τη μόχλευση. Έθεσε στο επίκεντρο και τη μακροοικονομική εικόνα, προειδοποιώντας ότι ο πληθωρισμός μπορεί να αποδειχθεί πιο επίμονος από όσο αναμένουν σήμερα οι επενδυτές.

Σύμφωνα με τον ίδιο, παράγοντες όπως:

τα μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα,

οι αυξημένες επενδύσεις σε υποδομές,

η άνοδος των αμυντικών δαπανών διεθνώς,

δημιουργούν υψηλή ζήτηση για κεφάλαια και μπορούν να διατηρήσουν πιέσεις στα επιτόκια.

Ιδιαίτερα για τις αμυντικές δαπάνες, εκτιμά ότι έχουν πληθωριστική επίδραση, καθώς αυξάνουν τη ζήτηση σε μια περίοδο όπου οι οικονομίες ήδη αντιμετωπίζουν περιορισμούς στην προσφορά.

Εάν οι επενδυτές απαιτήσουν υψηλότερες αποδόσεις για να διακρατούν μακροπρόθεσμα κρατικά ομόλογα, η πίεση μπορεί να μεταφερθεί ευρύτερα στις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Η διπλή προειδοποίηση για τη Wall Street

Η παρέμβαση του Dimon ουσιαστικά περιλαμβάνει δύο διαφορετικούς κινδύνους.

Ο πρώτος αφορά τη χρηματοοικονομική μόχλευση: οι αγορές έχουν σήμερα τόσο μεγάλες δανεισμένες θέσεις ώστε ένα λάθος στοίχημα από έναν μεγάλο παίκτη μπορεί να προκαλέσει απότομες αναταράξεις.

Ο δεύτερος αφορά το μακροοικονομικό περιβάλλον: οι επενδυτές μπορεί να υποτιμούν τον κίνδυνο διατήρησης υψηλότερου πληθωρισμού και επιτοκίων.

Το μήνυμα του επικεφαλής της JPMorgan δεν είναι ότι επίκειται νέα κρίση, αλλά ότι οι αγορές έχουν γίνει πιο ευάλωτες. Και σε ένα περιβάλλον όπου οι αποτιμήσεις, η τεχνολογία και η μόχλευση βρίσκονται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, η πιθανότητα ενός ξαφνικού «ατυχήματος» δεν μπορεί να αγνοηθεί.