Οι αριθμοί για τα βοοειδή δεν συμφωνούν

Σύμφωνα με τα στοιχεία που εξέτασε το Politico, το 2024 καταβλήθηκαν στην Ελλάδα ευρωπαϊκές επιδοτήσεις για περίπου 260.000 αγελάδες γαλακτοπαραγωγής.

Παράλληλα, περίπου 70.000 βοοειδή οδηγήθηκαν την ίδια χρονιά σε σφαγή για παραγωγή κρέατος, γεγονός που επίσης συνδέεται με επιδοτούμενες δραστηριότητες.

Η λογική των αριθμών δημιουργεί ένα σημαντικό ερώτημα. Εφόσον μία αγελάδα γαλακτοπαραγωγής γεννά κατά κανόνα περίπου ένα μοσχάρι ετησίως, ο συγκεκριμένος αριθμός ζώων θα έπρεπε να δημιουργεί σημαντική αύξηση του συνολικού πληθυσμού των βοοειδών.

Στον αντίποδα, οι κτηνοτρόφοι αναφέρουν ότι περίπου το 20% του κοπαδιού απομακρύνεται κάθε χρόνο λόγω ηλικίας, χαμηλής παραγωγικότητας ή ασθενειών. Με δεδομένο ότι η ΕΛΣΤΑΤ κατέγραφε περίπου 600.000 βοοειδή στην Ελλάδα το 2024, αυτό αντιστοιχεί σε απώλεια περίπου 120.000 ζώων.

Ακόμη και μετά την αφαίρεση αυτών των απωλειών και την προσθήκη των ζώων που αντιστοιχούν στις επιδοτήσεις και στη γαλακτοπαραγωγή, οι υπολογισμοί θα οδηγούσαν σε αύξηση του εθνικού κοπαδιού.

Τα επίσημα στοιχεία, όμως, δείχνουν ακριβώς το αντίθετο.

Το κοπάδι μειώνεται αντί να αυξάνεται

Σύμφωνα με τις έρευνες της ΕΛΣΤΑΤ, ο αριθμός των βοοειδών μειώθηκε από περίπου 640.000 το 2023 σε 600.000 το 2024 και στη συνέχεια σε μόλις 520.000 το 2025.

Η απόκλιση μεταξύ της εξέλιξης του πραγματικού ζωικού κεφαλαίου και των στοιχείων που συνδέονται με τις επιδοτήσεις είναι επομένως ιδιαίτερα μεγάλη.

Και μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερη, καθώς δεν είναι σαφές πόσα από τα ζώα που οδηγήθηκαν στα σφαγεία ήταν ελληνικής προέλευσης και πόσα είχαν προηγουμένως εισαχθεί στη χώρα.

Ο Νίκος Δημόπουλος, πρόεδρος του Κτηνοτροφικού Συλλόγου Καβάλας, επισημαίνει ότι η Ελλάδα είναι τις περισσότερες χρονιές καθαρός εισαγωγέας ζώντων βοοειδών και οι εξαγωγές είναι περιορισμένες.

Όπως υποστηρίζει, το βασικό πρόβλημα είναι η απουσία αξιόπιστης και ολοκληρωμένης εικόνας για το πραγματικό ζωικό κεφάλαιο. Οι έλεγχοι, σύμφωνα με τον ίδιο, πραγματοποιούνται σε μεγάλο βαθμό δειγματοληπτικά ή μετά από καταγγελίες.

Ακόμη μεγαλύτερες αποκλίσεις σε πρόβατα και αίγες

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στα βοοειδή.

Ανάλογη εικόνα εμφανίζεται και στα στοιχεία για τα πρόβατα και τις αίγες. Η ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψε περίπου 8,8 εκατομμύρια ζώα το 2025, ενώ στην αντίστοιχη κυβερνητική βάση δεδομένων, το Ολοκληρωμένο Κτηνιατρικό Πληροφοριακό Σύστημα, εμφανίζονται περίπου 15,7 εκατομμύρια ζώα.

Η διαφορά είναι τεράστια και καταδεικνύει το μέγεθος του προβλήματος που αντιμετωπίζουν οι ελληνικές αρχές όταν επιχειρούν να συνδέσουν τις κοινοτικές ενισχύσεις με το πραγματικό μέγεθος της παραγωγής.

Δύο αξιωματούχοι του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, μιλώντας ανώνυμα στο Politico, υποστήριξαν ότι το υπουργείο δεν έχει την ευθύνη για τη διατήρηση των μητρώων του ζωικού κεφαλαίου και βασίζεται σε στοιχεία που παρέχονται από τους δήμους.

Το αποτέλεσμα είναι ότι η χώρα δεν διαθέτει ένα ενιαίο, ασφαλές και αξιόπιστο μητρώο που να μπορεί να λειτουργήσει ως αδιαμφισβήτητη βάση για την καταβολή των κτηνοτροφικών επιδοτήσεων.

Στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας

Οι αποκλίσεις έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο καταγγελιών προς την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

Σύμφωνα με το Politico, το νεοσύστατο αριστερό κόμμα «Ήλας» του πρώην πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα έχει υποβάλει καταγγελίες στην EPPO, ενώ σχετικές υποθέσεις έχουν καταθέσει και αγροτικές οργανώσεις.

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία διερευνά ήδη δεκάδες υποθέσεις που σχετίζονται με καταβολές ευρωπαϊκών αγροτικών κονδυλίων για βοσκοτόπια τα οποία φέρεται να μην ανήκαν στους δικαιούχους ή δεν είχαν μισθωθεί από αυτούς, καθώς και για αγροτικές εργασίες που δεν πραγματοποιήθηκαν.

Τον Ιούλιο, η EPPO ανακοίνωσε διώξεις σε βάρος 22 προσώπων, μεταξύ των οποίων και τέσσερις βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, στο πλαίσιο της ευρύτερης έρευνας για αγροτική απάτη. Οι εμπλεκόμενοι αρνούνται τις κατηγορίες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει υπόθεση που αφορά βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας και κτηνοτρόφο, ο οποίος φέρεται να έλαβε επιδοτήσεις για περισσότερες αγελάδες από όσες είχε πραγματικά στην κατοχή του.

Σύμφωνα με τη δικογραφία που επικαλείται το Politico, ο βουλευτής φέρεται να επικοινώνησε με ανώτερο στέλεχος του ΟΠΕΚΕΠΕ, ενώ παράλληλα εμφανίζεται να αναφέρεται σε τροποποίηση των στοιχείων του κτηνοτρόφου στην κτηνιατρική βάση δεδομένων, ώστε να αυξηθεί ο αριθμός των ζώων που εμφανίζονταν επίσημα.

Η συγκεκριμένη υπόθεση αναμένεται να εκδικαστεί στις 2 Οκτωβρίου.

Ο ΟΠΕΚΕΠΕ στο επίκεντρο

Σύμφωνα με έγγραφο της EPPO προς το ελληνικό κοινοβούλιο, κτηνίατροι και στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ φέρεται να είχαν ρόλο στη διόγκωση των στοιχείων που αφορούσαν το ζωικό κεφάλαιο.

Ο ΟΠΕΚΕΠΕ, ο οργανισμός που μέχρι πρόσφατα είχε την ευθύνη για τη διανομή των ευρωπαϊκών αγροτικών ενισχύσεων, έχει πλέον κλείσει στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης που ακολούθησε το σκάνδαλο.

Η υπόθεση έχει αναγκάσει την κυβέρνηση να προχωρήσει σε αλλαγές στο σύστημα ελέγχων, με στόχο να περιοριστούν οι δυνατότητες δήλωσης ανύπαρκτων ή υπερβολικά μεγάλων αριθμών ζώων.

Νέο σύστημα ηλεκτρονικής ταυτοποίησης

Μεταξύ των νέων μέτρων περιλαμβάνεται η ηλεκτρονική ταυτοποίηση προβάτων και αιγών μέσω ειδικών καψουλών, γνωστών ως boluses, οι οποίες τοποθετούνται στο στομάχι των ζώων.

Το σύστημα θα εφαρμοστεί αρχικά πιλοτικά σε εκμεταλλεύσεις με περισσότερα από 900 ζώα. Η πρώτη φάση αναμένεται να καλύψει περίπου 700.000 πρόβατα και αίγες, πριν το μέτρο επεκταθεί σε ολόκληρη τη χώρα τα επόμενα χρόνια.

Παράλληλα, η Ελλάδα υπέβαλε τον Μάρτιο στην Ευρωπαϊκή Ένωση σχέδιο δράσης με μέτρα για την ενίσχυση των ελέγχων και την αποτροπή παράνομων πληρωμών από τα ευρωπαϊκά αγροτικά ταμεία.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι έχει σημειωθεί πρόοδος, αλλά ταυτόχρονα προειδοποιεί ότι απαιτείται ακόμη σημαντική δουλειά.

Το βασικό πρόβλημα, επομένως, δεν είναι μόνο το εάν υπήρξαν παράνομες πληρωμές. Είναι η αξιοπιστία ολόκληρου του συστήματος καταγραφής και ελέγχου του ελληνικού ζωικού κεφαλαίου. Χωρίς ένα ενιαίο και αξιόπιστο μητρώο, η διασταύρωση των στοιχείων και η αποτελεσματική προστασία των ευρωπαϊκών πόρων παραμένουν εξαιρετικά δύσκολες.

Και όπως επισημαίνουν οι ίδιοι οι εκπρόσωποι των κτηνοτρόφων, χωρίς μια πραγματική πανελλαδική απογραφή του ζωικού κεφαλαίου, οι ελληνικές αρχές θα εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν το ίδιο θεμελιώδες πρόβλημα: να μην γνωρίζουν με ακρίβεια πόσα ζώα υπάρχουν πραγματικά στη χώρα και, κατ’ επέκταση, εάν οι επιδοτήσεις που καταβάλλονται αντιστοιχούν στην πραγματική παραγωγική δραστηριότητα.