Οι επενδύσεις οδηγούν την ανάπτυξη

Τα στοιχεία για το δεύτερο τρίμηνο επιβεβαιώνουν, σύμφωνα με τη Wood, ότι οι επενδύσεις αποτελούν πλέον τον σημαντικότερο πυλώνα της ελληνικής ανάπτυξης, αν και το εξωτερικό ισοζύγιο εξακολουθεί να λειτουργεί ως τροχοπέδη.

Το πραγματικό ΑΕΠ, σε εποχικά προσαρμοσμένους όρους, αυξήθηκε κατά 0,3% σε τριμηνιαία βάση και 1,9% σε ετήσια βάση το δεύτερο τρίμηνο του 2026. Οι επιδόσεις αυτές ήταν ελαφρώς καλύτερες από τις προβλέψεις της Wood, η οποία ανέμενε αύξηση 0,2% σε τριμηνιαία και 1,8% σε ετήσια βάση.

Ωστόσο, ο ρυθμός ανάπτυξης εμφανίζεται χαμηλότερος σε σχέση με το 2025, όταν η μέση τριμηνιαία αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ είχε διαμορφωθεί στο 0,6%.

Η εικόνα είναι διαφορετική σε ονομαστικούς όρους. Το ονομαστικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,1% σε τριμηνιαία βάση, έναντι 1,5% το πρώτο τρίμηνο και μέσης τριμηνιαίας αύξησης 1,1% το 2025.

Σε ετήσια βάση, η αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ έφθασε το 5,9%, το υψηλότερο επίπεδο από το τρίτο τρίμηνο του 2024.

Η Ελλάδα συνεχίζει να υπεραποδίδει της Ευρωζώνης

Η Wood θεωρεί ότι η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να παρουσιάζει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα.

Η ανάπτυξη στηρίζεται κυρίως στην κατανάλωση και στις επενδύσεις, με τις τελευταίες να ενισχύονται από τα ευρωπαϊκά κονδύλια και τα έργα υποδομών.

Παράλληλα, η οικονομία συνεχίζει να αναπτύσσεται ταχύτερα από την Ευρωζώνη, διατηρώντας μια διαφορά που έχει πλέον αποκτήσει πιο μόνιμα χαρακτηριστικά.

Ωστόσο, η διατήρηση ενός ρυθμού ανάπτυξης γύρω στο 2% δεν θεωρείται από μόνη της επαρκής για να αλλάξει δραστικά το παραγωγικό μοντέλο της χώρας. Το ζητούμενο για την επόμενη περίοδο είναι η ενίσχυση της παραγωγικότητας και η δημιουργία μεγαλύτερης παραγωγικής δυναμικότητας.

Ο πληθωρισμός παραμένει η μεγάλη πρόκληση

Παρά την ισχυρή ανάπτυξη, η Wood εντοπίζει έναν σημαντικό κίνδυνο: ο πληθωρισμός εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα αισθητός στα ελληνικά νοικοκυριά.

Οι έρευνες καταναλωτών δείχνουν ότι ο αντιλαμβανόμενος πληθωρισμός παραμένει υψηλός, χωρίς ουσιαστική βελτίωση από το 2022.

Το πρόβλημα συνδέεται, μεταξύ άλλων, με τη δομή της ελληνικής οικονομίας. Ο επιχειρηματικός τομέας εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από μεγάλο αριθμό πολύ μικρών επιχειρήσεων, οι οποίες αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην επίτευξη παραγωγικότητας που θα τους επέτρεπε να παραμείνουν ανταγωνιστικές στις τιμές.

Παράλληλα, η γεωγραφική μορφολογία της Ελλάδας και οι διαχρονικές ελλείψεις σε υποδομές επιβαρύνουν το κόστος μεταφορών, δημιουργώντας πρόσθετες πιέσεις στις τελικές τιμές.

Τον Αύγουστο ο πληθωρισμός επιταχύνθηκε στο 3,8%, από 3,4% τον Ιούλιο και μόλις 2,5% τον Ιανουάριο, πριν από την κρίση στα Στενά του Ορμούζ.

Ο πληθωρισμός των τροφίμων, αντίθετα, περιορίστηκε στο 0,9% σε ετήσια βάση, παρουσιάζοντας σημαντική αποκλιμάκωση σε σχέση με την αρχή του έτους.

Άλλες κατηγορίες όμως εξακολουθούν να εμφανίζουν πολύ υψηλότερες αυξήσεις:

Η Wood εκτιμά ότι ο πληθωρισμός θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 3,5% το 2026, πριν υποχωρήσει στο 2,6% το 2027.

Η κυβέρνηση, σύμφωνα με τον οίκο, επιχειρεί να κατευθύνει περισσότερους πόρους προς την αντιμετώπιση αυτών των πιέσεων, μεταξύ άλλων μέσω στήριξης των αγροτών και παρεμβάσεων που μπορούν να οδηγήσουν σε χαμηλότερο ενεργειακό κόστος.

ΔΕΘ: Πακέτο 2,2 δισ. ευρώ για το 2027

Στο δημοσιονομικό σκέλος, η Wood θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό το πακέτο μέτρων που ανακοίνωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη ΔΕΘ.

Τα μέτρα ανέρχονται σε περίπου 2,2 δισ. ευρώ για το 2027, ποσό που αντιστοιχεί στο 0,8% του ΑΕΠ, και σύμφωνα με τον σχεδιασμό θα αυξηθούν σταδιακά τα επόμενα χρόνια, φθάνοντας έως τα 3,6 δισ. ευρώ το 2030.

Η Wood διακρίνει τρεις βασικούς άξονες:

Άμεσες ενισχύσεις προς τα χαμηλότερα εισοδήματα και τους συνταξιούχους

Μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης

Ενίσχυση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και επιτάχυνση της ενοποίησης του κατακερματισμένου επιχειρηματικού τοπίου

Η πρώτη κατηγορία αναμένεται να κατευθυνθεί σε μεγάλο βαθμό στην κατανάλωση, λειτουργώντας ως αντίβαρο στην απώλεια αγοραστικής δύναμης από τον πληθωρισμό.

Οι δύο άλλες κατηγορίες έχουν περισσότερο διαρθρωτικό χαρακτήρα, καθώς στοχεύουν στην αύξηση της παραγωγικότητας, της επενδυτικής δραστηριότητας και της παραγωγικής ικανότητας.

Η Wood θεωρεί μάλιστα ότι η σύνθεση του πακέτου είναι διαφορετική από προηγούμενες δημοσιονομικές παρεμβάσεις, καθώς δίνεται μεγαλύτερο βάρος στις ΜΜΕ, οι οποίες εξακολουθούν να αποτελούν ένα από τα βασικά σημεία αδυναμίας της ελληνικής οικονομίας.

Το μεγάλο στοίχημα: παραγωγικότητα και ιδιωτικές επενδύσεις

Η ανάλυση της Wood δεν περιορίζεται στη βραχυπρόθεσμη επίδραση των δημοσιονομικών μέτρων.

Ο οίκος θεωρεί ότι η Ελλάδα έχει ήδη σημειώσει σημαντική πρόοδο στις υποδομές τα τελευταία δύο χρόνια, με έργα που αρχίζουν πλέον να αποδίδουν.

Παράλληλα, η κυβέρνηση έχει στηρίξει τον τουρισμό, επιχειρώντας να επεκτείνει την τουριστική περίοδο πέρα από τους παραδοσιακούς μήνες αιχμής, ενώ το Κτηματολόγιο βρίσκεται πλέον κοντά στην ολοκλήρωσή του, με κάλυψη περίπου 99%.

Το επόμενο βήμα, σύμφωνα με τη Wood, είναι να μετατραπεί αυτή η βελτίωση των υποδομών σε υψηλότερη παραγωγικότητα και μεγαλύτερη συμμετοχή ιδιωτικών επενδύσεων.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης. Καθώς το συγκεκριμένο πρόγραμμα πλησιάζει προς την ολοκλήρωσή του, η Ελλάδα θα πρέπει να είναι σε θέση να προσελκύσει περισσότερες και ποιοτικότερες ιδιωτικές επενδύσεις χωρίς την ίδια δημοσιονομική στήριξη.

Τι σημαίνει δημοσιονομικά το πακέτο

Η Wood υπολογίζει ότι τα νέα μέτρα που ανακοινώθηκαν και δεν έχουν ακόμη πλήρως νομοθετηθεί έχουν δημοσιονομικό κόστος περίπου 605 εκατ. ευρώ το 2026 και 2,2 δισ. ευρώ το 2027.

Παράλληλα, μέτρα που έχουν ήδη νομοθετηθεί αλλά δεν έχουν ακόμη αποτυπωθεί πλήρως στη δημοσιονομική εικόνα αντιστοιχούν σε περίπου 940 εκατ. ευρώ το 2026 και 2,8 δισ. ευρώ το 2027.

Έτσι, το συνολικό ετήσιο κόστος των μέτρων που επηρεάζουν την οικονομία εκτιμάται σε περίπου 5 δισ. ευρώ το 2027, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ολόκληρο το ποσό αποτελεί νέα δημοσιονομική επέκταση.

Η επίδραση στην ανάπτυξη θα εξαρτηθεί από το είδος και τον χρόνο εφαρμογής των μέτρων.

Με βάση έναν δημοσιονομικό πολλαπλασιαστή μεταξύ 0,35 και 0,65, η Wood υπολογίζει ότι τα νέα μέτρα των 2,2 δισ. ευρώ θα μπορούσαν να προσθέσουν περίπου 0,25 έως 0,45 ποσοστιαίες μονάδες στην ανάπτυξη του 2027, με κεντρική εκτίμηση περίπου 0,35 μονάδες.

Η πραγματική πρόσθετη επίδραση ενδέχεται πάντως να είναι χαμηλότερη, καθώς ένα μέρος των μέτρων έχει ήδη ενσωματωθεί στις υφιστάμενες οικονομικές προβλέψεις.

Εκλογές το 2027 και ο στόχος του 2030

Η Wood εκτιμά ότι οι επόμενες γενικές εκλογές είναι πιθανό να πραγματοποιηθούν τον Απρίλιο ή τον Μάιο του 2027, αν και η τελική ημερομηνία θα καθοριστεί από την κυβέρνηση.

Ο οίκος θεωρεί ότι η εκλογική αναμέτρηση θα είναι δυσκολότερη σε σχέση με τις προηγούμενες εκλογές, αλλά όχι απαραίτητα δυσκολότερη από αντίστοιχες αναμετρήσεις σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι δημοσκοπήσεις εμφανίζουν τη Νέα Δημοκρατία γύρω στο 30%, επίπεδο περίπου 10 μονάδες χαμηλότερο από το απαιτούμενο για αυτοδυναμία.

Σύμφωνα με τη Wood, η στρατηγική του πρωθυπουργού παραμένει προσανατολισμένη στην ενίσχυση της εκλογικής βάσης έως την αναμέτρηση, με στόχο την αποφυγή ενός κυβερνητικού συνασπισμού και, εφόσον χρειαστεί, την προσφυγή σε δεύτερες εκλογές.

Το σημαντικότερο όμως στοιχείο είναι ότι η κυβέρνηση έχει ήδη θέσει συγκεκριμένους οικονομικούς στόχους για το 2030.

Οι στόχοι για το 2030

Ο στόχος δεν είναι μια απότομη επιτάχυνση της ανάπτυξης, αλλά η διατήρηση ενός σταθερού ρυθμού περίπου 2%, υψηλότερου από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Παράλληλα, η κυβέρνηση επιδιώκει να περιορίσει το δημόσιο χρέος στο 110% του ΑΕΠ, επίπεδο που θα το έφερνε κάτω από τα αντίστοιχα επίπεδα της Γαλλίας και της Ιταλίας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο στόχος για τη μεταποίηση, με το μερίδιό της στην οικονομία να αυξάνεται στο 12% του ΑΕΠ, ώστε ο τουρισμός να μην αποτελεί τον μοναδικό βασικό μοχλό ανάπτυξης.

Τελικός στόχος είναι η περαιτέρω αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της Ελλάδας, από την κατηγορία BBB σήμερα στην κατηγορία A.

Η Ελλάδα αλλάζει, αλλά χρειάζεται μεγαλύτερη ταχύτητα

Η συνολική εικόνα που παρουσιάζει η Wood είναι θετική, αλλά όχι χωρίς προκλήσεις.

Η Ελλάδα έχει περάσει από μια περίοδο δημοσιονομικής προσαρμογής σε μια φάση όπου το ζητούμενο είναι πλέον η αύξηση της παραγωγικότητας, η προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων και η διεύρυνση της παραγωγικής βάσης.

Οι επενδύσεις, οι υποδομές, η βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης και η μείωση του χρέους δημιουργούν ένα σαφώς διαφορετικό οικονομικό περιβάλλον σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία.

Ωστόσο, ο υψηλός πληθωρισμός, το κόστος ενέργειας, το εξωτερικό έλλειμμα και ο μεγάλος αριθμός πολύ μικρών επιχειρήσεων παραμένουν σημαντικές αδυναμίες.

Το σχέδιο έως το 2030, όπως το αξιολογεί η Wood, δεν αφορά επομένως μόνο τη διανομή του δημοσιονομικού πλεονάσματος. Αφορά κυρίως το αν η Ελλάδα μπορεί να μετατρέψει τη σημερινή δημοσιονομική και επενδυτική δυναμική σε μόνιμα υψηλότερη παραγωγικότητα και παραγωγική ικανότητα.

Και αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα της επόμενης τετραετίας.