Το επόμενο στάδιο, εφόσον διαπιστωθούν αποκλίσεις, είναι η παροχή εξηγήσεων από τον φορολογούμενο και, όπου απαιτείται, ο καταλογισμός φόρων, προστίμων και προσαυξήσεων.

Τι ψάχνει η ΑΑΔΕ

Η νέα επιχείρηση δεν αφορά μόνο το εάν έχουν δηλωθεί σωστά μισθοί, συντάξεις, τόκοι ή μερίσματα που προέρχονται από το εξωτερικό.

Οι ελεγκτικές υπηρεσίες μπορούν να εξετάσουν συνολικά την οικονομική εικόνα του φορολογουμένου, ιδιαίτερα όταν τα στοιχεία που προκύπτουν από το εξωτερικό δημιουργούν ερωτήματα για την προέλευση και τη φορολογική αντιμετώπιση καταθέσεων ή άλλων περιουσιακών στοιχείων.

Με άλλα λόγια, μια διασταύρωση που ξεκινά από έναν λογαριασμό στο εξωτερικό μπορεί να οδηγήσει σε ευρύτερο έλεγχο της οικονομικής εικόνας του φορολογουμένου.

Η κατοχή χρημάτων ή η είσπραξη εισοδήματος από άλλη χώρα, πάντως, δεν αποτελεί από μόνη της φορολογική παράβαση. Το κρίσιμο είναι εάν το εισόδημα έχει δηλωθεί στην Ελλάδα, όταν υπάρχει σχετική φορολογική υποχρέωση, και εάν έχει εφαρμοστεί η προβλεπόμενη διαδικασία βάσει των συμβάσεων αποφυγής διπλής φορολογίας.

Η φορολογία του παγκόσμιου εισοδήματος

Για όσους έχουν φορολογική κατοικία στην Ελλάδα, η φορολογική υποχρέωση αφορά καταρχήν το παγκόσμιο εισόδημά τους, δηλαδή εισοδήματα που προκύπτουν τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.

Αντίθετα, όσοι δεν είναι φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας φορολογούνται στην Ελλάδα για το εισόδημα που προκύπτει στη χώρα, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες.

Στην πράξη, λοιπόν, το βασικό ερώτημα των διασταυρώσεων δεν είναι εάν ένας Έλληνας φορολογούμενος διαθέτει τραπεζικό λογαριασμό ή ακίνητο στο εξωτερικό, αλλά εάν τα σχετικά εισοδήματα έχουν αντιμετωπιστεί φορολογικά όπως προβλέπει η νομοθεσία.

Πάνω από 120.000 φορολογούμενοι στη βάση δεδομένων

Η φετινή διαδικασία αποτελεί τη δεύτερη μεγάλη φάση των διασταυρώσεων που πραγματοποιεί η ΑΑΔΕ μέσα στο 2026.

Έως τις 31 Οκτωβρίου 2026, οι αρμόδιες υπηρεσίες καλούνται να διασταυρώσουν τουλάχιστον το 50% των πληροφοριών που έχουν ληφθεί από αλλοδαπές φορολογικές αρχές μέσω της Διεθνούς Διοικητικής Συνεργασίας, με τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος τουλάχιστον για το φορολογικό έτος 2021.

Στα στοιχεία περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων:

μισθοί,

συντάξεις,

διοικητικές αμοιβές,

εισοδήματα από ακίνητα,

τόκοι,

μερίσματα και

άλλες μορφές εισοδήματος που προκύπτουν εκτός Ελλάδας.

Η κλίμακα της διαδικασίας είναι ιδιαίτερα μεγάλη. Στις αντίστοιχες διασταυρώσεις του προηγούμενου έτους υπήρχαν 120.266 ενεργοί ΑΦΜ, από τους οποίους ταυτοποιήθηκαν οι 111.291, δηλαδή ποσοστό περίπου 92,5% των εισερχόμενων πληροφοριών.

Η ΑΑΔΕ διαθέτει πλέον, συνεπώς, μια ιδιαίτερα εκτεταμένη βάση δεδομένων για φορολογουμένους με διεθνή οικονομική δραστηριότητα.

Οι έλεγχοι είχαν ξεκινήσει από τον Ιούλιο

Η δεύτερη φάση των διασταυρώσεων ακολουθεί τους ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν τον Ιούλιο.

Τότε η ΑΑΔΕ διασταύρωσε πάνω από το 10% των εισερχόμενων πληροφοριών για τόκους φυσικών προσώπων από αλλοδαπές φορολογικές αρχές, με τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος τουλάχιστον για το φορολογικό έτος 2020.

Παράλληλα, ελέγχθηκαν πληροφορίες που διαβιβάστηκαν μέσω του αμερικανικού μηχανισμού FATCA, επίσης για δεδομένα του 2020.

Οι συγκεκριμένοι έλεγχοι δεν περιορίζονται στις παραδοσιακές τραπεζικές καταθέσεις. Περιλαμβάνουν στοιχεία για τόκους και μερίσματα, αλλά και συναλλαγές που πραγματοποιούνται μέσω ιδρυμάτων ηλεκτρονικού χρήματος και παρόχων ψηφιακών πληρωμών.

Τι στοιχεία φτάνουν στην ΑΑΔΕ

Η διεθνής ανταλλαγή φορολογικών πληροφοριών δίνει στις ελληνικές αρχές πολύ μεγαλύτερη εικόνα για την οικονομική δραστηριότητα φορολογουμένων στο εξωτερικό.

Μεταξύ των στοιχείων που μπορούν να διαβιβαστούν περιλαμβάνονται:

Η εικόνα που δημιουργείται είναι επομένως πολύ ευρύτερη από μια απλή πληροφορία για το εάν κάποιος διαθέτει έναν λογαριασμό σε τράπεζα του εξωτερικού.

Οι τόκοι αποκαλύπτουν το μέγεθος των καταθέσεων

Ιδιαίτερη σημασία για τους ελεγκτές έχουν οι τόκοι καταθέσεων, καθώς μπορούν να αποτελέσουν ένδειξη για το ύψος των κεφαλαίων που βρίσκονται εκτός Ελλάδας.

Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της ΑΑΔΕ για το 2024, οι φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας που δήλωσαν εισόδημα από τόκους του εξωτερικού εμφάνισαν μέσο ποσό τόκων 9.764 ευρώ ανά φορολογούμενο.

Το μέγεθος αυτό εξηγεί γιατί οι συγκεκριμένες πληροφορίες βρίσκονται ψηλά στην ελεγκτική ατζέντα. Οι τόκοι δεν αποτελούν απλώς ένα ακόμη εισόδημα προς διασταύρωση, αλλά μπορούν να δώσουν στις φορολογικές αρχές μια ένδειξη για την ύπαρξη σημαντικών κεφαλαίων εκτός Ελλάδας.

Η διεθνής ανταλλαγή δεδομένων αλλάζει έτσι ουσιαστικά τα δεδομένα των φορολογικών ελέγχων. Η ΑΑΔΕ δεν βασίζεται πλέον μόνο σε όσα δηλώνει ο φορολογούμενος, αλλά μπορεί να συγκρίνει τις δηλώσεις του με στοιχεία που αποστέλλονται απευθείας από τις φορολογικές αρχές και τα χρηματοπιστωτικά συστήματα άλλων χωρών.

Για τους φορολογουμένους με εισοδήματα και περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό, το περιθώριο για αποκλίσεις ανάμεσα στην πραγματική οικονομική εικόνα και στις φορολογικές δηλώσεις γίνεται, συνεπώς, ολοένα και μικρότερο.