Η Ελλάδα στις χώρες με τις μεγαλύτερες καθυστερήσεις

Τα τελευταία στοιχεία του Eurocontrol για το διάστημα 13 έως 19 Ιουλίου επιβεβαιώνουν ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πηγές καθυστερήσεων στο ευρωπαϊκό δίκτυο αερομεταφορών.

Η χώρα κατατάχθηκε στην τέταρτη θέση μεταξύ των κρατών που επιβαρύνουν περισσότερο τη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας στην Ευρώπη, καθώς αντιστοιχούσε στο 7% των συνολικών καθυστερήσεων. Προηγήθηκαν μόνο η Γαλλία, η Γερμανία και η Ισπανία.

Το μεγαλύτερο μέρος της επιβάρυνσης προήλθε από το Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών, το οποίο από μόνο του αντιστοιχούσε στο 5% των συνολικών καθυστερήσεων στην Ευρώπη.

Οι βασικές αιτίες εντοπίζονται στους περιορισμούς χωρητικότητας του συστήματος, αλλά και στις ανάγκες στελέχωσης των υπηρεσιών ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας.

Μόλις την προηγούμενη εβδομάδα ορκίστηκαν 45 νέοι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας. Ωστόσο, πρόκειται για έναν ιδιαίτερα απαιτητικό και νευραλγικό τομέα, γεγονός που σημαίνει ότι θα απαιτηθεί χρόνος μέχρι οι νέοι ελεγκτές να ολοκληρώσουν την απαραίτητη εκπαίδευση και να μπορούν να αναλάβουν αυτόνομα υπηρεσία.

Η τουριστική έκρηξη δοκιμάζει τις υποδομές

Η φετινή τουριστική περίοδος εξελίσσεται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, με τις αεροπορικές υποδομές και το σύστημα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας να λειτουργούν σε οριακές συνθήκες.

Όσο αυξάνεται ο αριθμός των πτήσεων, τόσο περιορίζεται το περιθώριο διαχείρισης της κυκλοφορίας. Για λόγους ασφαλείας, οι αρμόδιες αρχές είναι υποχρεωμένες να εφαρμόζουν περιορισμούς και ρυθμίσεις, οι οποίοι με τη σειρά τους μετατρέπονται σε καθυστερήσεις για χιλιάδες επιβάτες.

Το πρόβλημα, μάλιστα, δεν αφορά μία μεμονωμένη πτήση. Μία καθυστέρηση μπορεί να μεταδοθεί σε ολόκληρη την αλυσίδα των δρομολογίων, επηρεάζοντας αεροσκάφη, πληρώματα και επιβάτες και δημιουργώντας ένα ντόμινο καθυστερήσεων που δύσκολα αποκαθίσταται μέσα στην ίδια ημέρα.

Η γεωπολιτική επιβαρύνει ακόμη περισσότερο το FIR Αθηνών

Στην ήδη πιεσμένη κατάσταση έρχεται να προστεθεί και η αυξημένη διεθνής κίνηση που διέρχεται από το FIR Αθηνών.

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή έχουν οδηγήσει αρκετές αεροπορικές εταιρείες σε αλλαγές των δρομολογίων τους, με αποτέλεσμα περισσότερα αεροσκάφη να επιλέγουν διαδρομές μέσω του ελληνικού εναέριου χώρου.

Η εξέλιξη αυτή αυξάνει σημαντικά το επιχειρησιακό φορτίο για τους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας, οι οποίοι καλούνται να διαχειριστούν πολύ μεγαλύτερο αριθμό πτήσεων χωρίς να έχουν αντίστοιχη αύξηση της διαθέσιμης χωρητικότητας του συστήματος.

Το μέγεθος της φετινής κίνησης αποτυπώθηκε με τον πλέον χαρακτηριστικό τρόπο στις 18 Ιουλίου. Την ημέρα εκείνη ο ελληνικός εναέριος χώρος κατέγραψε νέο ιστορικό υψηλό, με 5.082 πτήσεις μέσα σε μόλις μία ημέρα.

Πρόκειται για αριθμό-ρεκόρ, ο οποίος ξεπέρασε το προηγούμενο υψηλό των 4.944 πτήσεων που είχε καταγραφεί το 2024.

Η εικόνα αυτή καταδεικνύει ότι το πρόβλημα δεν είναι απλώς συγκυριακό. Η Ελλάδα έχει εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους κόμβους αεροπορικής κίνησης στην περιοχή, με την αύξηση της ζήτησης να δημιουργεί πλέον πιέσεις στις υποδομές και κυρίως στη δυνατότητα διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας.

Νέα πίεση και στους ελέγχους επιβατών

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στον αέρα. Αυξημένη πίεση καταγράφεται και στους ελέγχους των ταξιδιωτών που προέρχονται από χώρες εκτός Σένγκεν.

Η σταδιακή εφαρμογή του νέου ευρωπαϊκού συστήματος Entry/Exit System (EES) αλλάζει σημαντικά τη διαδικασία εισόδου στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η παραδοσιακή σφράγιση των διαβατηρίων αντικαθίσταται από ηλεκτρονική καταγραφή των εισόδων και εξόδων, ενώ παράλληλα συλλέγονται βιομετρικά δεδομένα, όπως φωτογραφία προσώπου και δακτυλικά αποτυπώματα.

Η νέα διαδικασία έχει σχεδιαστεί για να ενισχύσει την ασφάλεια των εξωτερικών συνόρων και να καταγράφει με μεγαλύτερη ακρίβεια τις μετακινήσεις υπηκόων τρίτων χωρών. Στην πράξη, όμως, κατά την περίοδο αιχμής προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο πίεσης στα αεροδρόμια, τα οποία ήδη λειτουργούν σε συνθήκες πολύ υψηλής επιβατικής και αεροπορικής κίνησης.

Το ελληνικό αεροπορικό σύστημα βρίσκεται έτσι αντιμέτωπο με μια διπλή πρόκληση: από τη μία πλευρά, η χώρα υποδέχεται ολοένα περισσότερους τουρίστες και περισσότερες πτήσεις και, από την άλλη, ο ελληνικός εναέριος χώρος επιβαρύνεται από τις αλλαγές στις διεθνείς αεροπορικές διαδρομές λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων.

Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα που λειτουργεί ολοένα πιο κοντά στα όριά του. Και όσο η τουριστική κίνηση παραμένει σε επίπεδα-ρεκόρ, το ζήτημα των καθυστερήσεων στα ελληνικά αεροδρόμια δεν φαίνεται να μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με προσωρινές παρεμβάσεις.

Η πραγματική πρόκληση είναι πλέον η ενίσχυση της χωρητικότητας του συστήματος, η επαρκής στελέχωση των υπηρεσιών ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας και η αναβάθμιση των υποδομών, ώστε η Ελλάδα να μπορεί να διαχειριστεί τη νέα πραγματικότητα της αεροπορικής κίνησης χωρίς το κόστος να μετακυλίεται στους επιβάτες με τη μορφή ατελείωτων καθυστερήσεων.