Η παράταση της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ, σε συνδυασμό με το ιδιαίτερα υψηλό κόστος των καυσίμων, εξακολουθεί να λειτουργεί ως ισχυρό πλήγμα για τη ζήτηση. Ωστόσο, ο ΔΟΕ εκτιμά ότι υπάρχουν ενδείξεις σταθεροποίησης προς το τέλος του έτους.

Η εικόνα ανά τρίμηνο αποτυπώνει το μέγεθος της πίεσης. Μετά τη δραματική μείωση της ζήτησης κατά 4,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως το πρώτο τρίμηνο και κατά 2,8 εκατ. βαρέλια το τρίτο τρίμηνο, το τελευταίο τρίμηνο του 2026 αναμένεται να καταγραφεί μικρή αύξηση της τάξης των 580.000 βαρελιών ημερησίως.

Η μεγαλύτερη διαταραχή στην ιστορία της παγκόσμιας πετρελαϊκής αγοράς

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η κατάσταση στην πλευρά της προσφοράς. Η απουσία σημαντικού μέρους της παραγωγής από την περιοχή του Περσικού Κόλπου έχει προκαλέσει πρωτοφανείς αναταράξεις στις διεθνείς αγορές.

Ο ΔΟΕ εκτιμά ότι περίπου 8,3 εκατ. βαρέλια πετρελαίου την ημέρα έχουν ουσιαστικά αποκοπεί από την παγκόσμια αγορά εξαιτίας της κρίσης που έχει δημιουργηθεί γύρω από το Στενό του Ορμούζ.

Πρόκειται, σύμφωνα με τον Οργανισμό, για τη μεγαλύτερη διαταραχή στην παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα.

Οι συνέπειες δεν περιορίζονται στην αγορά αργού. Η διαταραχή στις μεταφορές και στις εφοδιαστικές αλυσίδες έχει προκαλέσει σοβαρές ελλείψεις και στα διυλισμένα πετρελαϊκά προϊόντα, κατάσταση που επιδεινώθηκε από τις ουκρανικές επιθέσεις εναντίον ρωσικών εγκαταστάσεων διύλισης.

Το αποτέλεσμα ήταν τα περιθώρια διύλισης στην περιοχή του Ατλαντικού να εκτοξευθούν σε επίπεδα-ρεκόρ τον Ιούλιο. Ενδεικτικό της έντασης της κρίσης είναι ότι η τιμή του ντίζελ έφτασε να διαμορφώνεται περίπου στο διπλάσιο επίπεδο σε σχέση με την τιμή του αργού πετρελαίου στις διεθνείς αγορές.

Η εξέλιξη αυτή αυξάνει σημαντικά το κόστος για καταναλωτές, επιχειρήσεις και μεταφορές, ενισχύοντας παράλληλα τις πληθωριστικές πιέσεις σε μια περίοδο κατά την οποία η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με αυξημένη αβεβαιότητα.

Μεγάλη πτώση της παραγωγής το 2026, ισχυρή ανάκαμψη το 2027

Ο ΔΟΕ αναμένει ότι η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου θα μειωθεί κατά μέσο όρο κατά 4,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2026, με αποτέλεσμα να διαμορφωθεί στα 102,02 εκατ. βαρέλια την ημέρα.

Η εικόνα για το 2027 είναι, ωστόσο, εντελώς διαφορετική, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει αποκλιμάκωση της γεωπολιτικής κρίσης και σταδιακή αποκατάσταση των ροών.

Για το επόμενο έτος ο Οργανισμός προβλέπει αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής κατά 8,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως, με τη συνολική προσφορά να φτάνει τα 110,3 εκατ. βαρέλια την ημέρα.

Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε σημαντικό πλεόνασμα προσφοράς προς το τέλος του 2026 και μέσα στο 2027, εφόσον αποκατασταθούν οι κανονικές ροές από τον Περσικό Κόλπο.

Το ενδεχόμενο αυτό θα έδινε στις χώρες τη δυνατότητα να αρχίσουν να αναπληρώνουν τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου, τα οποία σήμερα απομειώνονται με ταχύτατους ρυθμούς.

Κρίσιμο το Στενό του Ορμούζ

Παρά τις εκτιμήσεις για ανάκαμψη της παραγωγής, ο ΔΟΕ προειδοποιεί ότι το συγκεκριμένο σενάριο παραμένει εξαιρετικά ευάλωτο στις γεωπολιτικές εξελίξεις.

Η άμεση αποκατάσταση της ελεύθερης διέλευσης από το Στενό του Ορμούζ αποτελεί πλέον κρίσιμο παράγοντα για την εξισορρόπηση της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου. Όσο παραμένει ο αποκλεισμός, οι διεθνείς αγορές θα συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν σοβαρούς περιορισμούς στην προσφορά.

Παράλληλα, η ταχεία κατανάλωση των διαθέσιμων αποθεμάτων περιορίζει τα περιθώρια ασφαλείας που υπάρχουν για την αντιμετώπιση μιας παρατεταμένης διαταραχής.

Έτσι, η παγκόσμια αγορά πετρελαίου βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σημείο: από τη μία πλευρά η ζήτηση υποχωρεί λόγω των πολύ υψηλών τιμών και της επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας, ενώ από την άλλη η προσφορά έχει υποστεί ένα πρωτοφανές σοκ.

Εάν η γεωπολιτική κατάσταση σταθεροποιηθεί και οι ροές αποκατασταθούν, η αγορά θα μπορούσε να περάσει σχετικά γρήγορα από την ακραία έλλειψη σε σημαντικό πλεόνασμα. Εάν όμως η κρίση παραταθεί, η ταχεία εξάντληση των αποθεμάτων αυξάνει τον κίνδυνο νέων ανατιμήσεων και ακόμη μεγαλύτερων πιέσεων στην παγκόσμια οικονομία.