Το κρίσιμο ερώτημα των 1.468 ευρώ

Από την 1η Ιανουαρίου 2026, η ΕΑΣ επιβάλλεται στις κύριες συντάξεις από 1.468,02 ευρώ και άνω, με οκτώ κλιμάκια συντελεστών από 3% έως 14%.

Το επίμαχο σημείο είναι ο τρόπος εφαρμογής των συντελεστών.

Σήμερα, όταν η σύνταξη ξεπεράσει το όριο, ο αντίστοιχος συντελεστής εφαρμόζεται στο σύνολο της σύνταξης και όχι μόνο στο ποσό που υπερβαίνει τα 1.468 ευρώ.

Αυτό ακριβώς αμφισβητεί η προσφυγή που εξετάζει η Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Η επίσημη πράξη του Δικαστηρίου θέτει το ζήτημα της συνταγματικότητας της εφαρμογής ενιαίου συντελεστή στο συνολικό ποσό της σύνταξης, αντί να αφαιρείται ένα βασικό ποσό και η εισφορά να υπολογίζεται μόνο στο υπερβάλλον τμήμα.

Ένα απλό παράδειγμα

Η διαφορά γίνεται εύκολα αντιληπτή με ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Για σύνταξη 2.000 ευρώ, σήμερα η ΕΑΣ υπολογίζεται στο σύνολο των 2.000 ευρώ, εφόσον ο συνταξιούχος εντάσσεται στο αντίστοιχο κλιμάκιο.

Με το σύστημα που αμφισβητείται δικαστικά, η εισφορά θα υπολογιζόταν μόνο στο ποσό πάνω από το όριο των 1.468 ευρώ.

Δηλαδή:

Αυτός ο διαφορετικός τρόπος υπολογισμού μπορεί να οδηγήσει σε αισθητά χαμηλότερη κράτηση για μεγάλο αριθμό συνταξιούχων.

Τι θα κρίνει το Ελεγκτικό Συνέδριο

Το βασικό ζήτημα που έχει παραπεμφθεί στην Ολομέλεια είναι εάν ο συγκεκριμένος τρόπος υπολογισμού είναι συμβατός με τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αναλογικότητας.

Η σημασία της υπόθεσης είναι μεγάλη, καθώς η απόφαση δεν θα αφορά μόνο τον συνταξιούχο που προσέφυγε, αλλά μπορεί να καθορίσει το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα πρέπει να κινηθεί η πολιτεία για τον τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η εισήγηση του Επιτρόπου κινείται προς την κατεύθυνση ενός περισσότερο αναλογικού υπολογισμού, δηλαδή την επιβολή της εισφοράς στο ποσό που υπερβαίνει το σχετικό όριο. Η εισήγηση, ωστόσο, δεν δεσμεύει την Ολομέλεια, η οποία έχει και τον τελικό λόγο.

Ποιοι είναι οι περισσότερο επιβαρυμένοι

Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο στα σημεία όπου ένας συνταξιούχος περνά από ένα κλιμάκιο στο επόμενο.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η περιοχή συντάξεων από περίπου 1.784 έως 2.080 ευρώ, όπου ο συντελεστής της ΕΑΣ αυξάνεται από 3% σε 6%.

Αυτό σημαίνει ότι μια σχετικά μικρή αύξηση της σύνταξης μπορεί να οδηγήσει σε δυσανάλογη αύξηση της κράτησης, καθώς ο υψηλότερος συντελεστής εφαρμόζεται σε ολόκληρο το ποσό.

Ανάλογες στρεβλώσεις εμφανίζονται και στις υψηλότερες συντάξεις, όπου η συνολική επιβάρυνση μπορεί να γίνει ιδιαίτερα σημαντική.

Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα: τα αναδρομικά

Εκτός από το ύψος των μελλοντικών κρατήσεων, η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου έχει και μία δεύτερη, ιδιαίτερα σημαντική διάσταση: τι θα συμβεί με τις κρατήσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί.

Εάν κριθεί ότι ο υφιστάμενος τρόπος υπολογισμού δεν είναι συνταγματικά συμβατός, μπορεί να ανοίξει ο δρόμος για διεκδικήσεις της διαφοράς που προκύπτει μεταξύ των ποσών που παρακρατήθηκαν και εκείνων που θα προέκυπταν με έναν αναλογικότερο υπολογισμό.

Αυτό σημαίνει ότι η υπόθεση δεν αφορά μόνο την αλλαγή των κρατήσεων από εδώ και πέρα.

Μπορεί να δημιουργήσει νέο κύκλο προσφυγών για αναδρομικά, με το ακριβές εύρος και τον χρόνο των αξιώσεων να εξαρτάται από το περιεχόμενο της δικαστικής απόφασης και τις επόμενες νομοθετικές και δικαστικές εξελίξεις.

Μια εισφορά με ιστορία 16 ετών

Η ΕΑΣ θεσπίστηκε το 2010, στο πλαίσιο των μέτρων δημοσιονομικής προσαρμογής της περιόδου των μνημονίων, και εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πηγή χρηματοδότησης του Ασφαλιστικού Κεφαλαίου Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ).

Το ΑΚΑΓΕ λειτουργεί ως αποθεματικό για την κάλυψη των μελλοντικών αναγκών του ασφαλιστικού συστήματος, ιδιαίτερα ενόψει της δημογραφικής γήρανσης του πληθυσμού.

Το επιχείρημα υπέρ της διατήρησης της ΕΑΣ, επομένως, συνδέεται με τη χρηματοδότηση της μελλοντικής συνταξιοδοτικής δαπάνης.

Το ζήτημα που έχει τεθεί ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου είναι διαφορετικό: εάν ο τρόπος με τον οποίο εισπράττεται σήμερα η εισφορά είναι αναλογικός και συνταγματικά συμβατός.

Η μεγάλη αλλαγή μπορεί να έρθει το 2027

Η κυβέρνηση έχει ήδη επεξεργαστεί σενάρια αλλαγών στον τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ, με τις τελικές αποφάσεις να συνδέονται με την έκβαση της δικαστικής διαδικασίας.

Εάν το Ελεγκτικό Συνέδριο υιοθετήσει την αναλογική λογική, το σημερινό μοντέλο των κλιμακίων θα πρέπει να επανεξεταστεί, ώστε η εισφορά να επιβάλλεται στο ποσό που πραγματικά υπερβαίνει το εκάστοτε όριο και όχι στο σύνολο της σύνταξης.

Για περίπου 440.000 συνταξιούχους που επιβαρύνονται με την ΕΑΣ, η διαφορά δεν είναι θεωρητική. Αφορά το καθαρό ποσό που λαμβάνουν κάθε μήνα.

Και για την πολιτεία το διακύβευμα είναι διπλό: από τη μία πλευρά η ανάγκη να διατηρηθούν οι πόροι για το ασφαλιστικό σύστημα και από την άλλη η υποχρέωση να εφαρμοστεί ένα σύστημα κρατήσεων που να ανταποκρίνεται στις συνταγματικές αρχές της αναλογικότητας.

Η 7η Οκτωβρίου, επομένως, μπορεί να αποτελέσει σημείο καμπής για την ΕΑΣ. Το ερώτημα δεν είναι μόνο εάν θα αλλάξει η εισφορά, αλλά πόσο θα αλλάξει, από πότε και κυρίως εάν η αλλαγή θα αφορά μόνο τις μελλοντικές κρατήσεις ή θα ανοίξει και τον δρόμο για αναδρομικές διεκδικήσεις.