Η τουρκική κίνηση σημειώθηκε λίγη ώρα μετά την έκδοση της ελληνικής NAVTEX από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού, με την οποία αναγγέλθηκε η διεξαγωγή ερευνητικών δραστηριοτήτων από το γαλλικό πλοίο Abeille Marengo για το διάστημα από τις 6 Νοεμβρίου 2026 έως τις 6 Μαρτίου 2027.

Οι έρευνες αφορούν θαλάσσιες περιοχές στο Ανατολικό και Νοτιοανατολικό Κρητικό Πέλαγος, καθώς και στην Ανατολική Μεσόγειο, στο πλαίσιο των εργασιών που συνδέονται με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.

Με τη NAVTEX 1105/26, η Άγκυρα επαναφέρει στην πράξη τη δική της διεκδίκηση επί συγκεκριμένων θαλάσσιων περιοχών και αμφισβητεί τη δυνατότητα διεξαγωγής των ερευνών χωρίς συνεννόηση με τις τουρκικές αρχές. Το επόμενο διάστημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία ως προς τον τρόπο με τον οποίο θα εξελιχθούν οι εργασίες και θα αντιμετωπιστεί η νέα αυτή τουρκική αναγγελία.

«Η Γαλλία φτάνει στο κατώφλι της Άγκυρας»: Τα όσα λένε τα τουρκικά ΜΜΕ για τη navtex του καλωδίου Ελλάδας-Κύπρου

Η γαλλική διπλωματική κινητικότητα προς την Άγκυρα για τη συνέχιση των ερευνών στο πλαίσιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου φέρνει ξανά στο προσκήνιο τις διαφωνίες για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο. Το τουρκικό TRT Haber παρουσιάζει την υπόθεση ως μια νέα διπλωματική διαδικασία, στην οποία εμπλέκονται πλέον άμεσα η Γαλλία και η Τουρκία, με επίκεντρο τη δραστηριότητα του γαλλικού ερευνητικού σκάφους «Abeille Marengo» και τις προϋποθέσεις για την επανέναρξη των εργασιών του.

Σύμφωνα με το τουρκικό δημοσίευμα, το Παρίσι επιδιώκει να διευκολύνει τη συνέχιση των ερευνών, έχοντας προηγουμένως έρθει σε επαφή με την τουρκική κυβέρνηση για τη διαδικασία ενημέρωσης και αδειοδότησης. Το TRT Haber επικαλείται σχετικά δημοσιεύματα του ελληνικού Τύπου, σύμφωνα με τα οποία η Γαλλίδα πρέσβειρα στην Άγκυρα, Ιζαμπέλ Ντυμόν, είχε συνομιλίες με τον υφυπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας, Μεχμέτ Κεμάλ Μποζάι.

Η εξέλιξη έχει προκαλέσει συζητήσεις στην Αθήνα, καθώς τίθεται το ερώτημα εάν η υποβολή γραπτής ενημέρωσης προς την Τουρκία θα μπορούσε να εκληφθεί ως έμμεση αναγνώριση των τουρκικών αξιώσεων στην περιοχή.

Η απαίτηση της Άγκυρας για προηγούμενη γραπτή ενημέρωση

Όπως μεταδίδει το TRT Haber, ένα από τα βασικά ζητήματα στις επαφές Γαλλίας – Τουρκίας αφορά την απαίτηση της Άγκυρας να λαμβάνει επίσημη γραπτή ειδοποίηση πριν από την έναρξη ερευνητικών δραστηριοτήτων σε θαλάσσιες περιοχές για τις οποίες προβάλλει δικές της αξιώσεις δικαιοδοσίας.

Η τουρκική πλευρά φέρεται να ζητά εκ των προτέρων ενημέρωση για το αντικείμενο, την έκταση και τις ακριβείς συντεταγμένες των ερευνών. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλείται το δημοσίευμα, η Άγκυρα έχει διαμηνύσει ότι, εάν δεν υπάρξει η απαιτούμενη επικοινωνία μέσω διπλωματικών διαύλων, ενδέχεται να παρέμβει εκ νέου σε ανάλογες δραστηριότητες.

Το τουρκικό μέσο αναφέρεται επίσης σε δήλωση διπλωματικής πηγής προσκείμενης στην τουρκική Προεδρία, σύμφωνα με την οποία οι δύο πλευρές κατέληξαν σε ουσιαστική συμφωνία ως προς τη διατύπωση του σχετικού κειμένου. Κατά την ίδια πηγή, η διπλωματική αλληλογραφία θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως επίσημο αίτημα παροχής άδειας προς την Τουρκία, με την Άγκυρα να δηλώνει ότι θα αντιδράσει ανάλογα.

Οι επιπτώσεις για τις ελληνικές θέσεις και το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Η απευθείας επικοινωνία της Γαλλίας με την Τουρκία έχει ανοίξει συζήτηση στην Ελλάδα για τις πιθανές νομικές και πολιτικές προεκτάσεις της. Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο μια διαδικασία γραπτής ενημέρωσης θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από την Άγκυρα ως επιχείρημα υπέρ των διεκδικήσεών της στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το TRT Haber επικαλείται σχόλια του ελληνικού Τύπου, σύμφωνα με τα οποία η εξέλιξη ενδέχεται να συνδεθεί με τις τουρκικές θέσεις για την υφαλοκρηπίδα και τις θαλάσσιες ζώνες, αλλά και με το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων περιοχών μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης.

Στο ίδιο πλαίσιο, τίθεται και το ζήτημα του τρόπου με τον οποίο οι γαλλικές διπλωματικές επαφές θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη στάση της Αθήνας, καθώς η Ελλάδα υποστηρίζει ότι ασκεί δικαιοδοσία στις συγκεκριμένες περιοχές.

Η Τουρκία υποστηρίζει ότι δεν αντιτίθεται στο ίδιο το έργο

Το τουρκικό δημοσίευμα επιχειρεί να διαχωρίσει την πόντιση του καλωδίου από τις έρευνες που προηγούνται της κατασκευής του. Όπως αναφέρει, η βασική ένσταση της Άγκυρας δεν αφορά το ίδιο το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης, αλλά τη διεξαγωγή ερευνητικών δραστηριοτήτων χωρίς προηγούμενη συνεννόηση σε περιοχές στις οποίες η Τουρκία θεωρεί ότι διαθέτει δικαιώματα.

Στο επίκεντρο της διαφωνίας βρίσκεται η ερμηνεία του Δικαίου της Θάλασσας. Το άρθρο 79 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) αφορά την ελευθερία πόντισης και συντήρησης υποθαλάσσιων καλωδίων στην υφαλοκρηπίδα, ενώ το άρθρο 246 ρυθμίζει τη διεξαγωγή θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας και τις προϋποθέσεις συγκατάθεσης του παράκτιου κράτους.

Η διάκριση αυτή αποτελεί βασικό σημείο τριβής στην υπόθεση του Great Sea Interconnector (GSI), καθώς οι εμπλεκόμενες πλευρές διαφωνούν ως προς το νομικό καθεστώς που διέπει τις έρευνες του βυθού για τον καθορισμό της διαδρομής του καλωδίου.

Η Τουρκία ζητά γραπτή ενημέρωση και συντονισμό πριν από την πραγματοποίηση ερευνών στις περιοχές που θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δική της υφαλοκρηπίδα. Η ελληνική πλευρά, αντίθετα, υποστηρίζει ότι οι συγκεκριμένες περιοχές βρίσκονται υπό ελληνική δικαιοδοσία.

Οι δηλώσεις Φιντάν και η εναλλακτική πρόταση της Άγκυρας

Το TRT Haber επαναφέρει και τις πρόσφατες δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, σε συνέντευξή του στον ελληνικό Τύπο. Ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας είχε αναφέρει ότι η Άγκυρα δεν αντιτίθεται συνολικά στην ηλεκτρική διασύνδεση, υπενθυμίζοντας παράλληλα μια εναλλακτική πρόταση που είχε παρουσιάσει ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στον Έλληνα πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.

Ο Φιντάν είχε υποστηρίξει ότι, λόγω της γεωγραφικής εγγύτητας της Τουρκίας με την περιοχή, θα μπορούσε να εξεταστεί η διοχέτευση πόρων όπως το νερό, η ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο μέσω του τουρκικού εδάφους, αντί να απαιτηθούν μεγάλες επενδύσεις για τη μεταφορά ενέργειας σε μεγάλες αποστάσεις.

Παράλληλα, είχε επαναλάβει ότι η βασική απαίτηση της Άγκυρας είναι να ενημερώνεται εγγράφως και εκ των προτέρων για τις περιοχές και τις συντεταγμένες στις οποίες θα πραγματοποιούνται οι έρευνες. Η Τουρκία, σύμφωνα με τις δηλώσεις του, θα αντιμετώπιζε θετικά την προώθηση του έργου εφόσον υπάρξει πρόοδος μέσω διπλωματικών επαφών και δεν πραγματοποιηθούν μονομερείς ενέργειες που, κατά την άποψή της, θα μεταβάλουν τις υφιστάμενες ισορροπίες.

Στο επίκεντρο η έκδοση της Navtex

Η επόμενη φάση της υπόθεσης συνδέεται με την έκδοση της Navtex και τις συνθήκες υπό τις οποίες θα μπορέσει το «Abeille Marengo» να επαναλάβει τις ερευνητικές του δραστηριότητες.

Κατά το TRT Haber, ο τρόπος με τον οποίο θα αντιμετωπιστεί το αίτημα της Τουρκίας για επίσημη γραπτή ενημέρωση θα επηρεάσει την πορεία των διπλωματικών επαφών στην Ανατολική Μεσόγειο. Το ζήτημα ξεπερνά, επομένως, τα στενά όρια μιας ενεργειακής υποδομής, καθώς συνδέεται με τις αντικρουόμενες θέσεις για τη θαλάσσια δικαιοδοσία και την ερμηνεία του διεθνούς δικαίου.

Για την Ελλάδα, το κρίσιμο σημείο είναι να διασφαλιστεί ότι οι διαδικασίες που αφορούν την εκτέλεση των ερευνών δεν θα δημιουργήσουν προηγούμενο που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί ως αποδοχή των τουρκικών διεκδικήσεων. Για την ώρα, πάντως, το ενδιαφέρον στρέφεται στους διπλωματικούς χειρισμούς και στην εξέλιξη της διαδικασίας έκδοσης της Navtex.