Το βασικό μήνυμα: η Ελλάδα δεν αξιολογείται πλέον με βάση το παρελθόν

Οι αποφάσεις των οίκων αποτυπώνουν μια σημαντική αλλαγή στην εικόνα της χώρας.

Το βασικό επιχείρημα είναι ότι η Ελλάδα έχει δημιουργήσει έναν συνδυασμό υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων, ταχείας αποκλιμάκωσης του χρέους, ανθεκτικής ανάπτυξης, ισχυρής ρευστότητας και βελτιωμένου τραπεζικού συστήματος.

Η Scope, στην αξιολόγησή της, έχει επισημάνει ότι η μείωση του δημόσιου χρέους, οι ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις και η μεγαλύτερη ανθεκτικότητα της οικονομίας αποτελούν βασικούς παράγοντες για τη βελτίωση του πιστωτικού προφίλ.

Από την πλευρά της, η Moody’s είχε ήδη αναβαθμίσει την Ελλάδα σε Baa3 το 2025, αναγνωρίζοντας τη βελτίωση των δημόσιων οικονομικών και του τραπεζικού συστήματος. Η σημερινή μεταβολή του outlook σε θετικό αποτελεί το επόμενο βήμα στη συγκεκριμένη πορεία.

Το μεγάλο όφελος είναι το κόστος δανεισμού

Η αναβάθμιση δεν είναι απλώς ένας συμβολικός τίτλος.

Η βελτίωση της πιστοληπτικής εικόνας μπορεί να ενισχύσει τη ζήτηση για ελληνικούς κρατικούς τίτλους και να διευρύνει τη βάση των επενδυτών που μπορούν να τοποθετούνται στο ελληνικό χρέος.

Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία στη σημερινή συγκυρία, όπου οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων διεθνώς βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα και το κόστος χρηματοδότησης αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για όλες τις οικονομίες.

Για το ελληνικό Δημόσιο, κάθε σταδιακή μείωση του κόστους νέου δανεισμού ή του spread έναντι ισχυρότερων ευρωπαϊκών εκδοτών μεταφράζεται σε χαμηλότερο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους σε βάθος χρόνου.

Η Ελλάδα διαθέτει ήδη ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό προφίλ χρέους, με μεγάλο μέρος των υποχρεώσεων να έχει μακρά διάρκεια και χαμηλό κόστος, γεγονός που περιορίζει την άμεση επίπτωση των υψηλότερων επιτοκίων. Η Scope εκτιμά ότι η αποκλιμάκωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ θα συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια.

Τράπεζες: το όφελος περνά και στο κόστος χρηματοδότησης

Η αναβάθμιση του Δημοσίου έχει ιδιαίτερη σημασία και για τις ελληνικές τράπεζες.

Το κρατικό αξιόχρεο αποτελεί σημείο αναφοράς για το κόστος χρηματοδότησης ολόκληρης της οικονομίας. Όσο βελτιώνεται η πιστοληπτική εικόνα της χώρας, τόσο δημιουργούνται καλύτερες προϋποθέσεις για τη χρηματοδότηση των τραπεζών στις διεθνείς αγορές.

Αυτό μπορεί να επηρεάσει θετικά:

το κόστος έκδοσης ομολόγων,

τη χρηματοδότηση μέσω των αγορών,

το κόστος άντλησης κεφαλαίων,

την τιμολόγηση των δανείων προς επιχειρήσεις,

και τελικά το συνολικό κόστος χρήματος στην ελληνική οικονομία.

Δεν σημαίνει ότι μια κρατική αναβάθμιση μεταφέρεται αυτόματα και αυτούσια στα επιτόκια των δανείων. Ωστόσο, δημιουργεί ένα καλύτερο περιβάλλον χρηματοδότησης για το σύνολο του τραπεζικού συστήματος.

Περισσότερες επενδύσεις και μεγαλύτερη διεθνής βάση επενδυτών

Ένα δεύτερο σημαντικό όφελος αφορά τις επενδύσεις.

Η είσοδος και η παραμονή μιας χώρας στην επενδυτική βαθμίδα διευρύνει σταδιακά το σύνολο των θεσμικών επενδυτών που μπορούν να τοποθετούνται στο χρέος της.

Για την Ελλάδα αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η βελτίωση της αξιολόγησης δεν αφορά μόνο τα κρατικά ομόλογα. Επηρεάζει συνολικά την αντίληψη του διεθνούς επενδυτή για τον ελληνικό κίνδυνο.

Έτσι, η βελτίωση του πιστωτικού προφίλ μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά για:

Κρατικά ομόλογα → Τράπεζες → Επιχειρηματικός δανεισμός → Άμεσες ξένες επενδύσεις → Επενδύσεις και ανάπτυξη

Η αλυσίδα αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για μια οικονομία που θέλει να μετατρέψει τη δημοσιονομική βελτίωση σε υψηλότερες παραγωγικές επενδύσεις.

Το χρέος είναι το μεγάλο «χαρτί»

Στην καρδιά των τελευταίων αξιολογήσεων βρίσκεται η πορεία του δημόσιου χρέους.

Η Ελλάδα έχει πετύχει μία από τις μεγαλύτερες μειώσεις του λόγου χρέους προς ΑΕΠ στην Ευρώπη μετά την πανδημία. Η Scope, στην τελευταία διαθέσιμη αξιολόγησή της πριν από τη νέα αναβάθμιση, προέβλεπε υποχώρηση του λόγου χρέους από περίπου 145% του ΑΕΠ το 2025 προς την περιοχή του 127% το 2030.

Η εικόνα αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τους οίκους αξιολόγησης, επειδή η μείωση του χρέους δεν βασίζεται μόνο στην ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ. Συνδυάζεται με πρωτογενή πλεονάσματα και δημοσιονομική πειθαρχία.

Η Moody’s, από την πλευρά της, βλέπει περιθώριο περαιτέρω βελτίωσης του πιστωτικού προφίλ εφόσον συνεχιστούν οι μεταρρυθμίσεις και η δημοσιονομική πορεία παραμείνει ισχυρή.

Η επόμενη μεγάλη μάχη είναι η κατηγορία Α

Η αναβάθμιση της Scope σε BBB+ έχει και έναν ιδιαίτερο συμβολισμό.

Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον στην κορυφή της κατηγορίας BBB και μόλις ένα σκαλοπάτι κάτω από το A-.

Αυτό σημαίνει ότι η συζήτηση των επόμενων ετών δεν θα αφορά πλέον την επιστροφή στην επενδυτική βαθμίδα, αλλά το κατά πόσο η χώρα μπορεί να συνεχίσει να βελτιώνει το πιστωτικό της προφίλ ώστε να προσεγγίσει τις υψηλότερες κατηγορίες αξιολόγησης.

Ωστόσο, οι οίκοι δεν θεωρούν την πορεία δεδομένη.

Υψηλό δημόσιο χρέος, δημογραφικές πιέσεις, περιορισμοί στην παραγωγικότητα και τα εξωτερικά ελλείμματα παραμένουν παράγοντες που μπορούν να περιορίσουν την περαιτέρω βελτίωση. Η Scope εξακολουθεί να καταγράφει το υψηλό χρέος και τους διαρθρωτικούς περιορισμούς στην ανάπτυξη ως βασικές προκλήσεις.

Τι σημαίνει για την ελληνική οικονομία

Η διπλή κίνηση των Scope και Moody’s δεν δημιουργεί από μόνη της ένα νέο οικονομικό περιβάλλον. Δημιουργεί όμως καλύτερες προϋποθέσεις για αυτό.

Η βελτίωση της πιστοληπτικής εικόνας μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κόστους χρηματοδότησης, στην ενίσχυση της ζήτησης για ελληνικούς τίτλους, στη διεύρυνση της επενδυτικής βάσης και στη βελτίωση των συνθηκών χρηματοδότησης για τράπεζες και επιχειρήσεις.

Το κρίσιμο από εδώ και πέρα είναι η Ελλάδα να μετατρέψει το χαμηλότερο πιστωτικό ρίσκο σε υψηλότερες παραγωγικές επενδύσεις, μεγαλύτερη παραγωγικότητα και διατηρήσιμη ανάπτυξη.

Για την αγορά, επομένως, η διπλή εξέλιξη δεν είναι απλώς μία ακόμη αναβάθμιση. Είναι ένα ακόμη βήμα στη σταδιακή αλλαγή του τρόπου με τον οποίο η διεθνής επενδυτική κοινότητα τιμολογεί την Ελλάδα.