Ελλάδα, Ιταλία και Πορτογαλία στην κορυφή της ανησυχίας

Η ενεργειακή επιβάρυνση αποκτά ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις καθώς οι διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις συνεχίζουν να επηρεάζουν την αγορά πετρελαίου.

Ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας, σε συνδυασμό με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και τις νέες επιθέσεις που επηρεάζουν τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Χορμούζ, έχουν αυξήσει την αβεβαιότητα για την πορεία των τιμών.

Το Brent ξεπέρασε τα 100 δολάρια το βαρέλι την Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου και παρέμεινε πάνω από αυτό το επίπεδο και το πρωί της Πέμπτης, αυξάνοντας την πίεση στα καύσιμα και κατ' επέκταση στο κόστος μετακίνησης και διαβίωσης.

Ανάμεσα στις δέκα χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα, οι ερωτηθέντες στην Ελλάδα, την Ιταλία και την Πορτογαλία εμφανίζονται ως οι πλέον ανήσυχοι για το κόστος των καυσίμων.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Πορτογαλίας, όπου οι τιμές της βενζίνης και του ντίζελ έφτασαν στις 7 Σεπτεμβρίου σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αύξηση των τιμών καυσίμων των τελευταίων τεσσάρων ετών και για την υψηλότερη τιμή ντίζελ που έχει καταγραφεί ποτέ στη χώρα.

Τα νοικοκυριά κόβουν ακόμη και βασικές ανάγκες

Η άνοδος του ενεργειακού κόστους έχει πλέον μετατραπεί σε άμεση πίεση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.

Περισσότεροι από ένας στους τρεις Ευρωπαίους δηλώνουν ότι κατά το τελευταίο έτος περιόρισαν βασικές δαπάνες, όπως τρόφιμα και υγειονομική περίθαλψη, προκειμένου να μπορέσουν να ανταποκριθούν στους λογαριασμούς ενέργειας και στα έξοδα καυσίμων.

Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα έντονη στη Μολδαβία και την Ελλάδα, όπου οι ερωτηθέντες δηλώνουν ότι αναγκάζονται να στερούνται βασικά αγαθά και υπηρεσίες έως και τρεις φορές συχνότερα σε σχέση με τους Γερμανούς και τους Βρετανούς.

Η πρώτη δαπάνη που περικόπτεται όταν το κόστος καυσίμων αυξάνεται είναι συνήθως οι διακοπές. Ακολουθούν οι επισκέψεις και τα ταξίδια προς συγγενείς που βρίσκονται σε άλλες περιοχές.

Ωστόσο, οι περικοπές δεν περιορίζονται στις προαιρετικές δαπάνες.

Περίπου τρεις στους δέκα Ευρωπαίους δηλώνουν ότι έχουν σταματήσει να χρησιμοποιούν το αυτοκίνητό τους για τη μετάβαση στην εργασία τους, επιλέγοντας άλλους τρόπους μετακίνησης, ακόμη και αν αυτό σημαίνει σημαντικά μεγαλύτερο χρόνο ταξιδιού.

Ένας στους τέσσερις ακυρώνει ιατρικά ραντεβού

Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι η ενεργειακή ακρίβεια αρχίζει να επηρεάζει ακόμη και την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη.

Σχεδόν το 23% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι έχει ακυρώσει ή αναβάλει ιατρικά ραντεβού λόγω της αύξησης του κόστους.

Πρόκειται για ένδειξη ότι η ενεργειακή φτώχεια δεν περιορίζεται πλέον στην αδυναμία κάλυψης των λογαριασμών, αλλά μπορεί να οδηγεί σε περικοπές δαπανών που συνδέονται άμεσα με την ποιότητα ζωής και την υγεία.

Παράλληλα, τα νοικοκυριά αναζητούν καθημερινά τρόπους για να μειώσουν την κατανάλωση ενέργειας. Κλείνουν τη θέρμανση σε δωμάτια, περιορίζουν τη χρήση ηλεκτρικών συσκευών και σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και καταφεύγουν σε κρύα ντους.

Σχεδόν επτά στους δέκα Ευρωπαίους έχουν εφαρμόσει τουλάχιστον ένα μέτρο εξοικονόμησης ενέργειας, ενώ περισσότεροι από τους μισούς δηλώνουν ότι έχουν υιοθετήσει περισσότερες από μία πρακτικές.

Οι Γάλλοι και οι Έλληνες είναι μεταξύ εκείνων που δηλώνουν συχνότερα ότι κλείνουν τη θέρμανση σε ορισμένα δωμάτια του σπιτιού, ενώ στη Μολδαβία είναι πιο συνηθισμένη η αποφυγή χρήσης συγκεκριμένων ηλεκτρικών συσκευών.

Η ενεργειακή κρίση μετατρέπεται σε κρίση καθημερινότητας

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η αύξηση των τιμών ενέργειας δεν αποτελεί πλέον ένα απλό ζήτημα αυξημένου κόστους για τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά.

Για ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού, μετατρέπεται σε καθημερινή ανάγκη επιλογής ανάμεσα σε βασικές δαπάνες: θέρμανση ή άλλες ανάγκες του νοικοκυριού, μετακίνηση ή περιορισμός των εξόδων, ακόμη και υγειονομική περίθαλψη ή πληρωμή των αυξημένων λογαριασμών.

Και όσο οι γεωπολιτικές εντάσεις διατηρούν τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου σε υψηλά επίπεδα, ο κίνδυνος είναι η ενεργειακή φτώχεια να αποκτήσει ακόμη πιο μόνιμο χαρακτήρα, με την Ελλάδα να συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών όπου η πίεση στα νοικοκυριά είναι ήδη ιδιαίτερα έντονη.