Οι πιέσεις εντάθηκαν σήμερα, με την Αλβανία να καταγράφει τιμή 366,90 ευρώ/MWh, τη Βουλγαρία 320,10 ευρώ/MWh, την Ουγγαρία 324,60 ευρώ/MWh και τη Ρουμανία 323,80 ευρώ/MWh. Σε υψηλά επίπεδα κινήθηκαν επίσης η Γερμανία και το Λουξεμβούργο, με τιμές 314,90 ευρώ/MWh.

Οι επιδόσεις αυτές καταδεικνύουν τη δυσκολία εξισορρόπησης των περιφερειακών αγορών σε περιόδους περιορισμένης προσφοράς. Η χαμηλότερη παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές και οι περιορισμένες εισαγωγές φθηνότερης ηλεκτρικής ενέργειας μπορούν να ενισχύσουν την εξάρτηση από ακριβότερες μονάδες παραγωγής, μεταφέροντας τις πιέσεις στις χονδρεμπορικές τιμές.

Η Ελλάδα σε χαμηλότερα επίπεδα, αλλά με ακριβό ρεύμα

Η ελληνική αγορά εμφανίστηκε χθες φθηνότερη από αρκετές γειτονικές χώρες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι τιμές έχουν υποχωρήσει σε χαμηλά επίπεδα. Η μέση τιμή χονδρεμπορικής ηλεκτρικής ενέργειας την Τετάρτη διαμορφώθηκε στα 232,57 ευρώ/MWh, αυξημένη κατά περίπου 7,70 ευρώ σε σχέση με την προηγούμενη ημέρα.

Η διαφορά από τις αγορές της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας και της Ουγγαρίας επέτρεψε στην Ελλάδα να διατηρήσει αυξημένες εξαγωγές προς τις βόρειες αγορές. Οι μέσες εξαγωγές έφτασαν περίπου τα 2.010 MW, έναντι 1.400 MW την προηγούμενη ημέρα, με σημαντικές ροές προς τη Βουλγαρία.

Για σήμερα, η τιμή στην ελληνική αγορά επόμενης ημέρας διαμορφώνεται στα 238,80 ευρώ/MWh. Παραμένει, επομένως, αισθητά χαμηλότερη από τις υψηλότερες τιμές που καταγράφονται στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, αλλά εξακολουθεί να επιβαρύνει το συνολικό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι μεγάλες διακυμάνσεις μεταξύ των χωρών αναδεικνύουν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Από τη μία πλευρά, καλούνται να περιορίσουν τις επιπτώσεις των υψηλών τιμών στους καταναλωτές και στη βιομηχανία. Από την άλλη, πρέπει να αποφύγουν παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να στρεβλώσουν την ενιαία αγορά ή να αποθαρρύνουν τις αναγκαίες επενδύσεις σε νέες ενεργειακές υποδομές.

Η Eurelectric ζητά στοχευμένες παρεμβάσεις

Στη συζήτηση παρεμβαίνει η Eurelectric, η ευρωπαϊκή ένωση του κλάδου ηλεκτρικής ενέργειας, προτείνοντας μέτρα για την ελάφρυνση των καταναλωτών χωρίς να υπονομεύεται η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.

Σε επιστολή προς τους υπουργούς Ενέργειας της ΕΕ, την οποία υπογράφουν ο πρόεδρος της ένωσης και διευθύνων σύμβουλος της Fortum, Μάρκους Ραουράμο, και ο γενικός γραμματέας Κρίστιαν Ρούμπι, η Eurelectric επισημαίνει ότι η εξάρτηση της Ευρώπης από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα εξακολουθεί να αποτελεί βασική πηγή ενεργειακής αβεβαιότητας.

Η ένωση αναγνωρίζει ότι τα νοικοκυριά και οι ενεργοβόρες βιομηχανίες αντιμετωπίζουν αυξημένες πιέσεις, υποστηρίζει όμως ότι τα μέτρα στήριξης πρέπει να είναι στοχευμένα και προσωρινά, ώστε να μην αλλοιώνουν τα σήματα της αγοράς και να διατηρούν τα κίνητρα για νέες επενδύσεις.

Μείωση των επιβαρύνσεων στους λογαριασμούς

Μία από τις βασικές προτάσεις αφορά τον περιορισμό των μη ενεργειακών χρεώσεων που περιλαμβάνονται στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας. Η Eurelectric ζητά να εξεταστεί η αφαίρεση τέτοιων επιβαρύνσεων, σε συνδυασμό με στοχευμένη στήριξη των καταναλωτών που πλήττονται περισσότερο από το αυξημένο κόστος.

Παράλληλα, τάσσεται υπέρ της αξιοποίησης των ευρωπαϊκών εργαλείων κρατικών ενισχύσεων, όπως το Πλαίσιο Κρατικών Ενισχύσεων για την Καθαρή Βιομηχανία (CISAF) και το προσωρινό πλαίσιο για την κρίση στη Μέση Ανατολή (METSAF). Στόχος είναι να προστατευθούν οι βιομηχανικές επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν δυσανάλογη επιβάρυνση από τις υψηλές τιμές ενέργειας.

Η προσέγγιση αυτή αποσκοπεί στην ανακούφιση των καταναλωτών και των επιχειρήσεων χωρίς να μεταβάλλεται τεχνητά ο τρόπος με τον οποίο διαμορφώνονται οι τιμές στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Γιατί αντιτίθεται στην επιδότηση του φυσικού αερίου

Η Eurelectric απορρίπτει την επιδότηση της ηλεκτροπαραγωγής από φυσικό αέριο ως γενικευμένο εργαλείο για τη συγκράτηση των τιμών του ρεύματος. Σύμφωνα με την ένωση, η επιβολή ανώτατου ορίου στο κόστος του φυσικού αερίου που χρησιμοποιείται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να λειτουργήσει ως έμμεση επιδότηση του συγκεκριμένου καυσίμου.

Μια τέτοια παρέμβαση ενδέχεται να ενισχύσει τη ζήτηση φυσικού αερίου και να δημιουργήσει στρεβλώσεις στις διασυνοριακές συναλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας. Σε μια ενιαία και διασυνδεδεμένη αγορά, μέρος του οφέλους από μια εθνική επιδότηση μπορεί να μεταφερθεί σε γειτονικές χώρες μέσω των εξαγωγών, ενώ το σχετικό κόστος επιβαρύνει τους εγχώριους καταναλωτές ή τους φορολογουμένους.

Ως παράδειγμα, η ένωση αναφέρεται στον προσωρινό μηχανισμό που εφαρμόστηκε στην Ισπανία και την Πορτογαλία το 2022. Υποστηρίζει ότι εκείνη η παρέμβαση συνδεόταν με τις ιδιαίτερες συνθήκες περιορισμένης διασυνδεσιμότητας της Ιβηρικής Χερσονήσου και δεν μπορεί να μεταφερθεί αυτούσια σε αγορές με διαφορετικά χαρακτηριστικά και ισχυρότερες διασυνδέσεις.

Εξηλεκτρισμός 50% έως το 2040

Πέρα από τα άμεσα μέτρα, η Eurelectric ζητά να ενισχυθεί ο εξηλεκτρισμός της ευρωπαϊκής οικονομίας, ώστε να περιοριστεί σταδιακά η εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.

Η πρότασή της είναι το μερίδιο του ηλεκτρισμού στην τελική κατανάλωση ενέργειας να φτάσει περίπου στο 50% έως το 2040, έναντι του 46% που προβλέπει το Σχέδιο Δράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον Εξηλεκτρισμό.

Η διεύρυνση της χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας αφορά τομείς όπως η θέρμανση, οι μεταφορές και η βιομηχανία. Για να επιτευχθεί, ωστόσο, απαιτούνται επενδύσεις σε καθαρή ηλεκτροπαραγωγή, δίκτυα, αποθήκευση και τεχνολογίες που θα επιτρέπουν την καλύτερη διαχείριση της ζήτησης.

Η ένωση υπογραμμίζει επίσης τη σημασία μιας προβλέψιμης τιμής άνθρακα και της ταχείας εφαρμογής του δεύτερου Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS2), το οποίο αφορά κυρίως τις εκπομπές από καύσιμα που χρησιμοποιούνται στα κτίρια και στις οδικές μεταφορές.

Χρεώσεις δικτύου και φορολογία στο επίκεντρο

Μία ακόμη προτεραιότητα αφορά τον τρόπο υπολογισμού των χρεώσεων δικτύου και τη φορολογική μεταχείριση της ηλεκτρικής ενέργειας. Η Eurelectric ζητά οι χρεώσεις να αντανακλούν καλύτερα το πραγματικό κόστος λειτουργίας των υποδομών και να ενθαρρύνουν την αποτελεσματική αξιοποίησή τους.

Παράλληλα, υποστηρίζει ότι η ηλεκτρική ενέργεια δεν θα πρέπει να φορολογείται περισσότερο από το φυσικό αέριο. Όπως επισημαίνει, οι φορολογικές διαφορές μεταξύ ηλεκτρισμού και ορυκτών καυσίμων μπορούν να αποδυναμώσουν τα οικονομικά κίνητρα για την αντικατάσταση των συμβατικών ενεργειακών εφαρμογών από ηλεκτρικές λύσεις.

Το βασικό επιχείρημα είναι ότι η αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας δεν μπορεί να περιορίζεται σε προσωρινές επιδοτήσεις. Χρειάζεται, παράλληλα, ένα σταθερό πλαίσιο που θα ενισχύει την ενεργειακή αυτονομία και θα περιορίζει την έκθεση της Ευρώπης στις διεθνείς διακυμάνσεις των τιμών των ορυκτών καυσίμων.

Ασφάλεια εφοδιασμού και ενεργειακές προτεραιότητες μετά το 2030

Οι προτάσεις της Eurelectric συνδέονται με την ευρύτερη ατζέντα του Συμβουλίου Υπουργών Ενέργειας στο Λουξεμβούργο. Στο επίκεντρο βρίσκονται η προσιτή ηλεκτρική ενέργεια για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, η ανθεκτικότητα του ενεργειακού συστήματος και οι προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την επόμενη δεκαετία.

Οι υπουργοί αναμένεται να εξετάσουν την πρόταση κανονισμού για τη διασφάλιση προσιτής ηλεκτρικής ενέργειας, με ιδιαίτερη έμφαση στη φορολογία και στον σχεδιασμό των χρεώσεων δικτύου. Οι αποφάσεις σε αυτούς τους τομείς μπορούν να επηρεάσουν τόσο τους τελικούς λογαριασμούς όσο και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και τα κίνητρα για επενδύσεις.

Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφορά επίσης την προετοιμασία για τον χειμώνα 2026-2027. Η επάρκεια εφοδιασμού, η αξιοπιστία των ενεργειακών υποδομών, οι διασυνδέσεις και η δυνατότητα του συστήματος να ανταποκρίνεται σε περιόδους μειωμένης παραγωγής ή αυξημένης ζήτησης αποτελούν κρίσιμες παραμέτρους για την αποφυγή νέων αναταράξεων.

Παράλληλα, τα Εθνικά Σχέδια για την Ενέργεια και το Κλίμα αναμένεται να αξιολογηθούν και ως επενδυτικά εργαλεία, καθώς η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί σημαντικά κεφάλαια για την ανάπτυξη νέων μονάδων παραγωγής, την αναβάθμιση των δικτύων και την επέκταση της αποθήκευσης.

Στην ευρύτερη ατζέντα περιλαμβάνονται ακόμη η ενεργειακή απόδοση, η ευελιξία του συστήματος, η αποθήκευση, η αγορά δικαιωμάτων εκπομπών CO₂, η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων και η βιωσιμότητα της βιομηχανίας καυσίμων, καθώς και ζητήματα που αφορούν τον ηλεκτρικό εξοπλισμό υψηλής τάσης και τη σταθεροποίηση των αγορών ντίζελ.

Στο Συμβούλιο θα συμμετάσχει ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου.

Η συνεδρίαση πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη καλείται να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα την ακρίβεια στην ηλεκτρική ενέργεια και την ανάγκη διασφάλισης επαρκούς εφοδιασμού. Το ζητούμενο είναι να συνδυαστούν οι άμεσες παρεμβάσεις για τη στήριξη νοικοκυριών και βιομηχανίας με μακροπρόθεσμες αλλαγές που θα ενισχύσουν την ανθεκτικότητα της αγοράς και θα περιορίσουν την εξάρτηση από τα εισαγόμενα καύσιμα.