Ο τζίρος υποχωρεί για δεύτερο τρίμηνο

Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι ο κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων εστίασης ανήλθε στο β΄ τρίμηνο του 2026 σε 3,16 δισ. ευρώ, έναντι 3,24 δισ. ευρώ το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025.

Η μεταβολή αντιστοιχεί σε πτώση 2,46%.

Η αρνητική εικόνα είχε εμφανιστεί ήδη από το πρώτο τρίμηνο. Στο διάστημα Ιανουαρίου-Μαρτίου, ο τζίρος είχε διαμορφωθεί σε 2,14 δισ. ευρώ, έναντι 2,18 δισ. ευρώ ένα χρόνο νωρίτερα, καταγράφοντας μείωση 1,83%.

Έτσι, στο σύνολο του πρώτου εξαμήνου, ο κύκλος εργασιών ανήλθε σε περίπου 5,30 δισ. ευρώ, από 5,42 δισ. ευρώ το πρώτο εξάμηνο του 2025.

Το γεγονός ότι η πτώση επιταχύνθηκε στο δεύτερο τρίμηνο έχει ιδιαίτερη σημασία. Οι ισχυρότερες πληθωριστικές πιέσεις έγιναν περισσότερο αισθητές από τον Μάρτιο και μετά, επηρεάζοντας ολοένα περισσότερο το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.

Με άλλα λόγια, η εικόνα που εμφανίζουν τα στοιχεία δεν είναι απλώς αποτέλεσμα μιας συγκυριακής μεταβολής στον κλάδο. Αντανακλά την προσπάθεια των καταναλωτών να προσαρμόσουν τον οικογενειακό προϋπολογισμό τους σε ένα περιβάλλον όπου το κόστος ζωής έχει αυξηθεί σημαντικά.

Το καλοκαίρι δεν αρκεί για να αλλάξει την εικόνα

Το τρίτο τρίμηνο αναμένεται σαφώς ισχυρότερο, καθώς περιλαμβάνει τους καλοκαιρινούς μήνες και την κορύφωση της τουριστικής δραστηριότητας.

Η αυξημένη τουριστική κίνηση είναι πιθανό να στηρίξει τον τζίρο των επιχειρήσεων εστίασης, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι αντιστρέφεται η μακροπρόθεσμη τάση που έχει αρχίσει να διαμορφώνεται στις καταναλωτικές συνήθειες.

Το πρόβλημα είναι ότι τόσο οι Έλληνες όσο και οι ξένοι επισκέπτες εμφανίζουν αυξανόμενη τάση να περιορίζουν την κατανάλωση γευμάτων εκτός καταλύματος.

Η αλλαγή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την εστίαση, καθώς σημαίνει ότι ένα μέρος της τουριστικής δαπάνης που στο παρελθόν κατευθυνόταν σε εστιατόρια και καφέ μεταφέρεται πλέον είτε στα σούπερ μάρκετ και το λιανεμπόριο είτε στην ίδια την κουζίνα του καταλύματος.

Οι Έλληνες τουρίστες περιορίζουν την κατανάλωση εκτός καταλύματος

Έρευνα της NielsenIQ για το 2025 αποτυπώνει χαρακτηριστικά αυτή τη μεταβολή.

Στους Έλληνες τουρίστες, περίπου 6 στους 10 δηλώνουν ότι πάντα ή σχεδόν πάντα ετοιμάζουν μόνοι τους το πρωινό κατά τη διάρκεια των διακοπών τους.

Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι περίπου 4 στους 10 προετοιμάζουν και το μεσημεριανό γεύμα μέσα στο κατάλυμα, ενώ το ποσοστό φθάνει στο 65% όταν πρόκειται για την προετοιμασία ή αγορά σνακ.

Ακόμη και το βραδινό, που παραδοσιακά συνδέεται περισσότερο με την έξοδο και την εστίαση, ετοιμάζεται από το 27% των Ελλήνων τουριστών πάντα ή σχεδόν πάντα εντός του καταλύματος.

Η εικόνα αυτή υποδηλώνει ότι η εξοικονόμηση χρημάτων έχει αρχίσει να επηρεάζει ακόμη και τις διατροφικές συνήθειες κατά τη διάρκεια των διακοπών.

Και οι ξένοι τουρίστες αλλάζουν συνήθειες

Οι ξένοι επισκέπτες εξακολουθούν να αποτελούν πολύ σημαντικό στήριγμα για την ελληνική εστίαση, καθώς καταναλώνουν σε μεγαλύτερο βαθμό τα βασικά γεύματα σε εστιατόρια και ξενοδοχεία.

Ωστόσο, ούτε εδώ η εικόνα είναι απολύτως θετική.

Περίπου 41% των ξένων τουριστών δηλώνει ότι προετοιμάζει ή αγοράζει από το λιανεμπόριο τα σνακ που καταναλώνει στην παραλία.

Παράλληλα, το 23% ετοιμάζει μόνο του το πρωινό, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται στο 19% για το μεσημεριανό και στο μόλις 15% για το δείπνο.

Η διαφορά σε σχέση με τους Έλληνες είναι σαφής, όμως η γενικότερη τάση είναι κοινή: ένα μέρος της τουριστικής κατανάλωσης μετακινείται από την εστίαση προς το λιανεμπόριο και την αυτοεξυπηρέτηση.

Η μεγάλη αντίθεση με την υπόλοιπη οικονομία

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η εστίαση κινείται σε αντίθετη κατεύθυνση από το σύνολο της επιχειρηματικής δραστηριότητας στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ο συνολικός κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων της ελληνικής οικονομίας έφθασε στο β΄ τρίμηνο του 2026 τα 135,80 δισ. ευρώ, από 127,62 δισ. ευρώ το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025.

Πρόκειται για αύξηση της τάξης του 6,4%.

Η σύγκριση είναι αποκαλυπτική. Την ώρα που ο συνολικός επιχειρηματικός τζίρος αυξάνεται με ρυθμό 6,4%, η εστίαση καταγράφει πτώση 2,46%.

Αυτό δείχνει ότι το πρόβλημα δεν βρίσκεται απλώς στην πορεία της ελληνικής οικονομίας συνολικά. Πρόκειται για έναν κλάδο που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των επιπτώσεων από την ακρίβεια και τη μεταβολή των καταναλωτικών προτεραιοτήτων.

Η «ακριβή» εστίαση αντιμετωπίζει ένα νέο περιβάλλον

Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τις επιχειρήσεις του κλάδου είναι ότι η άνοδος των τιμών μπορεί να δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι οι επιχειρήσεις διατηρούν υψηλούς τζίρους, ενώ στην πραγματικότητα πωλούν λιγότερα.

Όταν ένα γεύμα κοστίζει 6,4% περισσότερο από πέρυσι, η διατήρηση σχεδόν σταθερού ονομαστικού τζίρου σημαίνει ότι ο πραγματικός όγκος κατανάλωσης έχει υποχωρήσει αισθητά.

Και αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για έναν κλάδο όπως η εστίαση, όπου η συχνότητα των επισκέψεων μπορεί να μειωθεί πολύ γρήγορα όταν οι καταναλωτές αισθανθούν ότι το κόστος μιας εξόδου δεν ανταποκρίνεται πλέον στο διαθέσιμο εισόδημά τους.

Το μεγάλο ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο εάν η εστίαση θα εμφανίσει υψηλότερο τζίρο το καλοκαίρι λόγω του τουρισμού. Είναι κατά πόσο η αύξηση της τουριστικής δαπάνης θα μπορέσει να αντισταθμίσει τη μείωση της πραγματικής κατανάλωσης, την άνοδο των τιμών και τη σταδιακή αλλαγή των συνηθειών τόσο των Ελλήνων όσο και των επισκεπτών.

Για την ώρα, τα στοιχεία του πρώτου εξαμήνου δείχνουν ότι η εστίαση βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα δύσκολο περιβάλλον, όπου ο αυξημένος πληθωρισμός δεν οδηγεί σε υψηλότερη κατανάλωση, αλλά σε μικρότερο όγκο πωλήσεων και μεγαλύτερη πίεση στον κλάδο.