Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Γαλλία, όπου το πρόγραμμα PEA λειτουργεί ήδη από το 1992 και έχει εξελιχθεί σε βασικό μηχανισμό διοχέτευσης αποταμιεύσεων προς τις επιχειρήσεις. Περισσότεροι από 7 εκατομμύρια Γάλλοι διαθέτουν τέτοιους λογαριασμούς, με το συνολικό επενδεδυμένο κεφάλαιο να ανέρχεται στα 114 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 3,6% του ΑΕΠ της χώρας.

Αντίστοιχα, στην Ιταλία, το πρόγραμμα PIR δημιουργήθηκε το 2017 με στόχο τη χρηματοδότηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων μέσω ιδιωτικών αποταμιεύσεων και μέσα σε λίγα χρόνια συγκέντρωσε κεφάλαια σχεδόν 19 δισ. ευρώ.

Τη διεθνή εμπειρία κατέγραψε το ΙΟΒΕ στη μελέτη με τίτλο «Αποταμιευτικοί λογαριασμοί νοικοκυριών για επενδύσεις στην κεφαλαιαγορά», η οποία παρουσιάστηκε σε κοινή εκδήλωση με την Euronext Athens, παρουσία και του γενικού διευθυντή πολιτικής και μέλους του Δ.Σ. της Euronext, Jakub Michalik.

Η μελέτη προτείνει τη δημιουργία δύο συμπληρωματικών αποταμιευτικών εργαλείων για τα ελληνικά νοικοκυριά. Το πρώτο αφορά έναν ατομικό Αποταμιευτικό Επενδυτικό Λογαριασμό (ΑΠΕΛ), ο οποίος θα απευθύνεται σε μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε χαρτοφυλάκια κινητών αξιών. Η συμμετοχή θα είναι προαιρετική και θα συνοδεύεται από φορολογικά κίνητρα, τα οποία θα αυξάνονται ανάλογα με το ύψος της συμμετοχής και τη διάρκεια διακράτησης, έως και πέντε έτη.

Παράλληλα, προτείνεται η δημιουργία ενός Παιδικού Αποταμιευτικού Επενδυτικού Λογαριασμού (ΠΑΠΕΛ), ο οποίος θα ανοίγει με τη γέννηση κάθε παιδιού. Οι γονείς θα μπορούν να πραγματοποιούν ετήσιες καταθέσεις, λαμβάνοντας κρατική επιβράβευση μέσω πρόσθετων ενισχύσεων στον ίδιο λογαριασμό. Τα κεφάλαια θα επενδύονται μακροπρόθεσμα και θα μπορούν να αξιοποιηθούν αφορολόγητα κατά την ενηλικίωση του παιδιού, συνδέοντας την πρόταση και με τις πολιτικές αντιμετώπισης του δημογραφικού προβλήματος.

Ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, Νίκος Βέττας, υπογράμμισε ότι η πρόταση εξυπηρετεί πολλαπλούς στόχους, όπως η ενίσχυση της αποταμίευσης των νοικοκυριών, η ενδυνάμωση της μεσαίας τάξης και η καλλιέργεια οικονομικής παιδείας και επενδυτικής κουλτούρας.

Από την πλευρά της Euronext Athens εκφράστηκε αισιοδοξία ότι, σε συνδυασμό με την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (Savings and Investments Union – SIU), η πρόταση θα μπορούσε να υιοθετηθεί ακόμη και εντός του 2026. Η συγκεκριμένη ευρωπαϊκή πρωτοβουλία στοχεύει στη διοχέτευση έως και 10 τρισ. ευρώ ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων που σήμερα παραμένουν σε τραπεζικές καταθέσεις προς παραγωγικές επενδύσεις.

Σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΟΒΕ, κάθε 1 ευρώ δημοσιονομικού κόστους για την εφαρμογή των κινήτρων θα μπορούσε να οδηγήσει σε μέση ετήσια αύξηση του πραγματικού εθνικού εισοδήματος έως και κατά 2 ευρώ σε ορίζοντα πενταετίας. Με μέσο ετήσιο δημοσιονομικό κόστος περίπου 100 εκατ. ευρώ, οι καθαρές νέες επενδύσεις στην οικονομία εκτιμάται ότι μπορούν να υπερβούν τα 300 εκατ. ευρώ ετησίως.

Η μελέτη επισημαίνει επίσης ότι για την επιτυχία ενός τέτοιου συστήματος απαιτούνται τρεις βασικές προϋποθέσεις: απλότητα στη χρήση των λογαριασμών, ευελιξία ως προς τους παρόχους και τα επενδυτικά προϊόντα, καθώς και σωστά σχεδιασμένα κίνητρα που θα απευθύνονται κυρίως στη μεσαία τάξη και θα ενισχύουν τη μακροπρόθεσμη αποταμίευση και συμμετοχή στις κεφαλαιαγορές.