Τα επίσημα αποτελέσματα της Αγοράς Επόμενης Ημέρας για τις 16 Αυγούστου έχουν δημοσιευθεί από το Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας, το οποίο πλέον εκκαθαρίζει την αγορά σε χρονικά διαστήματα των 15 λεπτών.

Η Ελλάδα φθηνότερη από τη Νοτιοανατολική Ευρώπη

Παρά τη μεγάλη άνοδο των τιμών κατά τις βραδινές ώρες, η Ελλάδα διατηρεί σήμερα μια σχετικά ευνοϊκή θέση σε σύγκριση με αρκετές ευρωπαϊκές αγορές.

Η μέση τιμή των 105 ευρώ/MWh βρίσκεται κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ο οποίος διαμορφώνεται περίπου στα 111 ευρώ/MWh.

Η εικόνα είναι ακόμη πιο ενδιαφέρουσα σε σχέση με τις γειτονικές αγορές. Η Βουλγαρία κινείται περίπου στα 127 ευρώ/MWh, η Ρουμανία στα 137 ευρώ, ενώ η Ουγγαρία πλησιάζει τα 138 ευρώ/MWh. Στην Ιταλία, η μέση τιμή διαμορφώνεται περίπου στα 159 ευρώ/MWh, με ορισμένες ζώνες να καταγράφουν ακόμη υψηλότερα επίπεδα.

Η διαφοροποίηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης αντιμετωπίζουν αυξημένες πιέσεις λόγω των υψηλών θερμοκρασιών, της αυξημένης ζήτησης για κλιματισμό και των περιορισμών που κατά περιόδους εμφανίζονται στη συμβατική παραγωγή.

Η ελληνική αγορά έχει αντίθετα ευνοηθεί από την ισχυρή παραγωγή των ΑΠΕ, η οποία περιορίζει σημαντικά την ανάγκη ενεργοποίησης ακριβότερων μονάδων κατά τις ώρες υψηλής ηλιακής και αιολικής παραγωγής.

Από το μηδέν στα 205 ευρώ το πρόβλημα των ΑΠΕ

Η σημερινή εικόνα αποτελεί ουσιαστικά ένα «μάθημα» για τον τρόπο με τον οποίο αλλάζει η λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος.

Όταν τα φωτοβολταϊκά παράγουν μεγάλες ποσότητες ενέργειας, η προσφορά αυξάνεται απότομα και η χονδρεμπορική τιμή πιέζεται προς τα κάτω. Εάν την ίδια στιγμή η ζήτηση δεν είναι αρκετά υψηλή ώστε να απορροφήσει την παραγωγή, η τιμή μπορεί ακόμη και να μηδενιστεί.

Το πρόβλημα εμφανίζεται λίγες ώρες αργότερα.

Με τη δύση του ήλιου, η παραγωγή των φωτοβολταϊκών μειώνεται γρήγορα, ενώ η ζήτηση παραμένει αυξημένη, ιδιαίτερα το καλοκαίρι. Για να καλυφθεί το κενό, απαιτείται η ενεργοποίηση πιο ακριβών μονάδων παραγωγής, κυρίως φυσικού αερίου, αλλά και εισαγωγών όταν αυτές είναι διαθέσιμες.

Έτσι δημιουργείται το παράδοξο της νέας αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας: άφθονη και πολύ φθηνή ενέργεια το μεσημέρι και ακριβή ενέργεια το βράδυ.

Η σημερινή διαφορά από τα 0 έως τα 205,7 ευρώ/MWh είναι ίσως η πιο χαρακτηριστική αποτύπωση αυτής της πραγματικότητας.

Η αποθήκευση γίνεται πλέον κρίσιμη

Η εξέλιξη αυτή εξηγεί γιατί η επόμενη μεγάλη πρόκληση για την ελληνική αγορά δεν είναι απλώς η εγκατάσταση περισσότερων φωτοβολταϊκών και αιολικών μονάδων.

Είναι η δυνατότητα αποθήκευσης της ενέργειας όταν αυτή περισσεύει και η αξιοποίησή της όταν η ζήτηση αυξάνεται.

Οι μπαταρίες, τα συστήματα αποθήκευσης μεγάλης κλίμακας, η αντλησιοταμίευση και γενικότερα η ενίσχυση της ευελιξίας του συστήματος μπορούν να περιορίσουν αυτή την ακραία διακύμανση.

Παράλληλα, σημαντικό ρόλο μπορεί να διαδραματίσει η μετατόπιση της κατανάλωσης προς τις ώρες κατά τις οποίες η ενέργεια είναι φθηνότερη. Η φόρτιση ηλεκτρικών οχημάτων, η λειτουργία ενεργοβόρων βιομηχανικών μονάδων και άλλες καταναλώσεις μπορούν σταδιακά να προσαρμοστούν στις συνθήκες της αγοράς.

Χωρίς αυτές τις υποδομές, όμως, η αυξημένη διείσδυση των ΑΠΕ μπορεί να οδηγεί σε όλο και μεγαλύτερες διακυμάνσεις αντί να μεταφράζεται αυτόματα σε σταθερά χαμηλότερες τιμές.

Τι σημαίνει για τα τιμολόγια του Σεπτεμβρίου

Για τους καταναλωτές, πάντως, η σημερινή μέση τιμή των 105 ευρώ/MWh δεν σημαίνει ότι τα τιμολόγια λιανικής του Σεπτεμβρίου θα κινηθούν αντίστοιχα.

Η χονδρεμπορική τιμή του Ιουλίου είχε διαμορφωθεί στα 109,95 ευρώ/MWh, περίπου 18% υψηλότερα από τον Ιούνιο. Ωστόσο, η άνοδος αυτή δεν μεταφέρθηκε αυτούσια στα τιμολόγια του Αυγούστου, καθώς οι μεγάλοι προμηθευτές απορρόφησαν μέρος της επιβάρυνσης μέσω της εμπορικής τους πολιτικής και των εκπτώσεων.

Το ίδιο ισχύει και για τον Αύγουστο. Μία ημέρα, ακόμη και εάν παρουσιάζει τόσο μεγάλη διακύμανση, δεν αρκεί για να προεξοφλήσει την τιμή λιανικής του επόμενου μήνα.

Κρίσιμο θα είναι το πού θα διαμορφωθεί ο μέσος όρος ολόκληρου του Αυγούστου, αλλά και η πορεία των τιμών φυσικού αερίου, των εισαγωγών και των προθεσμιακών θέσεων που έχουν λάβει οι προμηθευτές.

Το πραγματικό στοίχημα για την ελληνική αγορά

Η σημερινή αγορά στέλνει τελικά ένα πολύ πιο σημαντικό μήνυμα από αυτό που δείχνει ο ημερήσιος μέσος όρος των 105 ευρώ.

Η Ελλάδα μπορεί πλέον να παράγει τόσο μεγάλη ποσότητα φθηνής πράσινης ενέργειας ώστε η τιμή να μηδενίζεται σε συγκεκριμένες ώρες. Ταυτόχρονα, όμως, λίγες ώρες αργότερα μπορεί να χρειάζεται ακριβή συμβατική παραγωγή, με την τιμή να υπερβαίνει τα 200 ευρώ/MWh.

Αυτή είναι η νέα πραγματικότητα της ενεργειακής μετάβασης.

Το ζητούμενο για τα επόμενα χρόνια δεν θα είναι μόνο πόση πράσινη ενέργεια μπορεί να παράγει η Ελλάδα, αλλά κυρίως πόση από αυτήν μπορεί να αποθηκεύσει, να μεταφέρει και να αξιοποιήσει την ώρα που πραγματικά τη χρειάζεται το σύστημα.

Και αυτό εξηγεί γιατί η αποθήκευση ενέργειας, οι διασυνδέσεις και η ευελιξία του ηλεκτρικού συστήματος εξελίσσονται πλέον σε εξίσου κρίσιμες επενδύσεις με τις ίδιες τις μονάδες ΑΠΕ.