Αν και κάθε τέτοια παράδοση αποτελεί τεχνολογικό θαύμα, βραχυπρόθεσμα μπορεί να στερήσει ένα κόμιστρο από κάποιον οδηγό, γεγονός που θέτει τους Κινέζους ηγέτες σε δίλημμα: θέλουν να ηγηθούν του κόσμου στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης και της αυτοματοποίησης, αλλά όχι να καταστρέψουν θέσεις εργασίας. Ένα οικονομικό σχέδιο για τα επόμενα πέντε χρόνια, που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο, αναφέρει ότι η χώρα πρέπει να «αποτρέψει και να επιλύσει τους κινδύνους μαζικής ανεργίας». Τον Απρίλιο, μια αρχή εποπτείας της κυβερνοασφάλειας ενημέρωσε τους προγραμματιστές σε ένα προσχέδιο εγγράφου ότι δεν πρέπει «να εφαρμόζουν την τεχνητή νοημοσύνη με στόχο την αντικατάσταση της ανθρώπινης απασχόλησης». Δεν υπάρχει προηγούμενο για ένα τέτοιο αίτημα στην κινεζική νομοθεσία για την τεχνητή νοημοσύνη, επισημαίνει ο Tom Nunlist της εταιρείας ερευνών Trivium China.

Το πρώτο ερώτημα είναι αν η τεχνολογία θα είναι σε θέση να αντικαταστήσει εκατομμύρια οδηγούς σε σύντομο χρονικό διάστημα. Σε δεκάδες κινεζικές πόλεις έχουν ξεκινήσει έργα, αλλά η ανάπτυξη έχει επιβραδυνθεί λόγω ανησυχιών για κυκλοφοριακή συμφόρηση και τεχνικά προβλήματα. Καμία εταιρεία δεν διαθέτει περισσότερα από 1.200 οχήματα σε καμία πόλη. Το μέγεθος του στόλου της Neolix στη Τσινγκτάο κυμαίνεται ανάλογα με την κυκλοφοριακή συμφόρηση που προκαλούν τα φορτηγάκια της. Αν και τους επιτρέπεται να κυκλοφορούν ανά πάσα στιγμή, έχουν περιοριστεί να πραγματοποιούν παραδόσεις μόνο σε ώρες εκτός αιχμής κατά τη διάρκεια της ημέρας. Παρόλα αυτά, ένα πρωί του Απριλίου κοντά σε μια μεγάλη χονδρική αγορά, ομάδες οχημάτων της Neolix έφραξαν τον δρόμο, εν μέσω κορνών και γιουχαρισμάτων.

Στην Γουχάν, όπου διεξάγεται μία από τις μεγαλύτερες δοκιμές ρομποταξί στον κόσμο, τα αυτόνομα οχήματα έχουν επίσης προκαλέσει κυκλοφοριακή συμφόρηση. Η Baidu, τεχνολογικός γίγαντας και η κύρια εταιρεία εκμετάλλευσης ταξί χωρίς οδηγό στη Γουχάν, έχει διατηρήσει το μέγεθος του στόλου της σε περίπου 1.000 οχήματα για πάνω από ένα χρόνο. Για κάποιο διάστημα, ενδέχεται να παραμείνει σε αυτό το επίπεδο. Τον Μάρτιο, δεκάδες ταξί της Baidu ακινητοποιήθηκαν ξαφνικά, προκαλώντας κυκλοφοριακή συμφόρηση και απαιτώντας τη διοργάνωση επιχείρησης διάσωσης των εγκλωβισμένων επιβατών. Έκτοτε, η κεντρική κυβέρνηση έχει αναστείλει την έκδοση νέων αδειών για ρομποταξί.

Ένα δεύτερο ερώτημα είναι ποιες θέσεις εργασίας απειλούνται και ποιες είναι ασφαλείς μακροπρόθεσμα. Οι αρχές στη Τσινγκτάο δεν ανησυχούν για την ανεργία που προκαλεί η Neolix, λέει ο Wang Honglei, στέλεχος της εταιρείας. Στην πραγματικότητα, ανώτεροι αξιωματούχοι στην ευρύτερη επαρχία Σαντόνγκ θέλουν μέχρι το τέλος του 2027, να κυκλοφορούν στους δρόμους έως και 15.000 οχήματα χωρίς οδηγό για μικρές παραδόσεις. Ένας λόγος γι’ αυτή την αδιαφορία είναι το προφίλ των οδηγών που αυτά τα οχήματα ενδέχεται να αντικαταστήσουν. Η Neolix παρέχει υπηρεσίες μόνο μεταξύ επιχειρήσεων, όπως η παραλαβή κρέατος από αγορές και η παράδοσή του σε εστιατόρια. Πολλοί άνθρωποι σε αυτόν τον κλάδο είναι 60άρηδες και οδηγούν μικρά τρίτροχα οχήματα που έχουν την τάση να ανατρέπονται στην κυκλοφορία. Ελάχιστοι νέοι επιδιώκουν να τους αντικαταστήσουν όταν συνταξιοδοτηθούν, επειδή η επικίνδυνη αυτή εργασία αμείβεται επίσης χαμηλά και συνεπάγεται πολύ βαρύ σωματικό έργο. Έτσι οι μηχανές αποτελούν την προφανή επιλογή για τη δουλειά.

Οι οδηγοί που μεταφέρουν ανθρώπους στους προορισμούς τους και δέματα στους καταναλωτές είναι μια διαφορετική κατηγορία. Οι τεχνολογικές πλατφόρμες απασχολούν περίπου 22 εκατομμύρια τέτοιους εργαζόμενους, ενώ πολλοί περισσότεροι οδηγούν ταξί στην πόλη. Οι θέσεις εργασίας στις πλατφόρμες καλύπτονται γενικά από νέους μετανάστες από την ύπαιθρο στις πόλεις και από άτομα που έχουν χάσει τη δουλειά τους σε άλλους κλάδους. Η ανεργία των νέων είναι ήδη υψηλή και οι αξιωματούχοι δεν θέλουν να την επιδεινώσουν.

Μια άλλη κρίσιμη διαφορά είναι ότι οι οδηγοί ταξί και διανομής έχουν αποδειχθεί πολύ καλύτεροι στην οργάνωση απεργιών και διαδηλώσεων. Αυτό ακριβώς έκαναν στη Γουχάν το 2024, καθώς το project της Baidu κέρδιζε δυναμική. Σε απάντηση, οι αξιωματούχοι της πόλης ζήτησαν από την Baidu να σταματήσει να δημοσιοποιεί τα στοιχεία για τα ρομποταξί της. Οι αρχές, αν και υποστηρίζουν την τεχνολογία, φοβούνται την κοινωνική αναταραχή πολύ περισσότερο από τα τεχνικά προβλήματα.

Για να κατευνάσουν αυτούς τους φόβους, οι μεγαλύτερες εταιρείες αυτοματοποίησης προσφέρουν βοήθεια στους απογοητευμένους. Η Meituan έχει αρχίσει να εκπαιδεύει οδηγούς διανομής για να βοηθήσουν στη λειτουργία των διανομών με drones στη Σαγκάη. Οι θέσεις εργασίας κυμαίνονται από τη φόρτωση τροφίμων στα drones έως την παρακολούθηση των πτήσεων από ένα κέντρο ελέγχου. Σε σύγκριση με εκατομμύρια οδηγούς, μέχρι στιγμής, σε αυτή την ομάδα ανήκουν μόνο 200 άτομα. Ωστόσο, αυτό θα επεκταθεί, λέει ο Mao Yinian της Meituan. Ενώ στο παρελθόν η εταιρεία εκπαίδευε μόνο τους δικούς της υπαλλήλους για τέτοιου είδους εργασίες, λέει, τώρα εκπαιδεύει και άλλους εργαζόμενους. Σε αυτούς περιλαμβάνεται και το προσωπικό των νοσοκομείων, όπου τα drones παραδίδουν ορισμένα δείγματα εξετάσεων.

Ο σκοπός της αυτοματοποίησης είναι τελικά να αντικαταστήσει τους εργαζόμενους, στους οποίους πρέπει να καταβάλλεται τακτικός μισθός, με ρομπότ, τα οποία δεν χρειάζονται αμοιβή. Αυτό τελικά θα ισχύσει και στην Κίνα. Εν τω μεταξύ, ένας κόσμος που ανησυχεί για μια «αποκάλυψη» των θέσεων εργασίας λόγω της τεχνητής νοημοσύνης θα παρακολουθεί στενά το κινεζικό πείραμα της αυτοματοποίησης που δίνει προτεραιότητα στον άνθρωπο.

Πηγή: The Economist