Ισχυρότερα τα στοιχεία της οικονομίας

Η εικόνα ενισχύεται και από τα πιο πρόσφατα πραγματικά οικονομικά δεδομένα. Η αμερικανική αγορά εργασίας δημιούργησε 162.000 νέες θέσεις εργασίας τον Αύγουστο, έναντι προβλέψεων για περίπου 56.000, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη μηνιαία αύξηση των τελευταίων πέντε μηνών. Το ποσοστό ανεργίας παρέμεινε στο 4,1%.

Η εξέλιξη αυτή έχει διπλή ανάγνωση. Από τη μία πλευρά, επιβεβαιώνει ότι η οικονομία δεν βρίσκεται σε φάση απότομης επιβράδυνσης. Από την άλλη, ενισχύει τις ανησυχίες για τον πληθωρισμό και περιορίζει την ευχέρεια της Federal Reserve να χαλαρώσει τη νομισματική πολιτική.

Δεν είναι τυχαίο ότι μετά τα ισχυρά στοιχεία απασχόλησης αυξήθηκαν οι πιθανότητες που αποδίδει η αγορά σε νέα αύξηση επιτοκίων από τη Fed τον Σεπτέμβριο, ενώ η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου κινήθηκε κοντά στο 4,8%.

Οι επόμενοι μήνες είναι το μεγάλο στοίχημα

Το ερώτημα πλέον είναι εάν η επιτάχυνση του γ΄ τριμήνου αποτελεί την αρχή μιας νέας περιόδου ισχυρής ανάπτυξης ή εάν πρόκειται για μια προσωρινή κορύφωση πριν αρχίσουν να επιβαρύνουν την οικονομία οι αυξανόμενοι κίνδυνοι.

Οι βασικές απειλές είναι αρκετές και αλληλοσυνδέονται:

οι υψηλές και αυξανόμενες αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων,

η επίμονη ανησυχία για τον πληθωρισμό,

η συνεχιζόμενη σύγκρουση με το Ιράν,

οι υψηλές τιμές ενέργειας,

ο κίνδυνος νέας κλιμάκωσης του εμπορικού πολέμου,

οι αυξανόμενες αμφιβολίες για το κόστος των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη,

και η επιδείνωση της δημοσιονομικής εικόνας των ΗΠΑ.

Καθένας από αυτούς τους παράγοντες θα μπορούσε μεμονωμένα να αντιμετωπιστεί. Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ο συνδυασμός τους.

Ο μεγάλος κίνδυνος είναι τα ομόλογα

Η άνοδος των αποδόσεων αποτελεί ίσως τον σημαντικότερο παράγοντα που πρέπει να παρακολουθούν οι αγορές.

Υψηλότερα επιτόκια σημαίνουν ακριβότερη χρηματοδότηση για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και κυβέρνηση, ενώ παράλληλα αυξάνουν το απαιτούμενο κόστος κεφαλαίου για επενδύσεις.

Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση της τεχνητής νοημοσύνης, όπου οι επενδύσεις σε data centers, υπολογιστική ισχύ και ενεργειακές υποδομές έχουν λάβει τεράστιες διαστάσεις. Εάν το κόστος χρηματοδότησης αυξηθεί σημαντικά, η αγορά θα αρχίσει να εξετάζει πιο αυστηρά εάν οι μελλοντικές αποδόσεις αυτών των επενδύσεων δικαιολογούν το κεφάλαιο που δαπανάται σήμερα.

Παράλληλα, η αύξηση των αποδόσεων ενισχύει το κόστος εξυπηρέτησης του αμερικανικού χρέους, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο μεταξύ ελλειμμάτων, τόκων και νέων εκδόσεων κρατικών ομολόγων.

Ενέργεια, Ιράν και πληθωρισμός

Ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας είναι η ενέργεια.

Η συνέχιση των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή και η άνοδος των τιμών πετρελαίου αυξάνουν τον κίνδυνο νέας πληθωριστικής πίεσης. Αυτό θα μπορούσε να αναγκάσει τη Fed να διατηρήσει μια πιο περιοριστική στάση για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ακόμη και εάν η ανάπτυξη αρχίσει να επιβραδύνεται.

Έτσι δημιουργείται το δυσκολότερο σενάριο για τις αγορές: υψηλότερος πληθωρισμός μαζί με υψηλότερα επιτόκια και ταυτόχρονα χαμηλότερη ανάπτυξη.

Υπάρχει όμως και το θετικό σενάριο

Δεν πρέπει να αγνοείται και η αντίθετη πιθανότητα.

Μια σταθεροποίηση ή αποκλιμάκωση της σύγκρουσης με το Ιράν θα μπορούσε να περιορίσει τις πιέσεις στις τιμές ενέργειας και να βελτιώσει τις πληθωριστικές προοπτικές. Παράλληλα, μια πιο αξιόπιστη δημοσιονομική στρατηγική από την Ουάσιγκτον θα μπορούσε να βοηθήσει την αγορά ομολόγων και να περιορίσει τις πιέσεις στις αποδόσεις.

Το σημαντικότερο, όμως, θα ήταν η τεχνητή νοημοσύνη να αρχίσει να μεταφράζει τις τεράστιες επενδύσεις σε πραγματικά κέρδη παραγωγικότητας. Σε αυτή την περίπτωση, η αμερικανική οικονομία θα μπορούσε να διατηρήσει υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης και να απορροφήσει ευκολότερα το αυξημένο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους.

Αντοχή τώρα, μεγαλύτερη δοκιμασία μετά

Η εικόνα που διαμορφώνεται σήμερα δεν παραπέμπει σε άμεση ύφεση. Αντίθετα, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η οικονομία εισέρχεται στο γ΄ τρίμηνο με αξιοσημείωτη δυναμική. Το πραγματικό στοίχημα, όμως, βρίσκεται πιο μακριά.

Το ερώτημα δεν είναι εάν η αμερικανική οικονομία αντέχει σήμερα. Είναι εάν μπορεί να διατηρήσει αυτή την ανθεκτικότητα όταν τα υψηλά επιτόκια, το αυξανόμενο κόστος του χρέους, η ενέργεια, ο πληθωρισμός και οι τεράστιες επενδύσεις στην AI αρχίσουν να λειτουργούν ταυτόχρονα.

Προς το παρόν, τα στοιχεία του γ΄ τριμήνου δίνουν επιχειρήματα στο αισιόδοξο σενάριο. Η πορεία των αποδόσεων των ομολόγων και του πληθωρισμού, ωστόσο, θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό εάν η σημερινή επιτάχυνση αποτελεί την αρχή ενός νέου κύκλου ανάπτυξης ή απλώς την τελευταία ισχυρή ανάσα πριν από μια πιο δύσκολη περίοδο.