Οι οκτώ παρεμβάσεις για τους οφειλέτες

1. Τρεις μήνες για απάντηση και έξι μήνες για ολοκλήρωση της ρύθμισης

Θεσπίζεται νέα, αυτοτελής και τυποποιημένη διαδικασία για τις διμερείς ρυθμίσεις, η οποία αντικαθιστά το υφιστάμενο μοντέλο του Κώδικα Δεοντολογίας.

Ο οφειλέτης θα υποβάλλει την αίτηση και τον πλήρη φάκελό του, ενώ ο πιστωτής θα έχει τρεις μήνες για να υποβάλει πρόταση βιώσιμης ρύθμισης ή να αιτιολογήσει εγγράφως την απόρριψη.

Ο οφειλέτης θα έχει στη συνέχεια έναν μήνα για να απαντήσει και η συνολική διαδικασία θα πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο μέσα σε έξι μήνες.

Στόχος είναι να περιοριστούν οι παρατεταμένες διαπραγματεύσεις χωρίς σαφή κατάληξη.

2. Υποχρεωτική και ουσιαστική πρόταση πριν από τον πλειστηριασμό

Τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό, ο πιστωτής θα πρέπει να υποβάλλει πρόταση ρύθμισης.

Η πρόταση δεν θα μπορεί να είναι τυπική. Θα πρέπει να είναι κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη, λαμβάνοντας υπόψη την εισοδηματική και περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη.

Ο οφειλέτης θα γνωρίζει έτσι με σαφήνεια ποια λύση του προτείνεται, με ποια στοιχεία έχει διαμορφωθεί και ποια είναι η βάση της πρότασης.

3. Τεκμηρίωση, εναλλακτικές λύσεις και αιτιολόγηση της απόρριψης

Κάθε πρόταση ρύθμισης θα πρέπει να υποβάλλεται εγγράφως και να τεκμηριώνεται με βάση τα εισοδήματα και τη συνολική περιουσία του οφειλέτη.

Όταν υπάρχουν δύο εφικτές λύσεις, ο πιστωτής θα πρέπει να υποβάλλει και τις δύο εναλλακτικές προτάσεις.

Σε περίπτωση απόρριψης του αιτήματος, δεν θα αρκεί μια γενική ή αόριστη απάντηση. Ο πιστωτής θα πρέπει να εξηγεί εγγράφως και τεκμηριωμένα τους λόγους της απόφασής του.

Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα διαμεσολάβησης μέσω του Ελληνικού Χρηματοοικονομικού Μεσολαβητή.

4. Πλαφόν 15% στην προκαταβολή

Θεσπίζεται ανώτατο όριο 15% στην προκαταβολή που μπορεί να ζητήσει ο πιστωτής για την επίτευξη διμερούς ρύθμισης.

Μέχρι σήμερα το ύψος της προκαταβολής αποτελούσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούσε να ανέλθει στο 30%, 40% ή ακόμη και 50% της οφειλής.

Με το νέο πλαίσιο, το όριο καθορίζεται στο 15%, ενώ μπορεί να είναι χαμηλότερο όταν συντρέχουν ιδιαίτερες οικονομικές ή κοινωνικές συνθήκες ή προβλήματα υγείας.

5. Προστασία του συνεπούς οφειλέτη

Ισχυρότερο δίχτυ προστασίας δημιουργείται για όσους τηρούν ενεργή ρύθμιση.

Όσο ο οφειλέτης είναι συνεπής, δεν θα μπορούν να προχωρούν εις βάρος του ενέργειες όπως καταγγελία της ρύθμισης, έκδοση ή εκτέλεση διαταγής πληρωμής, κατάσχεση ή συνέχιση πλειστηριασμού.

Η προστασία ισχύει και όταν η μη καταβολή δόσης οφείλεται σε αδυναμία του πιστωτή ή του servicer να παράσχει εγκαίρως τα αναγκαία στοιχεία για την πληρωμή.

Σε περίπτωση παραβίασης, η σχετική πράξη θα είναι αυτοδικαίως άκυρη, ενώ προβλέπονται:

πίστωση ποσού ίσου με πέντε μηνιαίες δόσεις υπέρ του οφειλέτη,

παράταση της ρύθμισης κατά πέντε μήνες χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση,

αποκατάσταση των συνεπειών της παράνομης ενέργειας,

διοικητικό πρόστιμο από 50.000 έως 500.000 ευρώ,

αυξημένες εποπτικές συνέπειες σε περίπτωση επανάληψης.

6. Πλήρης εικόνα της οφειλής μέσα σε 45 ημέρες

Κατοχυρώνεται το δικαίωμα του οφειλέτη να λαμβάνει δωρεάν και αναλυτική εικόνα της οφειλής του.

Η ενημέρωση θα περιλαμβάνει τις συμβάσεις και τις τροποποιήσεις τους, το ιστορικό των πληρωμών, τον τρόπο υπολογισμού του επιτοκίου, καθώς και αναλυτική καταγραφή κεφαλαίου, τόκων, προμηθειών και λοιπών επιβαρύνσεων.

Τα στοιχεία θα πρέπει να παρέχονται μέσα σε 45 ημέρες, εφόσον δεν είναι ήδη διαθέσιμα μέσω του συστήματος προσωποποιημένης πληροφόρησης.

Εάν ο πιστωτής δεν ανταποκριθεί στην προθεσμία, αναστέλλεται η τοκοφορία της οφειλής μέχρι την πλήρη χορήγηση των στοιχείων.

7. Όριο στη διόγκωση παλαιών ληξιπρόθεσμων οφειλών

Επανέρχεται η προστατευτική ρύθμιση του άρθρου 39 του ν. 3259/2004 και των σχετικών διατάξεων του ν. 2789/2000 για δάνεια και πιστώσεις που βρίσκονται σε καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών.

Στόχος είναι να τεθεί ανώτατο όριο στη συνολική διόγκωση των ληξιπρόθεσμων οφειλών από τη συνεχή συσσώρευση τόκων και επιβαρύνσεων.

Τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης θα πρέπει να προσαρμόζουν αντίστοιχα τις απαιτήσεις τους, χωρίς ο οφειλέτης να χρειάζεται να προσφύγει στη δικαιοσύνη για την αναπροσαρμογή.

8. Διεύρυνση της προστασίας για οικογένειες με παιδιά με αναπηρία

Ο χαρακτηρισμός του ευάλωτου οφειλέτη διευρύνεται και σε γονείς ή νόμιμους φροντιστές εξαρτώμενων τέκνων με πιστοποιημένο ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω.

Η ρύθμιση επεκτείνει στα συγκεκριμένα νοικοκυριά τα σχετικά δικαιώματα, με βάση τα προβλεπόμενα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.

Αυστηρότερο πλαίσιο για τους servicers

Το δεύτερο σκέλος των παρεμβάσεων αφορά τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, με στόχο περισσότερη διαφάνεια, εποπτεία και λογοδοσία.

Οι βασικές αλλαγές προβλέπουν:

1. Δημοσιοποίηση οικονομικών και εταιρικών στοιχείων.
Οι servicers θα δημοσιοποιούν σε ετήσια βάση στοιχεία για τα οικονομικά τους μεγέθη και την εταιρική τους διακυβέρνηση.

2. Περισσότερα στοιχεία για τα χαρτοφυλάκια.
Θα παρέχονται στοιχεία για τα χαρτοφυλάκια απαιτήσεων που διαχειρίζονται και τα αποτελέσματα της διαχείρισής τους.

3. Δημοσιοποίηση στοιχείων για τα παράπονα των δανειοληπτών.
Οι εταιρείες θα πρέπει να παρουσιάζουν στοιχεία για τις καταγγελίες και τα παράπονα που δέχονται, καθώς και τον τρόπο αντιμετώπισής τους.

4. Ετήσια στρατηγική προς την Τράπεζα της Ελλάδος.
Κάθε servicer θα υποβάλλει ετησίως στην Τράπεζα της Ελλάδος σχέδιο στρατηγικής διαχείρισης απαιτήσεων, με προβλέψεις για εισπράξεις, πόρους, κόστος, κινδύνους και δείκτες απόδοσης.

5. Λογοδοσία στις πωλήσεις δανείων.
Στις συναλλαγές πώλησης απαιτήσεων στη δευτερογενή αγορά θα ενισχυθεί ο ρόλος και η ευθύνη του διαχειριστή πιστώσεων, ο οποίος θα πρέπει να συνεκτιμά και την αποτίμηση του δανείου.

6. Ανεξάρτητος έλεγχος στις τιτλοποιήσεις με κρατική εγγύηση.
Οι servicers που διαχειρίζονται τιτλοποιήσεις συνδεδεμένες με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου θα υπόκεινται σε ετήσιο ανεξάρτητο διαχειριστικό έλεγχο. Η περίληψη των πορισμάτων θα δημοσιοποιείται, ενώ η πλήρης έκθεση θα διαβιβάζεται στις αρμόδιες αρχές και στην Τράπεζα της Ελλάδος.

7. Αυστηρότερες και δημοσιοποιούμενες κυρώσεις.
Ενισχύεται το πλαίσιο κυρώσεων της Τράπεζας της Ελλάδος για παραβάσεις των υποχρεώσεων των servicers, ενώ οι κυρώσεις θα δημοσιοποιούνται.

8. Ενισχυμένη εποπτεία των δημοσιοποιούμενων στοιχείων.
Ενισχύεται ο εποπτικός ρόλος του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ως προς τα στοιχεία που οι servicers υποχρεούνται να δημοσιεύουν για τις συναλλαγές μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Τι αλλάζει στην πράξη

Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να μεταφέρει τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους από ένα σύστημα όπου σημαντικό μέρος της διαδικασίας βασιζόταν σε γενικούς κανόνες και διαπραγματεύσεις, σε ένα μοντέλο με συγκεκριμένες προθεσμίες, υποχρεώσεις και κυρώσεις.

Για τους οφειλέτες, οι σημαντικότερες αλλαγές είναι το τρίμηνο για την απάντηση του πιστωτή, το εξάμηνο για την ολοκλήρωση της διμερούς ρύθμισης, το πλαφόν 15% στην προκαταβολή, η προστασία του συνεπούς οφειλέτη και η αναστολή τοκοφορίας όταν δεν παρέχονται εγκαίρως τα στοιχεία της οφειλής.

Για τους servicers, το βάρος μετατοπίζεται σε μεγαλύτερη δημόσια διαφάνεια, στρατηγικό σχεδιασμό, ανεξάρτητους ελέγχους και αυστηρότερη λογοδοσία.

Συνολικά, το νέο πλαίσιο επιχειρεί να δημιουργήσει σαφέστερους κανόνες τόσο για τη ρύθμιση των οφειλών όσο και για τον τρόπο με τον οποίο οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων ασκούν τη δραστηριότητά τους.