Νέα διαδικασία ρύθμισης αντί του Κώδικα Δεοντολογίας

Η σημαντικότερη αλλαγή για τους οφειλέτες είναι η θέσπιση μιας νέας, αυτοτελούς και τυποποιημένης διαδικασίας διμερούς ρύθμισης, η οποία έρχεται να αντικαταστήσει τον υφιστάμενο Κώδικα Δεοντολογίας.

Για πρώτη φορά τίθενται συγκεκριμένα χρονικά όρια σε ολόκληρη τη διαδικασία.

Ο πιστωτής θα πρέπει να απαντήσει μέσα σε τρεις μήνες, ενώ η διαδικασία της διμερούς ρύθμισης θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί το αργότερο σε έξι μήνες.

Η λογική είναι να περιοριστούν οι παρατεταμένες διαπραγματεύσεις και να αποκτήσει ο οφειλέτης σαφή εικόνα για το εάν και με ποιους όρους μπορεί να ρυθμίσει την οφειλή του.

Υποχρεωτική πρόταση πριν από τον πλειστηριασμό

Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη για τους οφειλέτες που βρίσκονται αντιμέτωποι με πλειστηριασμό.

Τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό, ο πιστωτής θα υποχρεούται να υποβάλει πρόταση ρύθμισης.

Η πρόταση θα πρέπει να είναι κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη, λαμβάνοντας υπόψη την πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής, τα εισοδήματα και την περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη.

Η πρόταση θα υποβάλλεται εγγράφως και, εφόσον υπάρχουν δύο εναλλακτικές λύσεις, θα πρέπει να κατατίθενται και οι δύο.

Σε περίπτωση απόρριψης, ο πιστωτής θα πρέπει να αιτιολογεί εγγράφως την απόφασή του.

Παράλληλα, παρέχεται δυνατότητα προσφυγής σε διαμεσολάβηση μέσω του Ελληνικού Χρηματοοικονομικού Μεσολαβητή, ώστε να υπάρχει ένας επιπλέον μηχανισμός επίλυσης διαφορών πριν από την κλιμάκωση της διαδικασίας.

«Ταβάνι» 15% στην προκαταβολή

Μία από τις πιο ουσιαστικές αλλαγές αφορά την προκαταβολή που μπορεί να ζητηθεί στο πλαίσιο απευθείας διμερούς ρύθμισης.

Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι η προκαταβολή δεν μπορεί να υπερβαίνει το 15% της οφειλής.

Η αλλαγή έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς μέχρι σήμερα το ύψος της προκαταβολής αποτελούσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης και, σύμφωνα με το υπουργείο, σε αρκετές περιπτώσεις μπορούσε να ξεπεράσει το 30% ή ακόμη και να φθάσει το 50% της συνολικής οφειλής.

Ο περιορισμός αποσκοπεί στο να καταστεί η ρύθμιση περισσότερο προσβάσιμη σε οφειλέτες που έχουν δυνατότητα να εξυπηρετούν μια ρύθμιση, αλλά αδυνατούν να συγκεντρώσουν ένα πολύ μεγάλο αρχικό ποσό.

Ισχυρότερη προστασία για όσους τηρούν τη ρύθμιση

Το νέο πλαίσιο ενισχύει σημαντικά τη θέση του συνεπούς οφειλέτη.

Όσο μια ρύθμιση παραμένει ενεργή και τηρείται, απαγορεύεται:

η καταγγελία της ρύθμισης,

η έκδοση ή εκτέλεση διαταγής πληρωμής,

η επιβολή κατάσχεσης,

η συνέχιση διαδικασίας πλειστηριασμού.

Εάν παραβιαστεί η προστασία, προβλέπονται ιδιαίτερα αυστηρές συνέπειες.

Η σχετική πράξη καθίσταται αυτοδικαίως άκυρη, ενώ ο οφειλέτης πιστώνεται με ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις. Παράλληλα, η ρύθμιση παρατείνεται κατά πέντε μήνες χωρίς επιβάρυνση.

Για τον πιστωτή προβλέπεται διοικητικό πρόστιμο από 50.000 έως 500.000 ευρώ, ενώ σε περίπτωση επανάληψης της παράβασης προβλέπονται αυξημένες εποπτικές συνέπειες.

Πλήρης εικόνα της οφειλής μέσα σε 45 ημέρες

Σημαντική αλλαγή είναι και το δικαίωμα του οφειλέτη να ζητά χωρίς κόστος πλήρη και αναλυτική εικόνα της οφειλής του.

Ο πιστωτής θα πρέπει να παρέχει στοιχεία για:

τις συμβάσεις,

το ιστορικό πληρωμών,

το αρχικό κεφάλαιο,

τους τόκους,

τον τρόπο υπολογισμού του επιτοκίου,

τις προμήθειες,

τις λοιπές επιβαρύνσεις,

και κάθε άλλο στοιχείο που αφορά τον υπολογισμό της απαίτησης.

Τα στοιχεία θα πρέπει να παρέχονται μέσα σε 45 ημέρες.

Εάν η προθεσμία παρέλθει χωρίς να έχουν χορηγηθεί πλήρως τα απαιτούμενα στοιχεία, προβλέπεται αναστολή της τοκοφορίας μέχρι την ολοκλήρωση της ενημέρωσης.

Επανέρχεται προστατευτική ρύθμιση για παλαιές οφειλές

Το νομοσχέδιο επαναφέρει επίσης την προστατευτική ρύθμιση του άρθρου 39 του ν. 3259/2004 για παλαιές ληξιπρόθεσμες οφειλές, χωρίς συγκεκριμένη προθεσμία υποβολής αίτησης.

Τράπεζες και servicers θα πρέπει να προσαρμόσουν αντίστοιχα τις απαιτήσεις τους.

Παράλληλα, διευρύνεται η προστασία που ισχύει για τα άτομα με αναπηρία, ώστε να καλύπτει και γονείς ή νόμιμους φροντιστές εξαρτώμενων τέκνων με πιστοποιημένη αναπηρία τουλάχιστον 67%.

Οι servicers μπαίνουν σε αυστηρότερο πλαίσιο

Το δεύτερο μεγάλο σκέλος των αλλαγών αφορά τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.

Το νομοσχέδιο αυξάνει σημαντικά τις απαιτήσεις διαφάνειας και λογοδοσίας, καθώς οι servicers θα υποχρεούνται να δημοσιοποιούν σε ετήσια βάση στοιχεία για την οικονομική τους κατάσταση, την εταιρική διακυβέρνηση, τα χαρτοφυλάκια που διαχειρίζονται, τα αποτελέσματα της διαχείρισης και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν τα παράπονα των δανειοληπτών.

Παράλληλα, κάθε εταιρεία διαχείρισης θα πρέπει να υποβάλλει ετησίως στην Τράπεζα της Ελλάδος στρατηγικό σχέδιο διαχείρισης απαιτήσεων.

Το σχέδιο θα περιλαμβάνει προβλέψεις για τις εισπράξεις, τη στρατηγική ανά κατηγορία απαίτησης, τους απαιτούμενους πόρους, το κόστος, τους κινδύνους και τους δείκτες απόδοσης.

Ανεξάρτητος έλεγχος στις τιτλοποιήσεις με κρατική εγγύηση

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις τιτλοποιήσεις που συνδέονται με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου.

Για αυτές προβλέπεται ετήσιος ανεξάρτητος διαχειριστικός έλεγχος, ο οποίος θα εξετάζει μεταξύ άλλων τις αμοιβές και τα έξοδα των εμπλεκόμενων μερών.

Περίληψη των αποτελεσμάτων του ελέγχου θα δημοσιοποιείται, ενώ η πλήρης έκθεση θα αποστέλλεται στις αρμόδιες αρχές και στην Τράπεζα της Ελλάδος.

Παράλληλα, ενισχύεται το πλαίσιο κυρώσεων της ΤτΕ και προβλέπεται δημοσιοποίηση των επιβληθεισών κυρώσεων.

Το υπουργείο αποκτά επίσης ρητή εποπτική αρμοδιότητα ως προς τα στοιχεία που δημοσιεύουν οι servicers στην Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων.

Κρυπτοστοιχεία: Φορολογία 10% στις υπεραξίες

Σημαντική είναι και η αλλαγή στη φορολογική αντιμετώπιση των κρυπτοστοιχείων, καθώς το νομοσχέδιο επιχειρεί να καλύψει το υφιστάμενο νομοθετικό κενό.

Για τα φυσικά πρόσωπα προβλέπεται φορολόγηση της υπεραξίας από τη μεταβίβαση κρυπτοστοιχείων με συντελεστή 10%.

Η υπεραξία θα προκύπτει, κατά κανόνα, από τη διαφορά μεταξύ τιμής κτήσης και τιμής μεταβίβασης, με ειδικούς κανόνες για την τεκμηρίωση των συναλλαγών και τον υπολογισμό της μέσης τιμής κτήσης όταν έχουν προηγηθεί διαδοχικές αγορές.

Υπεραξία έως 500 ευρώ ανά φορολογικό έτος δεν θα φορολογείται.

Παράλληλα, η ανταλλαγή ενός κρυπτοστοιχείου με άλλο δεν θεωρείται φορολογητέα μεταβίβαση.

Αποδόσεις από δραστηριότητες όπως ο δανεισμός κρυπτοστοιχείων, η παροχή ρευστότητας και το staking θα αντιμετωπίζονται φορολογικά ως τόκοι, με συντελεστή 10%.

Τι ισχύει για κληρονομιές και δωρεές

Για τις ανάγκες του φόρου κληρονομιάς, δωρεάς και γονικής παροχής, τα κρυπτοστοιχεία χαρακτηρίζονται ως ασώματη κινητή περιουσία κείμενη στην αλλοδαπή.

Η αποτίμησή τους θα γίνεται σε ευρώ, με βάση την αξία τους κατά την προηγούμενη ημέρα από τη γένεση της φορολογικής υποχρέωσης.

Παράλληλα, δεν επιβάλλεται Ψηφιακό Τέλος Συναλλαγής κατά την πώληση κρυπτοστοιχείων.

Προβλέπεται ακόμη δυνατότητα οικειοθελούς δήλωσης υπεραξιών από παλαιότερες μεταβιβάσεις, μέσα σε 12 μήνες από τη δημοσίευση του νόμου, χωρίς πρόστιμα ή τόκους, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Αγροτικό πετρέλαιο: Επιστροφή ΕΦΚ έως τις 31 Οκτωβρίου

Στο νομοσχέδιο περιλαμβάνεται και η ρύθμιση για το αγροτικό πετρέλαιο.

Ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης θα επιστρέφεται απευθείας στους δικαιούχους αγρότες έως τις 31 Οκτωβρίου 2026.

Από τον Νοέμβριο, η έκπτωση θα εφαρμόζεται ψηφιακά απευθείας στο τιμολόγιο αγοράς.

Το αντίστοιχο ποσό, μαζί με τον αναλογούντα ΦΠΑ, θα επιστρέφεται στους πρατηριούχους ως ακατάσχετο και ασυμψήφιστο ποσό έναντι οφειλών προς το Δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία ή τις τράπεζες.

Υποχρεωτικές ηλεκτρονικές πληρωμές στις courier

Νέα υποχρέωση εισάγεται και στις εταιρείες ταχυμεταφορών.

Οι παραδόσεις αγαθών θα πρέπει να εξοφλούνται με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής, ανεξαρτήτως ποσού.

Για εταιρεία courier που θα δέχεται μετρητά προβλέπεται πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο της αξίας της συναλλαγής.

Πριν από την έναρξη ισχύος της διάταξης θα καθοριστούν με υπουργική απόφαση οι κατηγορίες φυσικών προσώπων που θα εξαιρούνται από την υποχρέωση.

Νέοι κανόνες για τα καύσιμα των σφραγισμένων πρατηρίων

Το νομοσχέδιο επιχειρεί να κλείσει και ένα πρακτικό κενό στη διαχείριση των καυσίμων που παραμένουν σε πρατήρια τα οποία σφραγίζονται για δύο χρόνια λόγω παραβάσεων.

Εάν το Γενικό Χημείο του Κράτους διαπιστώσει ότι τα καύσιμα είναι κανονικά και δεν αποτελούν προϊόν λαθρεμπορίας, θα απαντλούνται για λόγους ασφαλείας και θα μπορούν να διατεθούν στην αγορά από τον υπόχρεο φορέα.

Αντίθετα, τα μη κανονικά ή νοθευμένα καύσιμα θα κατάσχονται.

Παράλληλα, αποσαφηνίζονται οι υποχρεώσεις των εταιρειών εμπορίας και των διυλιστηρίων ως προς τα μέτρα δέουσας επιμέλειας για πρατήρια δημόσιας και ιδιωτικής χρήσης.

Αλλαγές σε τράπεζες και κεφαλαιαγορά

Σημαντικό τμήμα του νομοσχεδίου αφορά και τον χρηματοπιστωτικό τομέα.

Οι ρυθμίσεις ενσωματώνουν ευρωπαϊκές οδηγίες και αφορούν την εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων, την τραπεζική ένωση, την εξυγίανση και διαχείριση τραπεζικών κρίσεων, τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και το πλαίσιο λειτουργίας των χρηματοπιστωτικών αγορών.

Ενισχύεται η εποπτεία τραπεζών και υποκαταστημάτων τρίτων χωρών, ενώ επικαιροποιούνται οι κανόνες για τη διαχείριση περιβαλλοντικών, κοινωνικών και κινδύνων εταιρικής διακυβέρνησης.

Παράλληλα, εκσυγχρονίζεται το πλαίσιο για τους διαχειριστές οργανισμών εναλλακτικών επενδύσεων και τους ΟΣΕΚΑ, με στόχο μεγαλύτερη διαφάνεια και αποτελεσματικότερη διαχείριση κινδύνων.

Ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική κεφαλαιαγορά έχει η ένταξη της χώρας στο Ευρωπαϊκό Ενιαίο Σημείο Πρόσβασης (ESAP), μέσω του οποίου επενδυτές και επιχειρήσεις θα αποκτούν ευκολότερη πρόσβαση σε συγκρίσιμα εταιρικά και χρηματοοικονομικά δεδομένα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Αλλάζουν επίσης οι κανόνες για τους πολυμερείς μηχανισμούς διαπραγμάτευσης και τις αγορές ανάπτυξης μικρομεσαίων επιχειρήσεων, με στόχο τη διευκόλυνση της άντλησης κεφαλαίων από τις δημόσιες αγορές.

Από το 2027 αλλάζει η λογιστική του Δημοσίου

Μία ακόμη σημαντική μεταρρύθμιση αφορά τη λειτουργία των δημόσιων οικονομικών.

Από την 1η Ιανουαρίου 2027 προετοιμάζεται η εφαρμογή του νέου Λογιστικού Πλαισίου Γενικής Κυβέρνησης σε όλους τους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης.

Το νέο σύστημα βασίζεται στη λογιστική του δεδουλευμένου και στα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα για τον Δημόσιο Τομέα (IPSAS), με το gov-ERP να αποτελεί βασικό εργαλείο της μεταρρύθμισης.

Αλλάζουν οι διαδικασίες ανάληψης, ελέγχου και εκκαθάρισης των δημόσιων δαπανών, ενώ επικαιροποιούνται οι αρμοδιότητες του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους και των οικονομικών υπηρεσιών των φορέων.

Ο στόχος είναι μεγαλύτερη διαφάνεια, καλύτερος προγραμματισμός και ενισχυμένος έλεγχος της εκτέλεσης των δημόσιων οικονομικών.

Από το ιδιωτικό χρέος έως την κεφαλαιαγορά

Το νομοσχέδιο έχει έτσι πολύ ευρύτερο αποτύπωμα από μια ακόμη παρέμβαση στη διαχείριση των «κόκκινων» δανείων.

Στο ιδιωτικό χρέος, η βασική αλλαγή είναι η προσπάθεια να δημιουργηθεί ένα πιο τυποποιημένο και ελέγξιμο πλαίσιο ρύθμισης, με σαφείς προθεσμίες, περιορισμό των προκαταβολών και μεγαλύτερη προστασία για όσους τηρούν τις συμφωνίες τους.

Για τους servicers, το βάρος πέφτει στη διαφάνεια, τη λογοδοσία και την εποπτεία, με περισσότερες υποχρεώσεις ενημέρωσης και ισχυρότερο ελεγκτικό πλαίσιο.

Παράλληλα, η φορολόγηση των κρυπτοστοιχείων επιχειρεί να βάλει τέλος σε ένα σημαντικό φορολογικό κενό, ενώ οι αλλαγές στην κεφαλαιαγορά και στο τραπεζικό σύστημα προσαρμόζουν το ελληνικό πλαίσιο στις ευρωπαϊκές εξελίξεις.

Η δημόσια διαβούλευση του νομοσχεδίου ολοκληρώνεται στις 22 Οκτωβρίου 2026, με τον σχεδιασμό να προβλέπει την εισαγωγή του στη Βουλή και την ψήφισή του την πρώτη εβδομάδα του Νοεμβρίου.