Οι αριθμοί που ανησυχούν

Η εικόνα που διαμορφώνεται στην Ευρώπη είναι ιδιαίτερα ανησυχητική.

Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, μόνο την τετραετία 2021-2024 οι φυσικές καταστροφές προκάλεσαν οικονομικές απώλειες άνω των 200 δισ. ευρώ στην οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA) εκτιμά ότι περίπου το 75% των ζημιών από φυσικές καταστροφές στην Ευρώπη παραμένει ανασφάλιστο.

Οι ασφαλιστικές ανεβάζουν τα ασφάλιστρα

Η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο ασφαλιστικός κλάδος.

Κάθε νέα μεγάλη πυρκαγιά ή πλημμύρα αυξάνει τις αποζημιώσεις που καταβάλλουν οι εταιρείες, οι οποίες με τη σειρά τους μετακυλίουν το αυξημένο κόστος στα ασφάλιστρα ή περιορίζουν την έκθεσή τους σε περιοχές υψηλού κινδύνου.

Σε αρκετές περιπτώσεις, ακόμη και οι αντασφαλιστικές εταιρείες περιορίζουν την κάλυψη που παρέχουν προς τις ασφαλιστικές, αυξάνοντας το κόστος για ολόκληρη την αγορά.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν:

αύξηση κατά περίπου 15% ετησίως των ασφαλίστρων για τουριστικές επιχειρήσεις σε περιοχές της Ισπανίας που πλήττονται από πυρκαγιές,

άνοδος περίπου 25% στα ασφάλιστρα παραθαλάσσιων ακινήτων στην Ιταλία μέσα σε μία πενταετία,

αύξηση 7,8% στα ασφάλιστρα κατοικίας στη Γαλλία μόνο το 2025.

Το παράδειγμα της Γαλλίας

Η Γαλλία βιώνει ήδη τις οικονομικές συνέπειες των μεγάλων πυρκαγιών.

Περισσότεροι από 200.000 πολίτες αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις κατοικίες τους, ενώ πάνω από 240 σπίτια έχουν καταστραφεί.

Παράλληλα:

περίπου 130.000 εργαζόμενοι αδυνατούν προσωρινά να εργαστούν,

περισσότερες από 13.000 επιχειρήσεις έχουν εκκενωθεί,

το κόστος μόνο της αναδάσωσης εκτιμάται ότι μπορεί να φθάσει έως και το 1 δισ. ευρώ.

Παρότι οι ασφαλιστικές εταιρείες καλύπτουν τις ζημιές που προβλέπονται από τα συμβόλαια, σημαντικό μέρος του συνολικού οικονομικού βάρους μεταφέρεται τελικά στον κρατικό προϋπολογισμό.

Η ΕΚΤ ζητά ευρωπαϊκή λύση

Το πρόβλημα δεν αφορά πλέον μόνο τις ασφαλιστικές εταιρείες.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και η EIOPA έχουν ήδη προτείνει τη δημιουργία ενός πανευρωπαϊκού μηχανισμού αντιμετώπισης των φυσικών καταστροφών, ο οποίος θα βασίζεται σε δύο πυλώνες:

έναν ευρωπαϊκό μηχανισμό αντασφάλισης,

ένα κοινό ευρωπαϊκό ταμείο χρηματοδότησης φυσικών καταστροφών.

Στόχος είναι να επιμερίζεται ο κίνδυνος μεταξύ των κρατών-μελών και να περιοριστεί η επιβάρυνση τόσο των ασφαλιστικών εταιρειών όσο και των δημόσιων οικονομικών.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει σχετικές προτάσεις μέσα στους επόμενους μήνες, στο πλαίσιο της νέας στρατηγικής για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.

Το «κενό προστασίας» μεγαλώνει

Σύμφωνα με την ασφαλιστική εταιρεία Aon, περίπου οι μισές οικονομικές απώλειες από φυσικές καταστροφές παγκοσμίως το προηγούμενο έτος δεν καλύφθηκαν από ασφαλιστήρια συμβόλαια.

Το γεγονός αυτό δημιουργεί ένα ολοένα μεγαλύτερο «κενό προστασίας», καθώς:

τα ασφάλιστρα αυξάνονται,

περισσότερες περιοχές χαρακτηρίζονται υψηλού κινδύνου,

νοικοκυριά και επιχειρήσεις δυσκολεύονται να διατηρήσουν ασφαλιστική κάλυψη.

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι εάν συνεχιστεί η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη, το κόστος αυτό θα μεταφερθεί αναπόφευκτα είτε στους ιδιώτες μέσω ακριβότερων ασφαλίστρων είτε στους φορολογουμένους μέσω υψηλότερων δημόσιων δαπανών.

Η πρόληψη στο επίκεντρο

Πέρα από τις νέες μορφές χρηματοδότησης, ολοένα περισσότεροι αναλυτές υποστηρίζουν ότι η πραγματική λύση βρίσκεται στην πρόληψη.

Οι ασφαλιστικές εταιρείες ζητούν αυστηρότερους κανόνες χωροταξίας, περιορισμό της δόμησης σε περιοχές υψηλού κινδύνου και μεγαλύτερες επενδύσεις σε αντιπλημμυρικά και αντιπυρικά έργα.

Παράλληλα, οργανώσεις όπως η Reclaim Finance θεωρούν ότι και ο ασφαλιστικός κλάδος θα πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερο μέρος του κόστους, υποστηρίζοντας ότι τα αυξημένα εταιρικά κέρδη δεν συμβαδίζουν με τη συνεχή διεύρυνση των ανασφάλιστων ζημιών.

Η επόμενη μεγάλη πρόκληση

Η κλιματική αλλαγή μετατρέπεται πλέον και σε χρηματοοικονομικό κίνδυνο.

Όσο οι φυσικές καταστροφές γίνονται συχνότερες και εντονότερες, τόσο αυξάνεται η πίεση στις ασφαλιστικές εταιρείες, στα δημόσια οικονομικά και στις τοπικές κοινωνίες. Το μεγάλο ζητούμενο για την Ευρώπη δεν είναι πλέον μόνο η αντιμετώπιση των συνεπειών των φυσικών καταστροφών, αλλά η δημιουργία ενός βιώσιμου μοντέλου ασφάλισης που θα μπορεί να αντέξει σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων κλιματικών κινδύνων.