|
Η παραπλανητική υπόσχεση
για εξοικονόμηση μέσω
της καταπολέμησης της
απάτης
Ο πρόεδρος Donald
Trump
και ο Elon
Musk,
σύμφωνα με το άρθρο,
συνέβαλαν στη διάδοση
της αντίληψης ότι το
πρόβλημα θα μπορούσε να
λυθεί με την εξάλειψη
τεράστιων ποσών
«σπατάλης, απάτης και
κατάχρησης», χωρίς να
χρειαστούν ούτε
πρόσθετοι φόροι ούτε
περικοπές συντάξεων.
Κατά την προηγούμενη
χρονιά, προώθησαν
επανειλημμένα τον
ισχυρισμό ότι σημαντικά
ποσά καταβάλλονταν ως
παράνομες παροχές σε
νεκρούς ή παράτυπους
μετανάστες. Το
δημοσίευμα χαρακτηρίζει
αυτούς τους ισχυρισμούς
αναληθείς και
υποστηρίζει ότι η
αντιμετώπιση της απάτης,
όσο σημαντική και αν
είναι, δεν μπορεί να
υποκαταστήσει τις
αναγκαίες δημοσιονομικές
παρεμβάσεις.
Για όσους εξακολουθούν
να πιστεύουν σε τέτοιες
εξηγήσεις, η αριθμητική
πραγματικότητα ενδέχεται
να αποδειχθεί δύσκολη.
Για όλους τους
υπόλοιπους, η πρόσφατη
παρέμβαση της
AARP,
της οργάνωσης που
εκπροσωπεί και
υπερασπίζεται τα
συμφέροντα των
μεγαλύτερων σε ηλικία
Αμερικανών, προσφέρει
μια διαφορετική οπτική
για τις αιτίες του
προβλήματος.
Η αλλαγή στη δομή της
οικονομίας περιόρισε τα
έσοδα του συστήματος
Σύμφωνα με την
AARP,
ένας από τους
σημαντικότερους λόγους
για τη δημοσιονομική
επιδείνωση της
Κοινωνικής Ασφάλισης δεν
είναι ότι οι ηλικιωμένοι
ζουν περισσότερο, ότι
λαμβάνουν υπερβολικά
υψηλές συντάξεις ή ότι
οι Αμερικανοί αποκτούν
λιγότερα παιδιά. Η
βασική αιτία, κατά την
ανάλυσή της, είναι ότι η
αμερικανική οικονομία
έχει αλλάξει με τρόπους
που δεν είχαν προβλεφθεί
από τους σχεδιαστές του
συστήματος.
Στις αρχές της δεκαετίας
του 1980, όταν η
διακομματική επιτροπή
Greenspan
προχώρησε σε
μεταρρυθμίσεις για την
αποκατάσταση της
χρηματοοικονομικής
ισορροπίας του
συστήματος, περίπου το
41% του αμερικανικού ΑΕΠ
υπόκειτο στον φόρο
μισθωτής εργασίας για
την Κοινωνική Ασφάλιση,
ο οποίος ανέρχεται
συνολικά σε 12,4%.
Σήμερα, το αντίστοιχο
ποσοστό έχει υποχωρήσει
στο 34%.
Η AARP
αποδίδει αυτή τη
μεταβολή σε μια σειρά
διαρθρωτικών αλλαγών
στην οικονομία, όπως:
Η αυξανόμενη
αυτοματοποίηση της
παραγωγής.
Η ενίσχυση των εταιρικών
κερδών.
Η στασιμότητα των μισθών
για μεγάλο μέρος των
εργαζομένων.
Η διεύρυνση των
εισοδηματικών
ανισοτήτων.
Η μετατόπιση μεγαλύτερου
μεριδίου του εθνικού
εισοδήματος από την
εργασία προς το
κεφάλαιο.
Η συρρίκνωση της
οικονομικής βάσης πάνω
στην οποία επιβάλλονται
οι εισφορές είχε
σημαντικές συνέπειες για
τα έσοδα του
ασφαλιστικού συστήματος.
Σύμφωνα με τους
υπολογισμούς της
AARP,
εάν το ποσοστό του ΑΕΠ
που υπόκειται στον
συγκεκριμένο φόρο είχε
παραμείνει στο 41%, το
σύστημα θα είχε
εισπράξει επιπλέον 10,8
τρισ. δολάρια από φόρους
μισθωτής εργασίας όλα
αυτά τα χρόνια. Με αυτά
τα πρόσθετα έσοδα, η
Κοινωνική Ασφάλιση θα
μπορούσε να παραμείνει
οικονομικά βιώσιμη έως
το 2059, χωρίς να
απαιτούνται περικοπές ή
άλλες αλλαγές.
«Η μετατόπιση
εισοδήματος από τους
εργαζομένους προς τους
ιδιοκτήτες κεφαλαίου, σε
συνδυασμό με την αύξηση
των μισθολογικών
ανισοτήτων, έχει
διαβρώσει αθόρυβα τη ροή
εσόδων της Κοινωνικής
Ασφάλισης», αναφέρει ο
Richard
Johnson,
αναλυτής της AARP
και συντάκτης της
σχετικής έκθεσης. Όπως
υποστηρίζει, η λύση δεν
βρίσκεται στη μείωση των
συντάξεων που έχουν
κατοχυρώσει οι
εργαζόμενοι, αλλά στην
ενίσχυση των εσόδων που
χρηματοδοτούν το
σύστημα.
Το ανώτατο όριο
εισοδήματος που
φορολογείται
Η συγκεκριμένη
προσέγγιση δεν είναι
καινούργια. Ο πρώην
επικεφαλής αναλογιστής
της Κοινωνικής
Ασφάλισης,
Stephen
Goss,
είχε παρουσιάσει
αντίστοιχα επιχειρήματα
πριν από τρία χρόνια,
εστιάζοντας κυρίως στην
αύξηση των μισθολογικών
ανισοτήτων.
Οι εισφορές για την
Κοινωνική Ασφάλιση
επιβάλλονται μόνο μέχρι
ένα συγκεκριμένο ανώτατο
όριο ετήσιων αποδοχών.
Για το 2026, το όριο
αυτό ανέρχεται σε
184.500 δολάρια. Τα
εισοδήματα πάνω από αυτό
το επίπεδο δεν
υπόκεινται στον
συγκεκριμένο φόρο, καθώς
δεν δημιουργούν πρόσθετα
συνταξιοδοτικά
δικαιώματα στο πλαίσιο
του συστήματος.
Ο Goss
είχε επισημάνει ότι
μεγάλο μέρος της αύξησης
των μισθών στις ΗΠΑ από
το 1983 και μετά
συγκεντρώθηκε σε μια
σχετικά μικρή ομάδα
εργαζομένων με πολύ
υψηλά εισοδήματα. Επειδή
οι αποδοχές τους
ξεπερνούν το ανώτατο
φορολογητέο όριο, ένα
αυξανόμενο τμήμα του
συνολικού μισθολογικού
εισοδήματος μένει εκτός
εισφορών.
Έτσι, ενώ στο παρελθόν
οι εισφορές της
Κοινωνικής Ασφάλισης
επιβάλλονταν περίπου στο
90% του συνόλου των
μισθών στις ΗΠΑ, σήμερα
το ποσοστό έχει
περιοριστεί στο 83%.
Οι προτάσεις της
AARP
για αύξηση των εσόδων
Η AARP
υποστηρίζει ότι η
χρηματοοικονομική
ισορροπία του συστήματος
πρέπει να αποκατασταθεί
μέσω υψηλότερων
φορολογικών εσόδων και
όχι με περικοπές στις
προγραμματισμένες
συνταξιοδοτικές παροχές.
Η Jenn
Jones,
αντιπρόεδρος του
γραφείου κυβερνητικών
υποθέσεων της οργάνωσης,
αναφέρει μεταξύ άλλων
τις ακόλουθες προτάσεις:
Αύξηση ή πλήρης
κατάργηση του ανώτατου
ορίου εισοδήματος που
υπόκειται σε εισφορές
Κοινωνικής Ασφάλισης.
Επιβολή εισφορών σε
ορισμένες μορφές
εισοδήματος που δεν
προέρχονται από μισθωτή
εργασία, όπως μερίσματα
και τόκοι, για τα
υψηλότερα εισοδηματικά
στρώματα.
Συνδυασμός των παραπάνω
παρεμβάσεων.
Ο τελικός στόχος είναι
να επανέλθει στο 41% το
ποσοστό του ΑΕΠ που
υπόκειται στον φόρο
χρηματοδότησης της
Κοινωνικής Ασφάλισης.
Ωστόσο, οι προτάσεις
αυτές δεν αποτελούν τη
μοναδική δυνατή
προσέγγιση. Αντίθετα,
διαφορετικοί οικονομικοί
και ερευνητικοί
οργανισμοί έχουν
διατυπώσει εναλλακτικές
εξηγήσεις για την
επιδείνωση των
οικονομικών του
συστήματος, αλλά και
διαφορετικές προτάσεις
αντιμετώπισης.
Οι αντίθετες απόψεις και
οι εναλλακτικές λύσεις
Το Tax
Foundation,
ένα ερευνητικό
ινστιτούτο στην
Ουάσιγκτον που
υποστηρίζει τη χαμηλή
φορολογία, θεωρεί ότι η
μετατόπιση του εθνικού
εισοδήματος από την
εργασία προς το κεφάλαιο
έχει υπερεκτιμηθεί.
Από την πλευρά της, η
Romina
Boccia,
αναλύτρια του
φιλελεύθερου Cato
Institute,
επισημαίνει έναν
διαφορετικό παράγοντα:
τη σύνδεση των
μελλοντικών
συνταξιοδοτικών παροχών
με την αύξηση των μέσων
μισθών και όχι
αποκλειστικά με τον
πληθωρισμό. Κατά την
άποψή της, αυτή η
επιλογή έχει συμβάλει
σημαντικά στη σταδιακή
επιδείνωση των
οικονομικών του
προγράμματος.
Μια άλλη διάσταση
αναδεικνύει μελέτη των
Eugene
Steuerle
και Karen
Smith
από το Urban
Institute,
έναν ερευνητικό
οργανισμό με προοδευτικό
προσανατολισμό. Η
ανάλυσή τους εξετάζει τη
διαφορά ανάμεσα στις
εισφορές που έχουν
καταβάλει οι πολίτες
κατά τη διάρκεια του
εργασιακού τους βίου και
στις συνολικές παροχές
που αναμένεται να λάβουν
ως συνταξιούχοι.
Ιδιαίτερη σημασία έχει
επίσης η πρόταση που
προβάλλουν αναλυτές του
Committee
for
a
Responsible
Federal
Budget
(CRFB),
ενός διακομματικού
οργανισμού που
επικεντρώνεται στη
δημοσιονομική πειθαρχία.
Σύμφωνα με αυτή την
προσέγγιση, ο σημερινός
τρόπος υπολογισμού των
συντάξεων οδηγεί σε
ιδιαίτερα γενναιόδωρες
παροχές για ορισμένους
από τους πλουσιότερους
συνταξιούχους. Η επιβολή
ανώτατου ορίου στις
ετήσιες συντάξεις, στα
50.000 δολάρια για ένα
άτομο και στα 100.000
δολάρια για ένα ζευγάρι,
με περιορισμένες
αυξήσεις τα επόμενα
χρόνια, θα μπορούσε να
συμβάλει ουσιαστικά στη
μακροπρόθεσμη
βιωσιμότητα του
συστήματος.
Το κόστος των
φορολογικών αυξήσεων δεν
είναι αμελητέο
Υπάρχει, ωστόσο, και μια
σημαντική παράμετρος που
πρέπει να ληφθεί υπόψη
στις προτάσεις για
αύξηση των εισφορών.
Ο συνολικός φόρος
μισθωτής εργασίας για
την Κοινωνική Ασφάλιση
ανέρχεται σε 12,4%. Το
ποσό αυτό περιλαμβάνει
τόσο το μερίδιο του
εργαζομένου όσο και
εκείνο του εργοδότη, το
οποίο τελικά επιβαρύνει
επίσης το κόστος
εργασίας και, έμμεσα,
τις αποδοχές.
Επομένως, η επέκταση της
επιβάρυνσης σε υψηλότερα
εισοδήματα ή σε
πρόσθετες πηγές
εισοδήματος, όπως τα
μερίσματα και οι τόκοι,
θα μπορούσε να οδηγήσει
σε σημαντική αύξηση
ορισμένων φορολογικών
συντελεστών.
Το δημοσίευμα αναφέρει
ενδεικτικά ότι μια
τέτοια μεταβολή θα
μπορούσε να αυξήσει τον
πραγματικό ανώτατο
ομοσπονδιακό φορολογικό
συντελεστή από το 40,8%
στο 53,2%, με δυνητικά
σημαντικές οικονομικές
επιπτώσεις.
Για όσους θέλουν να
εξετάσουν τις
διαφορετικές επιλογές,
το Committee
for
a
Responsible
Federal
Budget
διαθέτει ένα διαδραστικό
εργαλείο μέσω του οποίου
οι χρήστες μπορούν να
μεταβάλλουν τις
παραμέτρους και να
υπολογίζουν τις
επιπτώσεις των
εναλλακτικών προτάσεων.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι
δεν υπάρχουν εύκολες και
ανώδυνες λύσεις. Η
βιωσιμότητα της
αμερικανικής Κοινωνικής
Ασφάλισης δεν μπορεί να
εξασφαλιστεί με την
επίκληση ανύπαρκτων
αποθεμάτων, με την
αναζήτηση κάποιου
τεράστιου κύματος απάτης
ή με την απόδοση του
προβλήματος σε
εκατομμύρια παράτυπους
μετανάστες που
υποτίθεται ότι λαμβάνουν
παράνομα συντάξεις.
Το πρώτο βήμα για την
αντιμετώπιση του
προβλήματος είναι να
γίνει κατανοητό ότι οι
πραγματικές επιλογές
είναι συγκεκριμένες και
ότι καθεμία έχει
οικονομικό και κοινωνικό
κόστος. Η συζήτηση για
το μέλλον του συστήματος
πρέπει, επομένως, να
βασιστεί στα πραγματικά
δεδομένα και όχι σε
υποσχέσεις για μια
ανώδυνη λύση που δεν
υπάρχει.
|