Πρόοδος στη φορολογία, αλλά απαιτούνται νέες αλλαγές

Στον φορολογικό τομέα, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η ψηφιοποίηση της φορολογικής και τελωνειακής διοίκησης έχει συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης και ιδιαίτερα στη σημαντική μείωση του κενού ΦΠΑ.

Ωστόσο, θεωρεί απαραίτητη τη συνέχιση των επενδύσεων στα πληροφοριακά συστήματα που αναπτύχθηκαν με τη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης, προκειμένου να διασφαλιστεί η συντήρησή τους και να ενισχυθεί η τεχνική επάρκεια της φορολογικής διοίκησης.

Στο στόχαστρο οι φοροαπαλλαγές

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον μεγάλο αριθμό φοροαπαλλαγών που εξακολουθεί να χαρακτηρίζει το ελληνικό φορολογικό σύστημα.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, το 2025 καταγράφηκαν 1.236 διαφορετικές φοροαπαλλαγές, οι οποίες επιβαρύνουν τα δημόσια οικονομικά, αυξάνουν την πολυπλοκότητα του φορολογικού πλαισίου και μειώνουν την αποτελεσματικότητα της φορολογικής πολιτικής.

Για τον λόγο αυτό προτείνεται η συστηματική αξιολόγηση όλων των φορολογικών απαλλαγών, με στόχο τον εξορθολογισμό τους, την ενίσχυση της διαφάνειας και τη βελτίωση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας.

Ενίσχυση των τελωνειακών ελέγχων

Η Κομισιόν ζητά επίσης περαιτέρω εκσυγχρονισμό της τελωνειακής διοίκησης.

Παρότι αναγνωρίζει ότι η συγκέντρωση των τελωνειακών υπηρεσιών έχει ήδη οδηγήσει σε αύξηση των εσόδων, επισημαίνει ότι απαιτείται ολοκλήρωση της αναδιοργάνωσης των ελεγκτικών λειτουργιών, ενίσχυση της επιχειρησιακής ικανότητας και αναβάθμιση των υποδομών στα βασικά σημεία εισόδου της χώρας, με ιδιαίτερη αναφορά στο λιμάνι του Πειραιά.

Το στεγαστικό εξελίσσεται σε βασική κοινωνική πρόκληση

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτηρίζει το στεγαστικό ως μία από τις σημαντικότερες κοινωνικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ελλάδα.

Όπως επισημαίνει, οι τιμές των κατοικιών αυξάνονται σταθερά από το 2019, λόγω της ισχυρής ζήτησης και της περιορισμένης προσφοράς νέων κατοικιών. Παράλληλα, τα ενοίκια και οι τιμές αγοράς αυξάνονται με ταχύτερο ρυθμό από τα εισοδήματα των νοικοκυριών.

Η Επιτροπή αποδίδει την περιορισμένη προσφορά στις χαμηλές επενδύσεις στην κατοικία κατά τη διάρκεια της προηγούμενης δεκαετίας και καλεί την Ελλάδα να αυξήσει την προσφορά οικονομικά προσιτής και κοινωνικής κατοικίας, μεταξύ άλλων μέσω ενός νέου οικοδομικού κανονισμού.

Προειδοποίηση για τη λειψυδρία

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη διαχείριση των υδάτινων πόρων.

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αντιμετωπίζουν αυξημένη πίεση στους διαθέσιμους υδάτινους πόρους, με τη γεωργία να απορροφά περισσότερο από το 80% της συνολικής κατανάλωσης νερού.

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η κατάσταση επιδεινώνεται λόγω της κλιματικής αλλαγής, των παρατεταμένων περιόδων ξηρασίας και των ακραίων καιρικών φαινομένων, ενώ εντοπίζει ελλείψεις στις υποδομές συλλογής και αποθήκευσης νερού, καθώς και περιορισμένη αξιοποίηση επεξεργασμένων λυμάτων.

Αναγνωρίζει πάντως τη σημασία της νέας Εθνικής Στρατηγικής για το Νερό, υπογραμμίζοντας ότι η επιτυχία της θα εξαρτηθεί από την αποτελεσματική εφαρμογή της και την υλοποίηση των απαραίτητων επενδύσεων.

Ενέργεια και μεταφορές

Στον ενεργειακό τομέα, η Κομισιόν προτείνει την επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης μέσω:

ολοκλήρωσης των ηλεκτρικών διασυνδέσεων των νησιών,

αναβάθμισης των δικτύων διανομής,

ανάπτυξης περισσότερων έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των υπεράκτιων αιολικών πάρκων,

αναπροσαρμογής της φορολογίας της ενέργειας ώστε να ενθαρρύνεται ο εξηλεκτρισμός.

Παράλληλα ζητά την επιτάχυνση της απανθρακοποίησης των μεταφορών μέσω της μεταρρύθμισης των αστικών συγκοινωνιών και της αναβάθμισης του σιδηροδρομικού δικτύου, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης του ευρωπαϊκού συστήματος διαχείρισης κυκλοφορίας ERTMS.

Οι υπόλοιπες προκλήσεις

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ακόμη ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει διαρθρωτικές αδυναμίες, όπως:

ο υψηλός διοικητικός και κανονιστικός φόρτος,

τα εμπόδια εισόδου στις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών,

ο κατακερματισμός της πολιτικής έρευνας και καινοτομίας,

οι χρονοβόρες δικαστικές διαδικασίες,

οι καθυστερήσεις στον χωροταξικό σχεδιασμό,

η ανάγκη αύξησης της απασχόλησης γυναικών, νέων και ευάλωτων κοινωνικών ομάδων,

η περαιτέρω βελτίωση της αποτελεσματικότητας των κοινωνικών παροχών.

Έμφαση στη δημοσιονομική πειθαρχία

Τέλος, η Κομισιόν καλεί την Ελλάδα να συνεχίσει να τηρεί τα όρια αύξησης των καθαρών δημόσιων δαπανών που έχουν συμφωνηθεί με το Συμβούλιο της Ε.Ε., αξιοποιώντας παράλληλα τη δυνατότητα ευελιξίας που παρέχει η εθνική ρήτρα διαφυγής.

Παράλληλα, ζητά την ενίσχυση των δαπανών για άμυνα και ασφάλεια με τρόπο που να διασφαλίζει τη μακροχρόνια βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους, τη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δημόσιων δαπανών.