Στα 25 δισ. ευρώ οι εκταμιεύσεις

Από τα συνολικά 36 δισ. ευρώ που έχουν προβλεφθεί για την Ελλάδα μέσω του RRF, έχουν ήδη εκταμιευθεί περίπου 25 δισ. ευρώ.

Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα προγράμματα σε σχέση με το μέγεθος της οικονομίας μιας χώρας-μέλους, γεγονός που καθιστά την πρόοδο της Ελλάδας ιδιαίτερα σημαντική.

Ο Κοστέλο δήλωσε μάλιστα «μάλλον αισιόδοξος» ότι η Ελλάδα θα καταφέρει να λάβει και τα υπόλοιπα κεφάλαια, χαρακτηρίζοντας την έως τώρα πορεία μεγάλο επίτευγμα.

Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, από τα περίπου 570 δισ. ευρώ που είναι διαθέσιμα μέσω του μηχανισμού, έχουν μέχρι σήμερα εκταμιευθεί περίπου 440 δισ. ευρώ.

Η κρίσιμη πλέον φάση αφορά την οριστικοποίηση και τον έλεγχο των έργων και των μεταρρυθμίσεων. Η προθεσμία ολοκλήρωσης του προγράμματος έχει εκπνεύσει και τα κράτη-μέλη καλούνται μέσα στον επόμενο μήνα να αποστείλουν τα πλήρη στοιχεία για τα έργα που έχουν υλοποιηθεί. Στη συνέχεια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα προχωρήσει στην αξιολόγησή τους μέσα σε διάστημα περίπου δύο μηνών.

Το μεγάλο στοίχημα είναι ο προϋπολογισμός 2028-2034

Το ενδιαφέρον της Κομισιόν στρέφεται πλέον στην επόμενη μεγάλη ευρωπαϊκή χρηματοδοτική περίοδο, τον πολυετή προϋπολογισμό 2028-2034.

Ο Κοστέλο εξέφρασε την ελπίδα ότι οι σχετικές διαδικασίες θα έχουν ολοκληρωθεί μέσα στους επόμενους 12 μήνες, ενώ αναμένεται να έχει κεντρικό ρόλο στον συντονισμό της ενοποίησης των διαφορετικών ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων που θα χρησιμοποιούνται για επενδύσεις στα κράτη-μέλη.

Για την Ελλάδα, το μέγεθος των διαθέσιμων πόρων παραμένει ιδιαίτερα σημαντικό.

Η πρόταση της Κομισιόν προβλέπει έναν συνολικό φάκελο σχεδόν 50 δισ. ευρώ για τη χώρα την περίοδο 2028-2034. Από αυτά, περίπου 15 δισ. ευρώ αφορούν τον αγροτικό τομέα, ενώ περίπου 35 δισ. ευρώ προορίζονται για επενδύσεις.

Με δεδομένο ότι το RRF αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους μοχλούς επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων των τελευταίων ετών, η αξιοποίηση του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου μπορεί να αποτελέσει το επόμενο μεγάλο αναπτυξιακό στοίχημα.

Υπάρχει ακόμη σημαντικό αναπτυξιακό περιθώριο

Παρά τη σημαντική πρόοδο, ο Κοστέλο υπογράμμισε ότι η ελληνική οικονομία δεν έχει εξαντλήσει τις δυνατότητές της.

Όπως σημείωσε, υπάρχει λόγος να είναι κανείς ικανοποιημένος από την πορεία των τελευταίων ετών, καθώς η ανεργία έχει μειωθεί σημαντικά και η οικονομία έχει σταθεροποιηθεί. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες.

Το ποσοστό απασχόλησης παραμένει χαμηλότερο από εκείνο άλλων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ αντίστοιχη υστέρηση καταγράφεται και στην παραγωγικότητα.

Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα έχει μπροστά της ένα σημαντικό περιθώριο ανάπτυξης, εφόσον μπορέσει να αυξήσει την απασχόληση, την παραγωγικότητα και κυρίως τις ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις.

ΑΠΕ και υπεράκτια αιολικά στο επίκεντρο

Ο Κοστέλο έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη να συνεχιστούν οι φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις και να συνδεθούν με τους νέους ευρωπαϊκούς πόρους.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε τον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Παρότι η Ελλάδα έχει σημειώσει τεράστια πρόοδο στην ανάπτυξη των ΑΠΕ, εξακολουθεί να υπάρχει σημαντικό αναξιοποίητο δυναμικό, ιδιαίτερα στα υπεράκτια αιολικά πάρκα.

Η επόμενη χρηματοδοτική περίοδος θα μπορούσε επομένως να λειτουργήσει ως καταλύτης για επενδύσεις σε ενέργεια, δίκτυα, υποδομές και νέες τεχνολογίες, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει έγκαιρος σχεδιασμός.

«Εθνικό σχέδιο» και μετά το RRF

Ένα από τα βασικά μηνύματα του Κοστέλο είναι ότι η Ελλάδα θα πρέπει να αντιμετωπίσει το νέο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό πλαίσιο με την ίδια στρατηγική προσέγγιση που ακολούθησε στο Ταμείο Ανάκαμψης.

Όπως τόνισε, θα πρέπει μέσα στους επόμενους 12-18 μήνες να διαμορφωθεί από κοινού με την ελληνική κυβέρνηση μια φιλόδοξη μεταρρυθμιστική ατζέντα, ώστε οι νέοι πόροι να ενταχθούν σε ένα συνεκτικό εθνικό σχέδιο υψηλής προτεραιότητας.

Το ζητούμενο δεν είναι απλώς η απορρόφηση των χρημάτων, αλλά η διοχέτευσή τους σε επενδύσεις που μπορούν να αυξήσουν μόνιμα την παραγωγικότητα και τις αναπτυξιακές δυνατότητες της χώρας.

Από την απορρόφηση στην παραγωγική αξιοποίηση

Η επόμενη μεγάλη πρόκληση για την Ελλάδα είναι επομένως διαφορετική από εκείνη που αντιμετώπισε στο RRF.

Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο να αποδείξει ότι μπορεί να απορροφήσει τους ευρωπαϊκούς πόρους, αλλά ότι μπορεί να τους μετατρέψει σε μόνιμη αύξηση της παραγωγικής δυναμικότητας της οικονομίας.

Με περίπου 25 δισ. ευρώ από τα 36 δισ. ευρώ του RRF ήδη εκταμιευμένα και με έναν νέο ευρωπαϊκό φάκελο που μπορεί να φτάσει σχεδόν τα 50 δισ. ευρώ στην περίοδο 2028-2034, η χώρα βρίσκεται μπροστά σε μια νέα επενδυτική ευκαιρία.

Το μεγάλο στοίχημα θα είναι εάν οι πόροι αυτοί θα κατευθυνθούν σε τομείς που μπορούν να κλείσουν το παραγωγικό κενό της Ελλάδας, αυξάνοντας την απασχόληση και την παραγωγικότητα και επιτρέποντας στην οικονομία να περάσει από τη φάση της σταθεροποίησης σε μια περίοδο διατηρήσιμα υψηλότερης ανάπτυξης.

Ο Κοστέλο, πάντως, εκτιμά ότι η Ελλάδα έχει ήδη κάνει πολλές από τις δύσκολες μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών και ότι οι βασικές εκκρεμότητες που απομένουν είναι σε μεγάλο βαθμό τεχνικού χαρακτήρα. Αυτό αφήνει ανοιχτό τον δρόμο για την επόμενη φάση, όπου η έμφαση θα πρέπει να μεταφερθεί ακόμη περισσότερο από τις μεταρρυθμίσεις στην επενδυτική και παραγωγική αξιοποίηση των ευρωπαϊκών κεφαλαίων.