Στην πράξη, μικρές αποκλίσεις της τάξης του 2% έως 5% αντιμετωπίζονται συνήθως πιο εύκολα, ιδιαίτερα όταν δεν αλλάζουν τα όρια του ακινήτου και δεν επηρεάζονται γειτονικές ιδιοκτησίες. Ωστόσο, δεν υπάρχει συγκεκριμένος ενιαίος κανόνας που να προβλέπει αυτόματη αποδοχή κάποιας απόκλισης, καθώς κάθε περίπτωση εξετάζεται ξεχωριστά.

Καθοριστικό ρόλο έχει ο προϊστάμενος του αρμόδιου Κτηματολογικού Γραφείου, ο οποίος αξιολογεί τα τεχνικά στοιχεία, την παλαιότητα των τίτλων, το είδος του ακινήτου και την ακρίβεια του τοπογραφικού διαγράμματος.

Στα εκτός σχεδίου ακίνητα εφαρμόζεται συχνά μεγαλύτερη ανοχή, ακόμη και έως περίπου 10%, κυρίως επειδή πολλοί παλαιοί τίτλοι δεν περιλάμβαναν ακριβείς μετρήσεις ή συντεταγμένες. Ωστόσο, ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις, αν διαπιστωθεί μεταβολή ορίων ή επικάλυψη με γειτονικό ακίνητο, μπορεί να απαιτηθεί διόρθωση ανεξαρτήτως ποσοστού.

Η απόκλιση υπολογίζεται με βάση τη διαφορά μεταξύ του εμβαδού που εμφανίζεται στο Κτηματολόγιο και του εμβαδού που προκύπτει από το νέο τοπογραφικό διάγραμμα. Παρ’ όλα αυτά, το ποσοστό από μόνο του δεν αρκεί για να κριθεί αν η διαφορά είναι αποδεκτή, καθώς μεγαλύτερη σημασία έχει αν μεταβάλλεται η γεωμετρία και τα όρια του ακινήτου.

Μια μεταβίβαση μπορεί να προχωρήσει χωρίς διόρθωση όταν η απόκλιση θεωρείται μικρή και δεν επηρεάζονται τα όρια. Αντίθετα, όταν αλλάζει το σχήμα του ακινήτου, μετακινούνται όρια ή εμφανίζεται επικάλυψη με γειτονικές ιδιοκτησίες, το συμβόλαιο συνήθως «παγώνει» μέχρι να ολοκληρωθεί διαδικασία γεωμετρικής διόρθωσης.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί εκτός σχεδίου ακίνητο που εμφανίζεται στο Κτηματολόγιο με εμβαδόν 1.000 τ.μ., ενώ το νέο τοπογραφικό δείχνει 1.420 τ.μ. Η απόκλιση 42% θεωρείται ιδιαίτερα μεγάλη και απαιτεί ουσιαστικό έλεγχο για πιθανή λανθασμένη αποτύπωση ή επικάλυψη με γειτονική ιδιοκτησία.

Αντίστοιχα, σε εντός σχεδίου οικόπεδο με 500 τ.μ. στο Κτηματολόγιο και 560 τ.μ. στο τοπογραφικό, η απόκλιση 12% θεωρείται επίσης σοβαρή, επειδή μπορεί να επηρεάζει τον συντελεστή δόμησης, τα δικαιώματα αξιοποίησης και συνολικά την αξία του ακινήτου.

Η γεωμετρική μεταβολή αφορά κάθε αλλαγή στο σχήμα, στη θέση, στα όρια ή στο εμβαδόν του ακινήτου στον κτηματολογικό χάρτη και συντάσσεται από διπλωματούχο τοπογράφο ή πολιτικό μηχανικό. Σε πιο σύνθετες περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθεί συναίνεση γειτόνων ή ακόμη και δικαστική διαδικασία.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι πριν από οποιαδήποτε αγοραπωλησία είναι απαραίτητος ο τεχνικός έλεγχος του ακινήτου, ώστε να εντοπιστούν εγκαίρως πιθανές αποκλίσεις και να αποφευχθούν καθυστερήσεις ή μπλοκάρισμα της συναλλαγής λίγο πριν από την ολοκλήρωσή της.