Στρατιωτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι οι επιθέσεις προέρχονται από τη Ρωσία. Η εταιρεία ναυτιλιακής ασφάλειας Ambrey ανέφερε ότι το ναυτικό drone που εμφανίζεται σε βίντεο από την τελευταία επίθεση μοιάζει με ρωσικό μοντέλο.

«Πρόκειται αναμφίβολα για κλιμάκωση», δήλωσε ο Sidharth Kaushal, ανώτερος ερευνητής του βρετανικού ινστιτούτου RUSI.

Η Μόσχα αρνείται ότι στοχοποιεί με drones τις γειτονικές χώρες της Ουκρανίας και υποστηρίζει ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι εκείνες που κλιμακώνουν τον πόλεμο, παρέχοντας στρατιωτική βοήθεια στο Κίεβο.

Η Ρωσία δοκιμάζει τις κόκκινες γραμμές του ΝΑΤΟ

Πολλά από τα πλοία που δέχθηκαν επιθέσεις τον Οκτώβριο βρίσκονταν αγκυροβολημένα κοντά σε έναν σημαντικό ρουμανικό ποτάμιο δίαυλο ή κατευθύνονταν προς αυτόν ή αποχωρούσαν από εκεί. Η συγκεκριμένη διαδρομή χρησιμοποιείται από την Ουκρανία για τις εξαγωγές της.

Ένα από τα πλοία βρισκόταν εντός των χωρικών υδάτων της Ρουμανίας, ενώ άλλα οκτώ δέχθηκαν επιθέσεις στην αποκλειστική οικονομική ζώνη της Ρουμανίας ή της Βουλγαρίας.

Η Iulia Joja, διευθύντρια του προγράμματος για τη Μαύρη Θάλασσα στο αμερικανικό Middle East Institute, εκτιμά ότι οι ρωσικές επιθέσεις λαμβάνουν υπόψη την απροθυμία της Δύσης να προχωρήσει σε περαιτέρω κλιμάκωση.

Όπως σημείωσε, η Μόσχα επιχειρεί να δοκιμάσει τα όρια ανοχής της Συμμαχίας, γνωρίζοντας ότι οι αντιδράσεις της Δύσης θα περιοριστούν στο ελάχιστο δυνατό. Η ίδια συνέκρινε αυτή την τακτική με τις επανειλημμένες παραβιάσεις του εναέριου χώρου του ΝΑΤΟ από ρωσικά drones τα προηγούμενα χρόνια.

Αξιωματούχος του ΝΑΤΟ δήλωσε ότι οι ενέργειες της Ρωσίας, με στόχο να αποθαρρύνει τους συμμάχους από τη στήριξη της Ουκρανίας, συνιστούν σοβαρή απειλή για την ασφάλεια. Υπογράμμισε επίσης ότι η δέσμευση της Συμμαχίας για την υπεράσπιση όλων των μελών της, συμπεριλαμβανομένων εκείνων στη Μαύρη Θάλασσα, παραμένει αδιαπραγμάτευτη.

Παράλληλα, επισήμανε την ανάγκη ανάπτυξης οικονομικά αποδοτικών συστημάτων αντιμετώπισης drones, σημειώνοντας ότι το ΝΑΤΟ έχει ήδη δεσμευθεί να επενδύσει περισσότερα από 40 δισ. δολάρια σε τέτοιες δυνατότητες μέσα στην επόμενη πενταετία.

Στρατηγικής σημασίας η Μαύρη Θάλασσα για τη Ρουμανία

Για τη Ρουμανία, η Μαύρη Θάλασσα αποτελεί κρίσιμη εμπορική θαλάσσια οδό, αλλά και περιοχή ιδιαίτερης ενεργειακής σημασίας. Εκεί βρίσκεται το υπεράκτιο έργο φυσικού αερίου Neptun Deep, το οποίο αναμένεται να καταστήσει τη χώρα τον μεγαλύτερο παραγωγό φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση από το επόμενο έτος.

Τον Αύγουστο, ναυτικό drone είχε πλησιάσει και την περιοχή του συγκεκριμένου έργου, εντείνοντας τις ανησυχίες για την ασφάλεια των ενεργειακών υποδομών.

Το Βουκουρέστι έχει κατηγορήσει τη Ρωσία για «συστηματικές» επιθέσεις εναντίον πολιτικών πλοίων, χωρίς ωστόσο να αποδίδει επισήμως κάθε μεμονωμένο περιστατικό στη Μόσχα, επικαλούμενο την ανάγκη συγκέντρωσης αποδεικτικών στοιχείων. Η Σόφια δεν έχει κατηγορήσει ευθέως τη Ρωσία, αλλά έχει αναγνωρίσει ότι ορισμένες από τις επιθέσεις φαίνεται να εξυπηρετούν τα συμφέροντά της.

Η κατάσταση περιπλέκεται από την αναθεώρηση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη, καθώς η Ουάσιγκτον στρέφει ολοένα μεγαλύτερο μέρος της προσοχής της στην Κίνα. Οι ΗΠΑ απέσυραν πέρυσι 1.000 στρατιώτες από τη Ρουμανία.

Ρουμάνος ανώτερος αξιωματούχος εκτίμησε ότι η σημερινή συγκυρία στις διατλαντικές σχέσεις είναι πιθανό να αξιοποιηθεί από τον Βλαντίμιρ Πούτιν, καθώς η προσοχή και οι στρατιωτικές δυνάμεις της ΕΕ και του ΝΑΤΟ είναι σε μεγάλο βαθμό στραμμένες προς τη βόρεια Ευρώπη και τις χώρες της Βαλτικής.

Η Iulia Joja υπογράμμισε ότι, παρά την ενίσχυση της προωθημένης παρουσίας του ΝΑΤΟ στις χώρες της Βαλτικής και στην Πολωνία, δεν έχει υπάρξει αντίστοιχη κίνηση στη Ρουμανία, παρά τα σχετικά αιτήματα του Βουκουρεστίου.

Όπως ανέφερε, οι Βρυξέλλες και η Ουάσιγκτον δεν φαίνεται ακόμη να έχουν αποφασίσει εάν η Μαύρη Θάλασσα εντάσσεται πλήρως στον σχεδιασμό των δεσμεύσεων ασφαλείας του ΝΑΤΟ.

Η ρουμανική πλευρά επισημαίνει ότι χρειάζεται επειγόντως περισσότερα συστήματα αναχαίτισης εναέριων απειλών και ραντάρ. Ωστόσο, η περιορισμένη διαθεσιμότητα φθηνών αναχαιτιστικών όπλων, η οποία έχει επιδεινωθεί λόγω του πολέμου στο Ιράν, αποτελεί σημαντικό πρόβλημα για τις δυτικές χώρες.

Σχεδόν 400 πλοία έχουν δεχθεί επιθέσεις μέσα σε έναν χρόνο

Η αύξηση των επιθέσεων στη Μαύρη Θάλασσα έχει πλήξει έναν από τους σημαντικότερους διαύλους εξαγωγών σιτηρών και πετρελαίου για τη Ρωσία και την Ουκρανία.

Σύμφωνα με στοιχεία του Tomas Alexa, ανώτερου αναλυτή της Ambrey Analytics, συνολικά 317 εμπορικά και άλλα πλοία δέχθηκαν επιθέσεις στη Μαύρη Θάλασσα και την Αζοφική Θάλασσα από τον Μάιο έως τον Οκτώβριο. Ο αριθμός αυτός είναι υπερτετραπλάσιος σε σχέση με τα 74 πλοία που είχαν δεχθεί πλήγματα κατά το προηγούμενο εξάμηνο.

Η ένταση των επιθέσεων μεταβάλλεται ανάλογα με τη φάση του πολέμου, καθώς πλησιάζει η πέμπτη επέτειος της ρωσικής εισβολής πλήρους κλίμακας τον Φεβρουάριο.

Κατά το τρίτο τρίμηνο, η Ουκρανία πραγματοποίησε 137 επιθέσεις σε πλοία, έναντι 92 ρωσικών επιθέσεων. Τον Οκτώβριο, ωστόσο, η εικόνα αντιστράφηκε, με τη Ρωσία να πραγματοποιεί 38 επιθέσεις έναντι μόλις πέντε ουκρανικών, σύμφωνα με την Ambrey.

Καταρρέουν οι εξαγωγές σιτηρών από Ρωσία και Ουκρανία

Οι επιθέσεις έχουν προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στα λιμάνια και έχουν περιορίσει δραστικά τις εξαγωγές, αναγκάζοντας τις δύο χώρες να αναζητήσουν εναλλακτικές εμπορικές διαδρομές.

Η Ρωσία εξήγαγε μόλις 0,3 εκατ. μετρικούς τόνους σιτηρών μέσω της Μαύρης Θάλασσας και της Αζοφικής Θάλασσας τον Σεπτέμβριο, έναντι 4,74 εκατ. τόνων τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους, σύμφωνα με στοιχεία ρωσικών εξαγωγών που είδε το Reuters.

Η Ουκρανία είχε ήδη αναστείλει τη λειτουργία των λιμανιών της στη Μαύρη Θάλασσα στα τέλη Ιουλίου, λόγω των ρωσικών επιθέσεων. Ως αποτέλεσμα, αναγκάστηκε να διοχετεύσει τις εξαγωγές της μέσω λιμανιών στον Δούναβη και στη συνέχεια μέσω του καναλιού της Σουλίνα στη Ρουμανία, καθώς και νοτιότερα, κατά μήκος της ρουμανικής ακτογραμμής στη Μαύρη Θάλασσα.

Ακόμη και με τη χρήση αυτής της εναλλακτικής διαδρομής, οι ουκρανικές εξαγωγές σιτηρών μέσω λιμανιών υποχώρησαν στα 0,81 εκατ. μετρικούς τόνους τον Σεπτέμβριο, από 2,1 εκατ. τόνους τον ίδιο μήνα πέρυσι, σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία.

Ο Andriy Ryzhenko, αναλυτής ναυτικών θεμάτων και πρώην ανώτερος αξιωματικός του ουκρανικού ναυτικού, εκτιμά ότι βασικός στόχος της Ρωσίας είναι να περιορίσει περαιτέρω αυτές τις εξαγωγές, ενώ η δοκιμασία των ορίων αντίδρασης του ΝΑΤΟ αποτελεί δευτερεύοντα στόχο.

Ο Ζελένσκι προειδοποιεί για επισιτιστική κρίση

Η τελευταία επίθεση σημειώθηκε την ώρα που οι υπουργοί Άμυνας και οι επικεφαλής των ενόπλων δυνάμεων της Ρουμανίας, της Βουλγαρίας και της Τουρκίας συναντήθηκαν στη Σόφια για να εξετάσουν την κατάσταση στη Μαύρη Θάλασσα.

Η Τουρκία, η οποία αναμένει απάντηση από τη Μόσχα και το Κίεβο σε πρόταση για περιορισμένη ναυτική εκεχειρία, αξιοποίησε τη συνάντηση για να προειδοποιήσει τις δύο πλευρές να σταματήσουν τις επιθέσεις σε πλοία.

Η Άγκυρα διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην περιοχή, καθώς ελέγχει τη διέλευση πολεμικών πλοίων από τα Στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων, βάσει της Συνθήκης του Μοντρέ.

Αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, η Τουρκία και η Ινδία, έχουν προωθήσει την ιδέα μιας ναυτικής εκεχειρίας, προκειμένου να περιοριστούν οι επιπτώσεις από τη διατάραξη της εμπορικής ναυσιπλοΐας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς τιμές καυσίμων και σιτηρών έχουν αυξηθεί σημαντικά.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Marco Rubio, δήλωσε το Σάββατο ότι ενισχύεται το διεθνές ενδιαφέρον για μια περιορισμένη εκεχειρία στη θάλασσα.

Η Ρωσία έχει απορρίψει την πρόταση, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια συμφωνία θα έδινε ανάσα στην Ουκρανία. Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της χώρας, Volodymyr Zelenskiy, έχει προειδοποιήσει για τον κίνδυνο ευρύτερης επισιτιστικής κρίσης.

«Όλοι μιλούν για το πετρέλαιο κίνησης και ξεχνούν τα σιτηρά. Σε έναν ή δύο μήνες, όλοι θα αρχίσουν να μιλούν για αγροτική κρίση», είχε δηλώσει τον προηγούμενο μήνα.

Η κρίση στη Μαύρη Θάλασσα αποκτά έτσι ευρύτερη οικονομική και γεωπολιτική διάσταση. Πέρα από την ασφάλεια των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, απειλεί τις εξαγωγές ενέργειας και αγροτικών προϊόντων, δημιουργώντας πρόσθετους κινδύνους για τις διεθνείς αγορές εμπορευμάτων και την παγκόσμια επισιτιστική αλυσίδα.

Πηγή: Reuters