Η Ελλάδα ως πύλη του αμερικανικού LNG

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στις επενδύσεις που έχουν πραγματοποιηθεί τα τελευταία χρόνια για την υποδοχή αμερικανικού LNG και τη διοχέτευσή του στην ευρωπαϊκή αγορά.

Η Ελλάδα έχει επενδύσει σε υποδομές που επιτρέπουν την εισαγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου και τη μεταφορά του προς τις αγορές της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης.

Το μήνυμα του πρωθυπουργού ήταν σαφές: η Ελλάδα επιδιώκει να περάσει από τον ρόλο του τελικού καταναλωτή φυσικού αερίου στον ρόλο του ενεργειακού διαμετακομιστικού κόμβου.

Η γεωγραφία λειτουργεί υπέρ της χώρας.

Το ελληνικό σύστημα μπορεί να αποτελέσει σημείο εισόδου LNG και στη συνέχεια το φυσικό αέριο να διοχετευθεί προς τα βόρεια μέσω των περιφερειακών διασυνδέσεων.

Έτσι, η ενεργειακή υποδομή αποκτά ταυτόχρονα οικονομική και γεωπολιτική αξία.

Από την ενεργειακή εξάρτηση στην ενεργειακή ασφάλεια

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ευρώπη μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Η ανάγκη διαφοροποίησης των πηγών και των οδών προμήθειας φυσικού αερίου έχει μετατρέψει την ενεργειακή ασφάλεια σε βασικό στοιχείο της ευρωπαϊκής στρατηγικής.

Οι ΗΠΑ έχουν εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους προμηθευτές LNG της Ευρώπης και η Ουάσιγκτον επιδιώκει παράλληλα να ενισχύσει τις εξαγωγές αμερικανικού φυσικού αερίου.

Σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα μπορεί να λειτουργήσει ως κρίσιμος κρίκος μεταξύ των αμερικανικών φορτίων LNG και των αγορών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Η σημασία δεν βρίσκεται μόνο στις ποσότητες φυσικού αερίου.

Βρίσκεται στην ασφάλεια της εφοδιαστικής αλυσίδας και στη δυνατότητα της Ευρώπης να έχει περισσότερες εναλλακτικές πηγές και διαδρομές προμήθειας.

Οι διασυνδέσεις είναι το επόμενο βήμα

Η υποδομή LNG από μόνη της δεν αρκεί.

Για να αποκτήσει η Ελλάδα πραγματικό περιφερειακό ρόλο, χρειάζονται ισχυρές διασυνδέσεις με τις γειτονικές αγορές.

Γι' αυτό και ιδιαίτερη σημασία έχουν τα έργα ενεργειακής συνδεσιμότητας που μπορούν να μεταφέρουν το φυσικό αέριο από τις ελληνικές πύλες εισόδου προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία, την Ουκρανία και ευρύτερα την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.

Η λογική είναι απλή:

LNG στην Ελλάδα → ελληνικό δίκτυο → διασυνδέσεις → αγορές της Ευρώπης.

Όσο μεγαλύτερη είναι η δυναμικότητα αυτών των διαδρομών, τόσο μεγαλύτερη είναι και η γεωπολιτική αξία της χώρας.

Η Αθήνα επιδιώκει επομένως να μετατρέψει τη γεωγραφική της θέση σε οικονομικό και στρατηγικό πλεονέκτημα.

Η ναυτιλία ως δεύτερος πυλώνας

Η ενέργεια δεν ήταν, όμως, το μοναδικό θέμα που ανέδειξε η συνάντηση.

Ξεχωριστή θέση είχε η ελληνική ναυτιλία και η συμβολή της στη διακίνηση εμπορευμάτων και ενεργειακών φορτίων παγκοσμίως.

Η ελληνόκτητη ναυτιλία διαθέτει ιδιαίτερο βάρος στις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές και αποτελεί έναν από τους βασικούς κρίκους του παγκόσμιου εμπορίου.

Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι θαλάσσιες διαδρομές αντιμετωπίζουν αυξημένους γεωπολιτικούς κινδύνους.

Ερυθρά Θάλασσα, Μέση Ανατολή, Περσικός Κόλπος και Ανατολική Μεσόγειος έχουν μετατραπεί σε περιοχές όπου η ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών συνδέεται άμεσα με την ομαλή λειτουργία της παγκόσμιας οικονομίας.

Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας αποκτά νέα σημασία

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνέδεσε τον ρόλο της ελληνικής ναυτιλίας με την ανάγκη διαφύλαξης της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.

Η συμμετοχή ελληνικών πλοίων στην ευρωπαϊκή επιχείρηση EUNAVFOR ASPIDES στην Ερυθρά Θάλασσα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της σύνδεσης μεταξύ της ελληνικής ναυτιλιακής παρουσίας και της ευρωπαϊκής και διεθνούς ασφάλειας.

Για την Ελλάδα, η προστασία των θαλάσσιων δρόμων δεν αποτελεί μόνο ζήτημα εξωτερικής πολιτικής.

Έχει άμεση οικονομική σημασία.

Οποιαδήποτε σοβαρή διαταραχή στις εμπορικές διαδρομές αυξάνει το κόστος μεταφοράς, τα ασφάλιστρα και τελικά το κόστος των προϊόντων και της ενέργειας.

Η ελληνική ναυτιλία βρίσκεται έτσι στην πρώτη γραμμή μιας παγκόσμιας προσπάθειας για τη διατήρηση ανοικτών και ασφαλών εμπορικών διαδρομών.

Η γεωπολιτική αξία της Ελλάδας αυξάνεται

Η συνάντηση Μητσοτάκη – Ρούμπιο αποκτά επομένως μεγαλύτερη σημασία αν ιδωθεί πέρα από το διμερές επίπεδο.

Η Ελλάδα βρίσκεται στο σημείο όπου συναντώνται τέσσερις διαφορετικές γεωπολιτικές και οικονομικές ζώνες:

η Ευρωπαϊκή Ένωση,

οι Ηνωμένες Πολιτείες,

η Ανατολική Μεσόγειος και

η Μέση Ανατολή.

Αυτό δίνει στη χώρα τη δυνατότητα να λειτουργήσει ως ενεργειακή, εμπορική και γεωπολιτική γέφυρα.

Το ζητούμενο είναι πλέον αυτή η γεωγραφική θέση να μετατραπεί σε συγκεκριμένες υποδομές και οικονομικές δραστηριότητες.

LNG, αγωγοί, ηλεκτρικές διασυνδέσεις, λιμάνια, ναυτιλία, ψηφιακές υποδομές και επενδύσεις μπορούν να αποτελέσουν διαφορετικά κομμάτια του ίδιου στρατηγικού παζλ.

Ενέργεια, άμυνα και εμπόριο συνδέονται πλέον

Η νέα πραγματικότητα είναι ότι οι παραδοσιακές διαχωριστικές γραμμές μεταξύ οικονομίας, ενέργειας και ασφάλειας έχουν γίνει πολύ πιο αδύναμες.

Ένας αγωγός φυσικού αερίου είναι ταυτόχρονα οικονομική υποδομή και γεωπολιτικό εργαλείο.

Ένα λιμάνι είναι εμπορικός κόμβος αλλά και κρίσιμη υποδομή για την ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων.

Ένα πλοίο μεταφοράς LNG αποτελεί στοιχείο του ενεργειακού εφοδιασμού αλλά και τμήμα μιας παγκόσμιας εμπορικής αλυσίδας που εξαρτάται από την ασφάλεια των θαλάσσιων δρόμων.

Αυτή ακριβώς η διασύνδεση εξηγεί γιατί ενέργεια και ναυτιλία αποκτούν ολοένα μεγαλύτερο βάρος στην ελληνοαμερικανική στρατηγική σχέση.

Η Ελλάδα ως «γέφυρα» σε μια ασταθή περιοχή

Στη συζήτηση Μητσοτάκη – Ρούμπιο τέθηκαν επίσης οι εξελίξεις στην Ουκρανία, στο Ιράν, στη Μέση Ανατολή και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το κοινό στοιχείο όλων αυτών των περιοχών είναι η αυξημένη γεωπολιτική αβεβαιότητα.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η αξία μιας χώρας δεν μετριέται μόνο από το μέγεθος της οικονομίας της.

Μετριέται και από τη δυνατότητά της να παρέχει σταθερές διαδρομές ενέργειας, ασφαλείς εμπορικές υποδομές και αξιόπιστες συνδέσεις με διαφορετικές αγορές.

Εδώ βρίσκεται και η μεγαλύτερη ευκαιρία για την Ελλάδα.

Εφόσον οι επενδύσεις σε ενεργειακές και μεταφορικές υποδομές συνεχιστούν και οι περιφερειακές διασυνδέσεις ενισχυθούν, η χώρα μπορεί να αποκτήσει έναν ρόλο πολύ μεγαλύτερο από το οικονομικό της μέγεθος.

Η συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Μάρκο Ρούμπιο δείχνει ακριβώς αυτή τη μετατόπιση.

Η Ελλάδα επιδιώκει να μην είναι απλώς αποδέκτης της γεωπολιτικής πραγματικότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά να γίνει μέρος της υποδομής πάνω στην οποία θα στηρίζεται η ενεργειακή ασφάλεια και το εμπόριο της Ευρώπης.