Ρεκόρ εξαγωγών 1,27 εκατ. τόνων το 2025

Τα στοιχεία που επικαλείται ο επικεφαλής της Metlen αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος. Οι εξαγωγές σκραπ αλουμινίου από την Ευρωπαϊκή Ένωση έφτασαν το 2025 στο ιστορικό υψηλό των 1,27 εκατ. τόνων, καταγράφοντας αύξηση 50% σε σύγκριση με το 2019.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή ήταν η εξέλιξη των εξαγωγών προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες, σύμφωνα με τα στοιχεία της παρέμβασης, αυξήθηκαν κατά 243% το 2025 σε σχέση με το 2024.

Για την ευρωπαϊκή βιομηχανία ανακύκλωσης, η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι περιορίζεται η διαθέσιμη εγχώρια πρώτη ύλη, ενώ οι επιχειρήσεις καλούνται να πραγματοποιήσουν νέες επενδύσεις και να μειώσουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της παραγωγής τους.

Το σκραπ αλουμινίου δεν αποτελεί απλώς ένα εμπορεύσιμο απόβλητο. Είναι πολύτιμη δευτερογενής πρώτη ύλη, η οποία μπορεί να επανεισαχθεί στην παραγωγική διαδικασία και να περιορίσει την ανάγκη χρήσης πρωτογενούς αλουμινίου, του οποίου η παραγωγή απαιτεί μεγάλες ποσότητες ενέργειας.

Η δέσμευση της Κομισιόν και η αλλαγή πορείας

Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται η δέσμευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να παρουσιάσει έως το δεύτερο τρίμηνο του 2026 ένα στοχευμένο μέτρο για τον περιορισμό της διαρροής σκραπ αλουμινίου προς τρίτες χώρες.

Σύμφωνα με τον Μυτιληναίο, η Επιτροπή είχε αναγνωρίσει ήδη από το 2025 τη σημασία της διατήρησης της συγκεκριμένης πρώτης ύλης εντός της Ευρώπης. Για τον σκοπό αυτό, είχε πραγματοποιηθεί ειδική δημόσια διαβούλευση από τον Δεκέμβριο του 2025 έως τον Ιανουάριο του 2026.

Στη συνέχεια, ωστόσο, η αρχική εμπορική πρόταση τέθηκε σε αναστολή και η προσοχή στράφηκε σε εναλλακτικές δυνατότητες που προβλέπονται από το κανονιστικό πλαίσιο για τις μεταφορές αποβλήτων. Οι σχετικοί εξαγωγικοί περιορισμοί αναμένεται να τεθούν σε εφαρμογή από τον Μάιο του 2027.

Αυτή η μετατόπιση του χρονοδιαγράμματος αποτελεί βασικό σημείο τριβής. Για τον επικεφαλής της Metlen, η προσφυγή σε μια διαφορετική διαδικασία δεν αντιμετωπίζει με την απαιτούμενη ταχύτητα ένα πρόβλημα που ήδη επηρεάζει την πρόσβαση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων σε κρίσιμες πρώτες ύλες.

Η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει το πλεονέκτημα της ανακύκλωσης

Η παρέμβαση του Μυτιληναίου συνδέει άμεσα το ζήτημα των εξαγωγών με τρεις βασικούς στόχους της ευρωπαϊκής πολιτικής: την απανθρακοποίηση της βιομηχανίας, τη στρατηγική αυτονομία και την ενίσχυση της παραγωγικής βάσης.

Η αυξημένη διαθεσιμότητα ανακυκλωμένου αλουμινίου μπορεί να συμβάλει στη μείωση του ενεργειακού κόστους και των εκπομπών, ενώ παράλληλα περιορίζει την εξάρτηση από εισαγόμενες πρώτες ύλες.

Αντίθετα, όταν μεγάλες ποσότητες σκραπ εξάγονται, οι ευρωπαϊκές μονάδες ανακύκλωσης και μεταποίησης καλούνται να ανταγωνιστούν για μικρότερες διαθέσιμες ποσότητες. Αυτό μπορεί να επηρεάσει το κόστος προμήθειας και να περιορίσει τα κίνητρα για νέες επενδύσεις.

Ο επικεφαλής της Metlen υποστηρίζει επίσης ότι άλλες οικονομίες έχουν ήδη υιοθετήσει δασμούς, περιορισμούς και άλλα μέτρα για να διατηρήσουν τις δευτερογενείς πρώτες ύλες στο εσωτερικό τους, προστατεύοντας τις δικές τους βιομηχανίες.

Κατά την άποψή του, η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί σε μειονεκτική θέση, εάν επιμείνει σε μια πολιτική ανοικτού εμπορίου χωρίς να διασφαλίζει επαρκώς την πρόσβαση της δικής της παραγωγικής βάσης σε στρατηγικά υλικά.

Το αίτημα για άμεση παρέμβαση

Η θέση του Μυτιληναίου είναι σαφής: η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να προχωρήσει άμεσα σε ένα αποτελεσματικό μέτρο, το οποίο θα καλύπτει το σύνολο των σχετικών προϊόντων και προορισμών.

Το διακύβευμα ξεπερνά τον κλάδο του αλουμινίου. Αφορά το κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να συνδυάσει τους κανόνες του διεθνούς εμπορίου με την ανάγκη προστασίας της βιομηχανικής της βάσης, σε ένα περιβάλλον εντεινόμενου ανταγωνισμού για πρώτες ύλες και ενεργειακούς πόρους.

Για τη Metlen και ευρύτερα για την ευρωπαϊκή μεταλλουργία, η διατήρηση επαρκών ποσοτήτων σκραπ στην ευρωπαϊκή αγορά αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη βιωσιμότητα των επενδύσεων και τη μετάβαση σε ένα παραγωγικό μοντέλο χαμηλότερων εκπομπών.

Το βασικό μήνυμα της παρέμβασης είναι ότι η κυκλική οικονομία δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στη συλλογή και ανακύκλωση υλικών. Χρειάζεται και η διασφάλιση ότι οι πρώτες ύλες που ανακτώνται στην Ευρώπη θα παραμένουν διαθέσιμες στις επιχειρήσεις που καλούνται να υλοποιήσουν την πράσινη και βιομηχανική μετάβαση.