Η πιθανότητα απώλειας μέρους των υπόλοιπων πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης είναι ο προφανέστερος κίνδυνος. Η Ελλάδα έχει λαμβάνειν ακόμα πάνω από 11 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και δάνεια (μετά την αναμενόμενη εκταμίευση του 1,18 δισ. ευρώ που εγκρίθηκαν από την Κομισιόν, κατ’ αρχήν τον περασμένο μήνα). Για να τα διεκδικήσει αυτά με αξιώσεις, πρέπει να εκπληρώσει έως τον Σεπτέμβριο, οπότε θα υποβληθεί το τελευταίο από τα δύο ακόμη εναπομείναντα αιτήματα, 177 ορόσημα, δηλαδή μεταρρυθμίσεις και έργα. Πώς θα γίνει αυτό, αν το κράτος «κατεβάσει τα μολύβια», όπως συνηθίζεται ενόψει εκλογών; Το διακύβευμα είναι προφανώς μεγάλο. Ούτως ή άλλως, ο κίνδυνος απώλειας, ειδικά από το σκέλος των δανείων, είναι υπαρκτός, αλλά σε μια τέτοια περίπτωση θα γίνει μεγαλύτερος. Κι αυτό θα σημαίνει λιγότερες επενδύσεις –που ήδη παρουσιάζουν υστέρηση τους πρώτους μήνες– και χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης.

Η συγκυρία στην οικονομία δεν είναι καλή για εκλογές, σημειώνει οικονομολόγος. «Πώς θα διαχειριστούμε την κρίση;», διερωτάται. «Θα πέφτουν οι πύραυλοι γύρω μας και εμείς θα ασχολούμαστε με τις εκλογές;».

Η σκιά του πολέμου, εν τω μεταξύ, γίνεται ολοένα και βαρύτερη, με τους οικονομολόγους να αναθεωρούν συστηματικά προς το δυσμενέστερο τις προβλέψεις τους. Για παράδειγμα, στη Eurobank εκτιμούν τώρα για το 2026 ρυθμό ανάπτυξης 1,8% έναντι προηγούμενης πρόβλεψης για 2,3% και πληθωρισμό 3,3%-3,5% έναντι προηγούμενης για 2,5%. Κι αυτά με βάση τα μέχρι στιγμής δεδομένα, προβλέποντας σύντομα τέλος του πολέμου, με πρόβλεψη για επιστροφή της τιμής του δολαρίου στα προηγούμενα επίπεδα.

Η Τράπεζα της Ελλάδος αναθεώρησε την πρόβλεψή της για 2026 στο 1,9%, από 2,1%, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στο 1,8%, από 2% και το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή στο 2%, από 2,1%.

Η Εθνική Τράπεζα υπολόγισε τι σημαίνουν για την ελληνική οικονομία τα σενάρια της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που παρουσιάστηκαν στις 19 Μαρτίου. Το δυσμενές σενάριο, που δείχνει ήδη πιθανό, με την τιμή του πετρελαίου στα 98 δολάρια το βαρέλι, κατεβάζει τον ρυθμό ανάπτυξης στο 1,6% και ανεβάζει τον πληθωρισμό στο 4,2%. Το πολύ δυσμενές ή καταστροφικό, με τιμή πετρελαίου 128 δολάρια το βαρέλι, ρίχνει την ανάπτυξη στο 0,7% και ανεβάζει τον πληθωρισμό στο 6,2%. Το –αισιόδοξο πλέον– βασικό σενάριο, με τιμή πετρελαίου στα 81 δολάρια, με ομαλοποίηση το β΄ τρίμηνο και χωρίς καταστροφές υποδομών μεταφράζεται σε ρυθμό ανάπτυξης 2,5% και πληθωρισμό 3,2%.

Ενα ακόμη μεγάλο ερώτημα είναι σε τι βαθμό θα χρειαστεί η κυβέρνηση να λάβει περαιτέρω μέτρα στήριξης του πληθυσμού. Σύμφωνα με όσα μετέδιδαν μέχρι πρόσφατα από το οικονομικό επιτελείο, είναι πιθανή μια επανάληψη των μέτρων που ήδη ανακοινώθηκαν, της τάξης των 300 εκατ. ευρώ. Για να προχωρήσουν σε κάτι πιο γενναιόδωρο, υποστηρίζουν ότι πρέπει προηγουμένως να εξασφαλισθεί η έγκριση από την Ε.Ε.

Δεν ποντάρουν, πάντως, σε μια νέα ρήτρα γενικής διαφυγής, αλλά περισσότερο στην εξαίρεση αυστηρά στοχευμένων μέτρων –για τους ευάλωτους– και προσωρινού χαρακτήρα.

«Να μη γίνουμε πάλι αδύναμος κρίκος»

Την ώρα που ο πόλεμος αδειάζει τα δημόσια ταμεία, ενδεχόμενη προκήρυξη εκλογών θα αποτελέσει πρόσθετη πρόκληση, καθώς είθισται οι εκλογές να συνοδεύονται από παροχές. Ηδη η κυβέρνηση έχει προαναγγείλει πακέτο για την προσεχή ΔΕΘ και οι εκτιμήσεις, προ πολέμου, ανέφεραν ότι θα μπορούσε να ξεπεράσει το 1 δισ. ευρώ το 2027.

Οι αναμενόμενες ανακοινώσεις της Eurostat για την εκτέλεση προϋπολογισμού 2025, στο τέλος αυτού του μήνα, αναμένεται να εκπλήξουν και πάλι θετικά, με ένα πρωτογενές πλεόνασμα που μπορεί να φτάσει και το 4,5% του ΑΕΠ, έναντι πρόβλεψης για 3,7% του ΑΕΠ, αλλά αυτό δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε «χώρο» για δαπάνες. Μόνο εφόσον αποδειχθεί ότι ένα μέρος των πρόσθετων εσόδων είναι αποτέλεσμα σύλληψης της φοροδιαφυγής θα εξασφαλισθούν πρόσθετοι πόροι για δαπάνες.

Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας, σε δήλωσή του στην «Κ», προειδοποιεί ότι δεν πρέπει να τεθούν σε κίνδυνο οι δημοσιονομικές επιδόσεις της χώρας και επισημαίνει ότι η χώρα πρέπει να συνεχίσει να επιδεικνύει προσήλωση στη σταθερότητα και στην επίτευξη υψηλών ρυθμών ανάπτυξης. Συγκεκριμένα δήλωσε τα εξής:

«Η ελληνική οικονομία αυτή την περίοδο βρίσκεται σε πολύ καλή πορεία, που βασίζεται στη σταθερότητα, στην απορρόφηση των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, στις εξαιρετικές δημοσιονομικές επιδόσεις, στη σημαντική βελτίωση των αποτελεσμάτων του τραπεζικού τομέα και στις μεταρρυθμίσεις που γίνονται εν μέρει για να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις του ΤΑΑ. Πώς θα επιδράσουν ενδεχόμενες εκλογές; Αρνητικά, σε όλα τα παραπάνω. Θα χαθεί το πλεονέκτημα που υπάρχει σήμερα. Από κει που ασχολούμαστε με την απορροφητικότητα του ΤΑΑ και τις εξελίξεις στις επενδύσεις, θα αλλάξει η ατζέντα χωρίς λόγο.

»Οι εκλογές, σύμφωνα με τον νόμο, έχει προγραμματιστεί να γίνουν σε έναν περίπου χρόνο από σήμερα. Για ποιο λόγο να τις επισπεύσουμε; Η χώρα δεν είναι σε κανενός είδους κρίση. Μέχρι τώρα η κυβέρνηση έχει κερδίσει σε θεσμικότητα, επειδή έχει μια στοχοθεσία και την τηρεί σχεδόν απαρεγκλίτως. Γιατί να αποκλίνει από την πορεία αυτή;

»Πώς θα απορροφήσουμε τα κονδύλια του ΤΑΑ που απομένουν, και για τα οποία υπάρχει επείγουσα ανάγκη να απορροφηθούν μέσα στη χρονιά, αν κάνουμε εκλογές σήμερα; Πώς θα αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα που προκύπτουν από τη διεθνή κατάσταση, με τους συνεχείς κλυδωνισμούς από την πλευρά της προσφοράς; Οι συνθήκες αυτές απαιτούν εγρήγορση και συνεννόηση με την υπόλοιπη Ευρώπη, πράγμα δύσκολο σε προεκλογική περίοδο.

»Αυτή τη στιγμή η ελληνική οικονομία αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση, όπως επισημαίνουν πολλοί ξένοι αξιωματούχοι. Βγήκε από την κρίση, κινείται με διπλάσιο ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη, οι επενδύσεις αυξάνονται κατά 1% του ΑΕΠ τον χρόνο, φτάνοντας από 11% του ΑΕΠ το 2019 σε 17,5% του ΑΕΠ σήμερα.

»Οι εκλογές τώρα θα προκαλούσαν αποσταθεροποίηση από την πολύ θετική αυτή πορεία, θέτοντας σε κίνδυνο τις δημοσιονομικές επιδόσεις, τον ρυθμό ανάπτυξης και το κόστος δανεισμού της χώρας. Ηδη έχουμε αύξηση των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων σε όλες τις χώρες.

»Γιατί από κει που είμαστε μια ισχυρή οικονομία και απολαμβάνουμε αυτή την ισχύ να γίνουμε αδύναμος κρίκος; Το ‘χουμε ζήσει αυτό στο παρελθόν, δεν χρειάζεται να το επαναλάβουμε».