Η πρόσφατη κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή επαναφέρει το ερώτημα για το πώς επηρεάζουν οι γεωπολιτικές κρίσεις τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Από το 2000 έως σήμερα έχουν καταγραφεί έντεκα μεγάλα γεωπολιτικά γεγονότα που επηρέασαν τις ευρωπαϊκές αγορές εταιρικών ομολόγων.

Σύμφωνα με τα ιστορικά δεδομένα, τα spreads των εταιρικών τίτλων τείνουν κατά μέσο όρο να διευρύνονται για περίπου δύο εβδομάδες μετά το αρχικό σοκ. Στη συνέχεια όμως συχνά ακολουθεί μια έντονη ανάκαμψη μέσα στους επόμενους μήνες.

Κλάδοι με πιο αμυντικά χαρακτηριστικά, όπως οι τηλεπικοινωνίες, εμφανίζουν συνήθως καλύτερες επιδόσεις σε περιόδους γεωπολιτικής αβεβαιότητας. Αντίθετα, οι εταιρείες υπηρεσιών συχνά υστερούν, καθώς οι επενδυτές φοβούνται πιθανή επιβράδυνση της καταναλωτικής δαπάνης. Οι αναλυτές τονίζουν πάντως ότι καμία γεωπολιτική κρίση δεν είναι απόλυτα συγκρίσιμη με κάποια άλλη, γεγονός που οδηγεί κάθε φορά σε διαφορετικές αντιδράσεις των αγορών.

Ομοιότητες με την κρίση του 2022

Οι πρόσφατες εξελίξεις στις αγορές ενέργειας παρουσιάζουν αξιοσημείωτες ομοιότητες με τα πρώτα στάδια της σύγκρουσης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας το 2022. Η πορεία του πετρελαίου Brent crude oil αυτή την εβδομάδα μοιάζει σχεδόν ταυτόσημη με την πρώτη εβδομάδα της τότε κρίσης, ενώ παρόμοια είναι και η ενίσχυση του δολαρίου.

Υπάρχουν ωστόσο και σημαντικές διαφοροποιήσεις. Ο χρυσός δεν έχει καταγράψει τόσο ισχυρή άνοδο όσο το 2022, ενώ οι αναδυόμενες αγορές δέχονται μεγαλύτερες πιέσεις. Επιπλέον, αγορές που θεωρούνται ήδη ακριβές έχουν επηρεαστεί περισσότερο αυτή τη φορά, μετά από τρία χρόνια ιδιαίτερα χαλαρής νομισματικής πολιτικής σε διεθνές επίπεδο.

Παρά τις αναταράξεις, η αγορά εταιρικών ομολόγων δείχνει μέχρι στιγμής αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα. Τα spreads των τίτλων επενδυτικής βαθμίδας (investment grade) έχουν ήδη μειωθεί σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα, ενώ τα spreads των ομολόγων υψηλής απόδοσης (high yield) παραμένουν σχεδόν αμετάβλητα. Η άνοδος των επιτοκίων φαίνεται να έχει ενισχύσει το ενδιαφέρον των επενδυτών για εταιρικούς τίτλους που προσφέρουν υψηλότερες αποδόσεις.

Πώς μπορούν να προστατευθούν οι επενδυτές

Το βασικό σενάριο των οικονομολόγων είναι ότι οι εντάσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν ενδέχεται τελικά να αποδειχθούν περιορισμένης διάρκειας. Η αμερικανική κυβέρνηση, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών, έχει ισχυρό κίνητρο να περιορίσει τον κίνδυνο νέας ανόδου του πληθωρισμού, ιδιαίτερα μετά τη μεγαλύτερη διήμερη αύξηση στις τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ από το 2005.

Παρόλα αυτά, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί ένα πιο παρατεταμένο σενάριο σύγκρουσης. Σε αυτή την περίπτωση, οι τιμές της ενέργειας θα μπορούσαν να κινηθούν ακόμη υψηλότερα, δημιουργώντας πρόσθετες πιέσεις στις αγορές.

Σε αυτό το περιβάλλον, προτείνεται η στροφή προς εταιρικά ομόλογα υψηλότερης πιστοληπτικής διαβάθμισης. Οι εταιρείες με καλύτερη αξιολόγηση είναι συνήθως λιγότερο ενεργοβόρες και συνεπώς λιγότερο ευάλωτες σε αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας. Για παράδειγμα, η μετατόπιση επενδύσεων από τίτλους κατηγορίας BBB σε Α ή από Β σε ΒΒ μπορεί να λειτουργήσει ως μορφή αντιστάθμισης κινδύνου.

Τα επιτόκια ως βασικός παράγοντας αστάθειας

Η άνοδος των αποδόσεων των γερμανικών κρατικών ομολόγων, γνωστών ως German Bunds, έχει μέχρι στιγμής στηρίξει την αγορά εταιρικών τίτλων. Ωστόσο, η αυξημένη μεταβλητότητα στα επιτόκια — ιδιαίτερα στο βραχυπρόθεσμο τμήμα της καμπύλης — προκαλεί ανησυχία.

Εάν ο πληθωρισμός επιταχυνθεί ξανά, υπάρχει κίνδυνος να ανατραπούν οι προσδοκίες για μελλοντικές μειώσεις επιτοκίων σε διεθνές επίπεδο. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει στο παρελθόν υιοθετήσει πιο αυστηρή στάση σε περιόδους ενεργειακών σοκ, με στόχο να αποτρέψει δευτερογενείς πληθωριστικές πιέσεις.

Η έντονη μεταβλητότητα στα επιτόκια θεωρείται ίσως η μεγαλύτερη απειλή για την αγορά εταιρικών ομολόγων. Εάν οδηγήσει σε σημαντικές εκροές κεφαλαίων από τα πιστωτικά προϊόντα, οι αγορές θα μπορούσαν να εισέλθουν σε μια περίοδο αυξημένης αστάθειας, αντίστοιχη με εκείνη που παρατηρήθηκε το καλοκαίρι του 2022.