Η Πλατφόρμα Δανειοληπτών έρχεται την κατάλληλη στιγμή. Το 2024, 61 αναπτυσσόμενες χώρες δαπάνησαν τουλάχιστον το 10% των κρατικών εσόδων τους για την εξυπηρέτηση του χρέους, ενώ 3,4 δισεκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε χώρες που δαπανούν περισσότερα για τόκους παρά για υγεία ή εκπαίδευση. Με άλλα λόγια, το υψηλό κόστος εξυπηρέτησης του χρέους που έχουν συσσωρεύσει αυτές οι χώρες για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξής τους απειλεί πλέον την ίδια την αναπτυξιακή τους πορεία.

Οι αλληλένδετες παγκόσμιες κρίσεις, μαζί με την πιο παρατεταμένη περίοδο αυστηροποίησης της νομισματικής πολιτικής εδώ και πάνω από δύο δεκαετίες, έχουν διευρύνει το χάσμα μεταξύ των πληρωμών τόκων και των κρατικών εσόδων των αναπτυσσόμενων χωρών. Αυτό περιορίζει δραματικά τον δημοσιονομικό χώρο για δημόσιες επενδύσεις, συμπεριλαμβανομένης της επίτευξης των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης έως το 2030 και της ενίσχυσης της κλιματικής ανθεκτικότητας. Παράλληλα, η φύση του κρατικού χρέους έχει αλλάξει σημαντικά, λόγω της μεταβολής των πιστωτών και της χρήσης πιο σύνθετων χρηματοπιστωτικών εργαλείων και συμβατικών καινοτομιών.

Η διαπραγμάτευση σε ένα τόσο περίπλοκο περιβάλλον απαιτεί ενημερωμένους και ικανούς φορείς χάραξης πολιτικής, υποστηριζόμενους από εξειδικευμένες ομάδες στα υπουργεία οικονομικών και στους οργανισμούς διαχείρισης χρέους—μια πρόκληση ακόμη και για ανεπτυγμένες οικονομίες. Παράλληλα, τα υπάρχοντα παγκόσμια πλαίσια για το χρέος δεν έχουν προσαρμοστεί σε αυτές τις αλλαγές και παραμένουν ανεπαρκή για τις χώρες που βρίσκονται σε κρίση χρέους, πολλές από τις οποίες ανήκουν στον Παγκόσμιο Νότο.

Η Πλατφόρμα Δανειοληπτών επιχειρεί να αλλάξει αυτή την κατάσταση. Αναγνωρίζει ότι οι υπερχρεωμένες χώρες έχουν πολλά να μάθουν η μία από την άλλη. Εξίσου σημαντικό, μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη ικανοτήτων για την αντιμετώπιση των προβλημάτων χρέους μέσω συντονισμένης τεχνικής υποστήριξης—από τη διαχείριση χρέους έως τη συνεργασία με οίκους αξιολόγησης και άλλους παράγοντες των αγορών. Επιπλέον, υπάρχει ισχύς στη συλλογικότητα όταν πρόκειται για την προώθηση αναγκαίων μεταρρυθμίσεων στο παγκόσμιο σύστημα χρέους.

Οι αναπτυσσόμενες χώρες ανταποκρίθηκαν γρήγορα στη συμφωνία της Σεβίλλης. Για την προώθηση της διαδικασίας, συγκροτήθηκε ομάδα εργασίας με εκπροσώπους από την Αίγυπτο (πρόεδρος), τη Ζάμπια, το Πακιστάν (αντιπρόεδρος), το Νεπάλ, την Κολομβία, την Ονδούρα και τις Μαλδίβες. Με τη στήριξη εμπειρογνωμόνων της UN Trade and Development, η ομάδα ανέπτυξε ένα προκαταρκτικό πλαίσιο που καθορίζει τους στόχους, τα κριτήρια συμμετοχής και τη διακυβέρνηση της πλατφόρμας.

Η συμμετοχή είναι ανοιχτή σε αναπτυσσόμενες χώρες-μέλη του ΟΗΕ που είναι δανειολήπτες και δεν αποτελούν μόνιμα ή πλήρη μέλη πιστωτικών ομάδων. Από τις περισσότερες από 100 χώρες που πληρούν τα κριτήρια και έχουν προσκληθεί, πάνω από 30 έχουν ήδη ενταχθεί.

Ως προσωρινός πρόεδρος της Πλατφόρμας Δανειοληπτών, δεσμεύομαι να διασφαλίσω ότι η ομάδα θα αποδώσει απτά αποτελέσματα και θα εξελιχθεί σε έναν αποτελεσματικό μηχανισμό για όλα τα συμμετέχοντα κράτη. Τα μέλη έχουν ήδη αρχίσει να συνεργάζονται σε εθελοντική και μη δεσμευτική βάση για την επίτευξη κοινών στόχων, όπως η προώθηση της αμοιβαίας μάθησης, η δημιουργία βάσης γνώσεων και η βελτίωση της ποιότητας των δεδομένων για το χρέος. Έτσι, οι χώρες-δανειολήπτες στέλνουν στις αγορές ένα μήνυμα ότι είναι πρόθυμες και ικανές να βελτιώσουν τις πρακτικές διαχείρισης χρέους και τα αποτελέσματα χρηματοδότησης της ανάπτυξης.

Αν και η έναρξη της Πλατφόρμας Δανειοληπτών αποτελεί σημαντικό ορόσημο, είναι μόνο η αρχή. Η επιτυχία της θα απαιτήσει συνεχή δέσμευση από τα κράτη-μέλη, διαρκή υποστήριξη από διεθνείς εταίρους και κοινή προσήλωση σε πρακτική, αποτελεσματική συνεργασία.

Αχμέντ Κουσούκ είναι Υπουργός Οικονομικών της Αιγύπτου και προσωρινός πρόεδρος της Πλατφόρμας Δανειοληπτών.

Πηγή: Project Syndicate