Η πολιτική διάσταση της μεταστροφής είναι ιδιαίτερα σημαντική. Ο αντιπρόεδρος JD Vance συνέδεσε ευθέως μέρος της εκλογικής ήττας των Ρεπουμπλικανών με τον πόλεμο, ενώ ο Trump έχει αφήσει να εννοηθεί ότι δεν θεωρεί απαραίτητη μια νέα μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση. Στις 9 Νοεμβρίου ανακοίνωσε ότι αποφάσισε να αναστείλει νέα πλήγματα, έπειτα από παρεμβάσεις περιφερειακών χωρών, μεταξύ των οποίων και το Κατάρ.

Ωστόσο, η υποχώρηση του πετρελαίου δεν στηρίζεται μόνο στις προσδοκίες για πολιτική αποκλιμάκωση. Στη φυσική αγορά καταγράφονται ενδείξεις σταδιακής αποκατάστασης των ροών, γεγονός που περιορίζει την ένταση των ανησυχιών για την προσφορά.

Σύμφωνα με τη Rystad Energy, οι εξαγωγές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν ανακάμψει σε τέτοιο βαθμό ώστε να βρίσκονται πλέον μόλις 20% κάτω από τα προπολεμικά επίπεδα. Παράλληλα, τα στοιχεία της General Index δείχνουν ότι τα συμβόλαια ανταλλαγής πετρελαίου Dubai για τον Νοέμβριο, τα οποία αφορούν φορτία με παράδοση τον Ιανουάριο, διαπραγματεύονται με έκπτωση έναντι των αντίστοιχων συμβολαίων Δεκεμβρίου. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί ακόμη μία ένδειξη ότι οι πιέσεις στην αγορά φυσικού πετρελαίου αρχίζουν να εξασθενούν.

Παρά τη σημαντική διόρθωση, πάντως, το Brent εξακολουθεί να βρίσκεται αρκετά υψηλότερα από τα περίπου 70 δολάρια ανά βαρέλι που αποτελούσαν τα επίπεδα αναφοράς πριν από την έναρξη του πολέμου.

Η πολιτική αποκλιμάκωση δεν σημαίνει συμφωνία με την Τεχεράνη

Το βασικό ερώτημα για την αγορά είναι κατά πόσο η σημερινή αποκλιμάκωση μπορεί να οδηγήσει πράγματι σε μια σταθερή συμφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Οι ενδείξεις σε αυτό το μέτωπο παραμένουν περιορισμένες, καθώς οι δύο πλευρές εξακολουθούν να έχουν ουσιαστικά διαφορετικές προτεραιότητες.

Το Ιράν ζητεί την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού ως προϋπόθεση για την έναρξη οποιασδήποτε περαιτέρω διαπραγμάτευσης. Οι ΗΠΑ, από την πλευρά τους, θέλουν να προηγηθεί συζήτηση για το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας, τις κυρώσεις και την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.

Το ζήτημα του ελέγχου της συγκεκριμένης θαλάσσιας οδού παραμένει κομβικό, καθώς από εκεί διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Καμία από τις δύο πλευρές δεν δείχνει μέχρι στιγμής πρόθυμη να εγκαταλείψει τις θέσεις της.

Επιπλέον, το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών ενδέχεται να περιπλέξει τις διαπραγματεύσεις. Η Τεχεράνη θα μπορούσε να εκτιμήσει ότι η πολιτική αποδυνάμωση του Trump περιορίζει την ανάγκη για συμβιβασμό, ιδιαίτερα ενόψει της ανάληψης του ελέγχου του Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς τον Ιανουάριο.

Από την άλλη πλευρά, η αμερικανική κυβέρνηση ενδέχεται να θελήσει να επιδείξει αποφασιστικότητα στο στρατιωτικό πεδίο πριν περιοριστούν περαιτέρω τα πολιτικά περιθώρια κινήσεών της. Η Rystad Energy εκτιμά ότι το διάστημα μέχρι την αλλαγή των συσχετισμών στο Κογκρέσο θα μπορούσε να αποτελέσει ένα πιθανό παράθυρο νέας κλιμάκωσης.

Υπάρχουν, άλλωστε, και οικονομικοί λόγοι που καθιστούν δύσκολη την υποχώρηση της Τεχεράνης. Ο αμερικανικός αποκλεισμός περιορίζει σημαντικά τις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου, ενώ η σταδιακή επιστροφή φορτίων από άλλους παραγωγούς του Περσικού Κόλπου και η πτώση των διεθνών τιμών ενισχύουν τη θέση των ανταγωνιστών της. Σε αυτό το περιβάλλον, η πιθανότητα νέων επιθέσεων σε ενεργειακές εγκαταστάσεις ή εμπορικά πλοία δεν μπορεί να αποκλειστεί, καθώς θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως μέσο άσκησης πίεσης προς την Ουάσιγκτον.

Το κόστος μεταφοράς και τα καύσιμα δεν έχουν επιστρέψει στην κανονικότητα

Ακόμη και αν οι ροές αργού αρχίζουν να ανακάμπτουν, η ενεργειακή αγορά απέχει από την πλήρη εξομάλυνση. Οι παραγωγοί του Περσικού Κόλπου εξακολουθούν να χρησιμοποιούν ακριβότερες εναλλακτικές λύσεις για τη μεταφορά του πετρελαίου, όπως παρακαμπτήριους αγωγούς, μεταφορτώσεις από πλοίο σε πλοίο και μεγαλύτερες θαλάσσιες διαδρομές.

Η επιβάρυνση είναι σημαντική. Σύμφωνα με την HSBC, το κόστος μεταφοράς πετρελαίου προς την Ασία έχει ξεπεράσει τα 30 δολάρια ανά βαρέλι, αποτυπώνοντας τις πρόσθετες δυσκολίες που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι προμηθευτές.

Ακόμη πιο σύνθετη παραμένει η κατάσταση στην αγορά διυλισμένων προϊόντων. Παρά την ανάκαμψη των ρωσικών εξαγωγών και την αύξηση των αποστολών από άλλα διυλιστήρια, τα περιθώρια διύλισης του ντίζελ στη βορειοδυτική Ευρώπη παρέμεναν κοντά στα 90 δολάρια ανά βαρέλι. Η Vortexa αποδίδει την εξέλιξη αυτή στα ιδιαίτερα χαμηλά αποθέματα καυσίμων στην ευρύτερη περιοχή του Ατλαντικού.

Ενδεικτικό της έκτασης της διαταραχής είναι ότι, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), τον Σεπτέμβριο οι εξαγωγές διυλισμένων προϊόντων από τη Μέση Ανατολή αντιστοιχούσαν μόλις στο 40% των επιπέδων πριν από τον πόλεμο.

Η αναπλήρωση των αποθεμάτων και ο κίνδυνος νέας ανόδου

Στην αγορά αργού, η JPMorgan εκτιμά ότι τα αποθέματα αρχίζουν σταδιακά να αναπληρώνονται, καθώς η επιστροφή της προσφοράς δημιουργεί συνθήκες πλεονάσματος. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα που ασκεί πτωτικές πιέσεις στις τιμές.

Ωστόσο, η βελτίωση έρχεται μετά από μια περίοδο πρωτοφανούς εξάντλησης των διαθέσιμων αποθεμάτων. Από τον Φεβρουάριο έχουν αποσυρθεί από την αγορά περισσότερα από 500 εκατ. βαρέλια, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Reuters. Ο IEA εκτιμά, μάλιστα, ότι τα χερσαία αποθέματα πετρελαίου είχαν υποχωρήσει στα χαμηλότερα επίπεδα τουλάχιστον της τελευταίας δεκαετίας.

Επομένως, η σημερινή πτωτική πορεία του Brent αντανακλά έναν συνδυασμό παραγόντων: τη σταδιακή αποκατάσταση των εξαγωγών, την υποχώρηση των πιέσεων στη φυσική αγορά και κυρίως την προσδοκία ότι η πολιτική ηγεσία των ΗΠΑ θα επιδιώξει την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης.

Όπως επισημαίνει η αρθρογράφος Yawen Chen, η αισιοδοξία των επενδυτών έχει πλέον συγκεκριμένα στηρίγματα, αλλά δεν σημαίνει ότι οι κίνδυνοι έχουν εξαφανιστεί. Η απουσία συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, οι εκκρεμότητες γύρω από τα Στενά του Ορμούζ και τα χαμηλά επίπεδα αποθεμάτων διατηρούν την αγορά ευάλωτη σε νέες ανατροπές. Ένας νέος γύρος εχθροπραξιών που θα πλήξει την παραγωγή ή τις εξαγωγές στον Περσικό Κόλπο θα μπορούσε να ανακόψει απότομα τη διόρθωση και να οδηγήσει ξανά τις τιμές του πετρελαίου υψηλότερα.