Το νέο σύστημα και το όριο των τριών επισημάνσεων

Η ρύθμιση εισάγει για πρώτη φορά έναν οργανωμένο μηχανισμό καταγραφής και διαμοιρασμού πληροφοριών για ληξιπρόθεσμες οφειλές στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Μέσω του συστήματος, οι προμηθευτές θα μπορούν να ενημερώνουν τον ΔΕΔΔΗΕ για καταναλωτές με ανεξόφλητους λογαριασμούς, ώστε το σχετικό ιστορικό να μην παραμένει αποκλειστικά στη γνώση της εταιρείας που έχει ήδη προμηθεύσει τον πελάτη.

Οι πληροφορίες θα καταχωρίζονται στο πληροφοριακό σύστημα «Θαλής» του ΔΕΔΔΗΕ και θα είναι διαθέσιμες στο πλαίσιο της διαδικασίας ελέγχου ενός υποψήφιου πελάτη από νέο προμηθευτή.

Το βασικό στοιχείο του μηχανισμού είναι ότι, μετά την καταγραφή τριών επισημάνσεων, ο καταναλωτής δεν θα μπορεί να αλλάξει προμηθευτή έως ότου τακτοποιήσει τις οφειλές του, είτε μέσω εξόφλησης είτε μέσω διακανονισμού.

Με αυτόν τον τρόπο, επιχειρείται να περιοριστεί ο λεγόμενος «ενεργειακός τουρισμός», δηλαδή η διαδοχική αλλαγή παρόχων από καταναλωτές που αφήνουν πίσω τους ανεξόφλητα ποσά. Σήμερα, η περιορισμένη δυνατότητα ενημέρωσης του νέου προμηθευτή για το ιστορικό οφειλών δυσχεραίνει τη διαχείριση του φαινομένου και μεταφέρει μέρος του κόστους στους υπόλοιπους συμμετέχοντες στην αγορά.

Η αποτελεσματικότητα του νέου συστήματος, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από την ακρίβεια των στοιχείων, την ταχύτητα ενημέρωσης και την ενιαία εφαρμογή των κανόνων από όλους τους προμηθευτές.

Γιατί μετατίθεται η εφαρμογή του συστήματος

Με βάση τον αρχικό σχεδιασμό, η πλατφόρμα του ΔΕΔΔΗΕ επρόκειτο να τεθεί σε λειτουργία την 1η Νοεμβρίου. Ωστόσο, η πλήρης ενεργοποίηση του μηχανισμού τοποθετείται πλέον χρονικά προς το τέλος του 2026 ή ακόμη και στις αρχές του 2027, καθώς απαιτείται πρόσθετη προετοιμασία από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.

Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταφέρει το Business Daily από πηγές κοντά στον Ελληνικό Σύνδεσμο Προμηθευτών Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΣΠΕΝ), ο ΔΕΔΔΗΕ έχει επιταχύνει τις εργασίες για την ανάπτυξη του συστήματος στο πληροφοριακό περιβάλλον «Θαλής».

Η τεχνική ετοιμότητα της πλατφόρμας, όμως, δεν αρκεί από μόνη της για να τεθεί σε πλήρη λειτουργία το νέο καθεστώς. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να διασυνδεθεί με τα πληροφοριακά συστήματα των εταιρειών προμήθειας, ώστε η ανταλλαγή των δεδομένων να πραγματοποιείται με τρόπο συμβατό και λειτουργικό για όλους τους συμμετέχοντες.

Για να ξεκινήσει αυτή η διαδικασία, ο ΔΕΔΔΗΕ πρέπει να αποστείλει στους προμηθευτές τις τεχνικές προδιαγραφές και τις αναλυτικές οδηγίες διασύνδεσης. Από τη στιγμή που θα παραλάβουν το σχετικό υλικό, οι εταιρείες εκτιμούν ότι ενδέχεται να χρειαστούν έως και έναν μήνα για τις απαραίτητες προσαρμογές στα δικά τους συστήματα.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η 1η Νοεμβρίου δεν θεωρείται από την πλευρά των προμηθευτών ρεαλιστική ημερομηνία για την πλήρη επιχειρησιακή εφαρμογή του debt flagging, ακόμη και αν η πλατφόρμα του ΔΕΔΔΗΕ είναι έτοιμη ή τεθεί σε λειτουργία εντός του αρχικού χρονοδιαγράμματος.

Η χρονική μετάθεση αναδεικνύει τη δυσκολία εφαρμογής ενός μηχανισμού που δεν αφορά μόνο την ανάπτυξη μιας ηλεκτρονικής εφαρμογής, αλλά προϋποθέτει συντονισμό μεταξύ διαχειριστή δικτύου, προμηθευτών και ρυθμιστικής αρχής.

Στα 3 δισ. ευρώ οι ληξιπρόθεσμες οφειλές

Το οικονομικό διακύβευμα είναι σημαντικό. Στο τέλος του 2025, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας ανέρχονταν σε περίπου 3 δισ. ευρώ.

Ένα μέρος των οφειλών αυτών συνδέεται με το φαινόμενο του ενεργειακού τουρισμού, κατά το οποίο καταναλωτές με ανεξόφλητους λογαριασμούς αλλάζουν διαδοχικά προμηθευτή, χωρίς να έχουν προηγουμένως διευθετήσει τις οικονομικές τους εκκρεμότητες.

Η συσσώρευση ανεξόφλητων ποσών επιβαρύνει τη ρευστότητα των εταιρειών προμήθειας και δυσχεραίνει τη διαχείριση των απαιτήσεών τους. Παράλληλα, το κόστος της μη έγκαιρης είσπραξης μπορεί να επηρεάσει συνολικά τη λειτουργία της αγοράς, καθώς οι προμηθευτές πρέπει να καλύπτουν τις υποχρεώσεις τους προς την αγορά και τους υπόλοιπους συμμετέχοντες.

Το debt flagging φιλοδοξεί να αντιμετωπίσει ένα μέρος αυτού του προβλήματος, καθιστώντας το ιστορικό οφειλών περισσότερο διαφανές και περιορίζοντας τη δυνατότητα διαδοχικών αλλαγών παρόχου χωρίς προηγούμενη διευθέτηση των χρεών.

Δεν αποτελεί, πάντως, από μόνο του λύση για το σύνολο των ληξιπρόθεσμων οφειλών. Η έκταση του προβλήματος εξαρτάται και από άλλους παράγοντες, όπως η οικονομική δυνατότητα των καταναλωτών, η συνέπεια πληρωμών και η αποτελεσματικότητα των διαδικασιών είσπραξης.

Οι εκκρεμότητες που πρέπει να ξεκαθαρίσει η ΡΑΑΕΥ

Πέρα από το τεχνικό σκέλος, παραμένουν ανοιχτά ζητήματα που αφορούν την ερμηνεία και την εφαρμογή των νέων διατάξεων. Για τη μετάβαση από τη νομοθετική πρόβλεψη στην καθημερινή λειτουργία της αγοράς απαιτείται συντονισμός μεταξύ του ΔΕΔΔΗΕ, των προμηθευτών και της ΡΑΑΕΥ.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, προηγήθηκε συνάντηση των προμηθευτών με τον ΔΕΔΔΗΕ για τεχνικά θέματα και ακολούθησε συνάντηση με τη ΡΑΑΕΥ, κατά την οποία συζητήθηκαν, μεταξύ άλλων, οι αναγκαίες προσαρμογές στις συμβάσεις προμήθειας.

Η Αρχή έχει αναλάβει να δώσει κατευθυντήριες οδηγίες για την ενσωμάτωση των νέων προβλέψεων στις συμβάσεις, με στόχο να αποφευχθούν αποκλίνουσες ερμηνείες και διαφορετικές πρακτικές μεταξύ των εταιρειών. Στο πλαίσιο αυτό, έχει ζητηθεί από τους προμηθευτές να υποβάλουν τις προτάσεις τους.

Από την πλευρά των εταιρειών, επισημαίνεται ότι η έκδοση των οδηγιών της ΡΑΑΕΥ μπορεί να προχωρήσει ανεξάρτητα από την ολοκλήρωση της διαδικασίας υποβολής προτάσεων. Σε κάθε περίπτωση, η αποσαφήνιση των εκκρεμοτήτων θεωρείται αναγκαία για την ομαλή εφαρμογή του μηχανισμού.

Το «γκρίζο σημείο» της επικοινωνίας με τον οφειλέτη

Ένα από τα βασικά ζητήματα που χρήζουν διευκρίνισης αφορά τη διαδικασία επικοινωνίας του προμηθευτή με τον καταναλωτή πριν από την ενεργοποίηση των προβλεπόμενων μέτρων.

Συγκεκριμένα, ζητείται να αποσαφηνιστεί τι θεωρείται επαρκής προσπάθεια επικοινωνίας και πώς πρέπει να αντιμετωπίζονται περιπτώσεις στις οποίες ο προμηθευτής δεν καταφέρνει να εντοπίσει τον πελάτη ή δεν λαμβάνει απάντηση στην πρόταση διακανονισμού.

Με βάση το νέο πλαίσιο, ο καταναλωτής διαθέτει πέντε ημέρες για να αποδεχθεί ή να απορρίψει την πρόταση διακανονισμού. Το ερώτημα που παραμένει είναι αν η αδυναμία επικοινωνίας ή η απουσία ανταπόκρισης μπορεί να θεωρηθεί απόρριψη της πρότασης, επιτρέποντας στον προμηθευτή να προχωρήσει στα επόμενα στάδια της διαδικασίας.

Η λεπτομέρεια αυτή είναι κρίσιμη για την πρακτική εφαρμογή της ρύθμισης. Αν δεν υπάρξει σαφής και κοινά αποδεκτή ερμηνεία, υπάρχει κίνδυνος διαφορετικοί προμηθευτές να ακολουθούν διαφορετικές διαδικασίες σε αντίστοιχες περιπτώσεις, δημιουργώντας ασάφεια τόσο για τις εταιρείες όσο και για τους καταναλωτές.

Η εντολή αποκοπής και η ερμηνεία του Κώδικα Προμήθειας

Ακόμη ένα ζήτημα αφορά τη διατύπωση του Κώδικα Προμήθειας σχετικά με την υποβολή εντολής επισήμανσης και εντολής αποκοπής όταν ένας λογαριασμός καθίσταται ληξιπρόθεσμος.

Πηγές κοντά στον ΕΣΠΕΝ εκτιμούν ότι η υφιστάμενη διατύπωση μπορεί να δημιουργήσει την εντύπωση πως ο προμηθευτής υποχρεούται να προχωρήσει ταυτόχρονα και στις δύο ενέργειες. Για τον λόγο αυτό, ζητείται να διευκρινιστεί αν ο νομοθέτης θέλησε να επιβάλει συγκεκριμένη υποχρέωση ή να δώσει στον προμηθευτή τη δυνατότητα να επιλέγει τα μέτρα που θα ενεργοποιήσει, ανάλογα με την περίπτωση.

Η αποσαφήνιση του συγκεκριμένου σημείου αναμένεται να απαιτήσει διευκρινίσεις από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, καθώς επηρεάζει άμεσα τη διαδικασία διαχείρισης των ληξιπρόθεσμων οφειλών και την εφαρμογή των προβλεπόμενων ενεργειών από τους προμηθευτές.

Το στοίχημα της εφαρμογής

Η ενεργοποίηση του debt flagging αποτελεί σημαντική παρέμβαση για την αντιμετώπιση των στρατηγικών κακοπληρωτών, αλλά η αποτελεσματικότητά του θα κριθεί στην πράξη. Η πλατφόρμα πρέπει να λειτουργεί αξιόπιστα, οι πληροφορίες να ενημερώνονται εγκαίρως και οι κανόνες να εφαρμόζονται με ενιαίο τρόπο από όλους τους προμηθευτές.

Εξίσου σημαντικό είναι να διασφαλιστεί ότι ο μηχανισμός θα αντιμετωπίζει τις περιπτώσεις συστηματικής αποφυγής πληρωμών χωρίς να δημιουργεί αδικαιολόγητα εμπόδια σε καταναλωτές που αντιμετωπίζουν πραγματικές οικονομικές δυσκολίες και επιδιώκουν να ρυθμίσουν τις οφειλές τους.

Το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό για την ολοκλήρωση των τεχνικών διασυνδέσεων και την έκδοση των απαιτούμενων οδηγιών. Μέχρι τότε, η πλήρης εφαρμογή του συστήματος παραμένει σε εκκρεμότητα, με το τέλος του 2026 ή τις αρχές του 2027 να αποτελούν πλέον τον πιθανό ορίζοντα για την επίσημη έναρξή του.