Άρειος Πάγος: Δικαίωση για τους δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη

Άρειος Πάγος: Δικαίωση για τους δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη – Τέλος στον επίμαχο ανατοκισμό upd

Πέμπτη, 05/02/2026 - upd

Μια απόφαση με ισχυρό κοινωνικό και οικονομικό αποτύπωμα εξέδωσε η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, ανοίγοντας τον δρόμο για ουσιαστική ανακούφιση περίπου 350.000 νοικοκυριών που έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη. Με ευρεία πλειοψηφία 35 έναντι 12, το Ανώτατο Δικαστήριο έλαβε θέση υπέρ των δανειοληπτών, βάζοντας φρένο σε πρακτικές που επιβάρυναν δυσανάλογα τις μηνιαίες τους υποχρεώσεις.

Η υπόθεση συζητήθηκε σε κεκλεισμένων των θυρών συνεδρίαση και αφορούσε τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στις ρυθμισμένες οφειλές δανειοληπτών που αδυνατούν να εξυπηρετήσουν τις δόσεις τους, κυρίως λόγω της μεθοδολογίας που εφάρμοζαν τα funds. Στο επίκεντρο βρέθηκε το ερώτημα αν το επιτόκιο πρέπει να εφαρμόζεται στο συνολικό υπόλοιπο της οφειλής ή αποκλειστικά σε κάθε μηνιαία δόση.

Το ζήτημα έφτασε στην Ολομέλεια κατόπιν προδικαστικού αιτήματος του Ειρηνοδικείου Ιωαννίνων και αφορά το σύνολο των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων που δραστηριοποιούνται στην ελληνική αγορά. Η κρίση του Αρείου Πάγου βασίστηκε στην ερμηνεία του άρθρου 9 παρ. 2 του Ν. 3869/2010, που ρυθμίζει τόσο την προστασία της κύριας κατοικίας όσο και το πλαίσιο αποπληρωμής για υπερχρεωμένα φυσικά πρόσωπα.

Η συγκεκριμένη διάταξη προβλέπει ότι οι ρυθμισμένες οφειλές εξυπηρετούνται με επιτόκιο που δεν υπερβαίνει εκείνο της ενήμερης οφειλής ή τον μέσο όρο των στεγαστικών δανείων, χωρίς ανατοκισμό. Παράλληλα, θέτει σαφή κριτήρια για τον καθορισμό της διάρκειας αποπληρωμής, λαμβάνοντας υπόψη το συνολικό ύψος της οφειλής και τις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες του οφειλέτη, με ανώτατο χρονικό όριο τα 20 έτη και δυνατότητα επέκτασης έως 35 σε ειδικές περιπτώσεις.

Η υπόθεση είχε συζητηθεί και έναν χρόνο νωρίτερα, τον Φεβρουάριο του 2025, όταν η τότε εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Γεωργία Αδειλίνη, είχε ταχθεί ξεκάθαρα υπέρ της ερμηνείας που περιορίζει τον υπολογισμό των τόκων στη μηνιαία δόση και όχι στο σύνολο της οφειλής. Όπως είχε τονίσει, αυτή η προσέγγιση ευθυγραμμίζεται με τον βασικό σκοπό του νόμου: την αντιμετώπιση των σοβαρών κοινωνικών και οικονομικών συνεπειών της υπερχρέωσης και τη δυνατότητα ουσιαστικής επανεκκίνησης για τους δανειολήπτες.

Η αντίθετη ερμηνεία, είχε προειδοποιήσει, θα οδηγούσε εκ νέου σε φαύλο κύκλο υπερβολικών δόσεων, ασύμβατων με τις αντοχές των νοικοκυριών, υπονομεύοντας την αξιοπρεπή διαβίωση των οφειλετών και των οικογενειών τους. Με τη σημερινή απόφαση, ο Άρειος Πάγος φαίνεται να υιοθετεί αυτή τη λογική, επαναφέροντας στο προσκήνιο τον κοινωνικό πυρήνα του νόμου Κατσέλη.

Στο μικροσκόπιο του Αρείου Πάγου οι τόκοι των δανείων του νόμου Κατσέλη και οι ευρύτερες συνέπειες

Απάντηση στο ζήτημα που έχει ανακύψει από αντικρουόμενες δικαστικές αποφάσεις σχετικά με τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στα δάνεια που έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη καλείται να δώσει σήμερα, 5 Φεβρουαρίου, η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου. Η απόφαση αφορά χαρτοφυλάκιο δανείων συνολικού ύψους άνω των 12 δισ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων και υποθέσεων που εκκρεμούν ακόμη ως προς την υπαγωγή τους στο καθεστώς του νόμου.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου, Σωτήρης Πλαστήρας, φέρεται να υποστηρίζει την άποψη ότι οι τόκοι θα πρέπει να υπολογίζονται επί των μηνιαίων καταβολών και όχι με βάση το σύστημα της τοκοχρεολυτικής αποπληρωμής, που αποτελεί τη συνήθη τραπεζική πρακτική διεθνώς για όλα τα δάνεια και μέχρι σήμερα δεν έχει αμφισβητηθεί.

Αντίθετα, στελέχη του χρηματοοικονομικού κλάδου επισημαίνουν ότι η τοκοχρεολυτική εξόφληση προβλέπεται ρητά από τον ίδιο τον νόμο Κατσέλη. Ειδικότερα, στο άρθρο 9 παρ. 2 του Ν. 3869/2010 αναφέρεται ότι για τον καθορισμό της διάρκειας αποπληρωμής λαμβάνονται υπόψη το συνολικό ύψος της οφειλής και η οικονομική δυνατότητα του οφειλέτη. Όπως υπογραμμίζουν, ο υπολογισμός των τόκων μόνο επί της δόσης ισοδυναμεί πρακτικά με άτοκη εξόφληση των δανείων.

Παρότι το θέμα αφορά μια συγκεκριμένη κατηγορία δανειοληπτών – όσους εντάχθηκαν στον νόμο Κατσέλη και διέσωσαν την πρώτη κατοικία τους κατά την περίοδο της κρίσης, συχνά με σημαντικές απώλειες περιουσίας – παράγοντες της αγοράς προειδοποιούν ότι ενδεχόμενη αλλαγή του τρόπου υπολογισμού των τόκων μπορεί να έχει ευρύτερες επιπτώσεις για το χρηματοπιστωτικό σύστημα και την οικονομία.

Σε άμεσο οικονομικό επίπεδο, η ζημιά εκτιμάται ότι θα μπορούσε να υπερβεί το 1 δισ. ευρώ, καθώς τα συγκεκριμένα δάνεια έχουν ενταχθεί σε τιτλοποιήσεις του προγράμματος «Ηρακλής». Τα επιχειρησιακά σχέδια των τιτλοποιήσεων βασίστηκαν στην παραδοχή της τοκοχρεολυτικής αποπληρωμής, όπως προβλέπει ο νόμος. Τυχόν απόκλιση από αυτό το πλαίσιο ενδέχεται να θέσει σε κίνδυνο την υλοποίηση των business plans, με πιθανή επιβάρυνση του Ελληνικού Δημοσίου λόγω των κρατικών εγγυήσεων.

Ωστόσο, η μεγαλύτερη ανησυχία, σύμφωνα με τραπεζικούς κύκλους, αφορά το προηγούμενο που θα μπορούσε να δημιουργηθεί. Μια διαφορετική αντιμετώπιση των τόκων για τους δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο ώστε και άλλοι οφειλέτες μη εξυπηρετούμενων δανείων, που προχώρησαν σε ρυθμίσεις μέσω εξωδικαστικού μηχανισμού ή διμερών συμφωνιών, να αξιώσουν ανάλογο τρόπο υπολογισμού.

Παράλληλα, επισημαίνονται δύο ακόμη κίνδυνοι. Πρώτον, η ουσιαστικά άτοκη αποπληρωμή δανείων θα μπορούσε να υπονομεύσει την κουλτούρα πληρωμών, αποθαρρύνοντας συνεπείς δανειολήπτες που καταβάλλουν προσπάθεια να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Δεύτερον, οι πιθανές επιπτώσεις στα υγιή χαρτοφυλάκια και στους ισολογισμούς των τραπεζών είναι δύσκολο να εκτιμηθούν, ιδίως σε βάθος χρόνου.

Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται και για τα στεγαστικά δάνεια, καθώς μια ενδεχόμενη μετατροπή τους σε σχεδόν «άτοκα» όταν καταστούν μη εξυπηρετούμενα θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυστηρότερα κριτήρια χορηγήσεων, λιγότερα διαθέσιμα δάνεια και υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης για τους μελλοντικούς δανειολήπτες.

Σε κάθε περίπτωση, το εύρος και η ένταση των συνεπειών θα εξαρτηθούν τελικά από το σκεπτικό και τα όρια της απόφασης που θα εκδώσει η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου.

Greek Finance Forum Team

Σχόλια Αναγνωστών

Αποποίηση Ευθύνης....