Οι τελευταίες απεντάξεις

Οι αλλαγές στο πρόγραμμα συνεχίστηκαν ακόμη και τον Αύγουστο, λίγο πριν από την εκπνοή των προθεσμιών.

Στις 4 Αυγούστου απομακρύνθηκαν από το Ταμείο έργα συνολικού αρχικού προϋπολογισμού δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, μεταξύ των οποίων πρόγραμμα προληπτικών εξετάσεων σε απομακρυσμένες περιοχές και συστηματικού προγεννητικού ελέγχου, ύψους περίπου 5 εκατ. ευρώ, αλλά και η δράση για την «Ενίσχυση του Ψηφιακού Σχολείου», προϋπολογισμού 73,6 εκατ. ευρώ.

Μία εβδομάδα αργότερα, στις 11 Αυγούστου, απεντάχθηκε πρόγραμμα κοινωνικής επανένταξης δικαιούχων του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και αστέγων, αρχικού προϋπολογισμού 151,6 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, εκτός Ταμείου τέθηκαν και έργα που αφορούν τα Αρχαιολογικά Μουσεία Χίου και Αργοστολίου.

Οι αλλαγές, ωστόσο, δεν περιορίζονται στις τελευταίες εβδομάδες.

Στον τομέα της Υγείας, για παράδειγμα, αφαιρέθηκε έργο προμήθειας ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού για νοσοκομεία, ενώ ο στόχος για τα χειρουργεία ασθενών με μεγάλη αναμονή περιορίστηκε από 34.000 σε 20.000.

Ακόμη μεγαλύτερες είναι οι περικοπές στους στόχους ενεργειακής αναβάθμισης. Για τις κατοικίες, ο αρχικός στόχος των 105.000 κατοικιών περιορίστηκε αρχικά στις 83.400 και τελικά στις 69.730.

Στις επιχειρήσεις, η αναθεώρηση είναι ακόμη πιο έντονη: από τις 9.700 επιχειρήσεις που προβλέπονταν αρχικά, ο στόχος μειώθηκε στις 2.600 και τελικά στις μόλις 1.060.

Αντίστοιχες αλλαγές καταγράφηκαν στις υποδομές. Οι παρεμβάσεις ασφαλείας σε σιδηροδρομικές σήραγγες περιορίστηκαν από δέκα σε έξι, ενώ ο Προαστιακός Δυτικής Αττικής αφαιρέθηκε από το Ταμείο.

Στην αποθήκευση ενέργειας, ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε έργα συνολικής ισχύος έως 1.380 MW, ενώ ο τελικός στόχος περιορίστηκε σε αυτόνομα έργα 700 MW και στις εργασίες για την αντλησιοταμίευση της Αμφιλοχίας.

Ο Σεπτέμβριος κρίνει την τελική χρηματοδότηση

Παρά τις αλλαγές, η κυβέρνηση βρίσκεται πλέον μπροστά στους δύο τελευταίους μεγάλους σταθμούς του Ταμείου.

Στις αρχές Σεπτεμβρίου αναμένεται η έγκριση εκταμίευσης περίπου 4,6 δισ. ευρώ, που αφορά δύο αιτήματα πληρωμής τα οποία έχουν ήδη υποβληθεί από τον Μάιο. Πρόκειται για το 8ο αίτημα επιχορηγήσεων, ύψους 865 εκατ. ευρώ, και το 7ο αίτημα για το δανειακό σκέλος, ύψους περίπου 3,7 δισ. ευρώ.

Το σημαντικότερο βήμα θα ακολουθήσει στα τέλη Σεπτεμβρίου, με την υποβολή του 9ου και τελευταίου αιτήματος πληρωμής, συνολικού ύψους 6,7 δισ. ευρώ.

Από το ποσό αυτό, περίπου 4,4 δισ. ευρώ αφορούν επιχορηγήσεις και 2,3 δισ. ευρώ δάνεια.

Υπάρχει όμως μία κρίσιμη προϋπόθεση: μέχρι τις 31 Αυγούστου θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί τα 123 ορόσημα και οι στόχοι που συνδέονται με το τελευταίο αίτημα. Οι σχετικές πράξεις θα πρέπει να έχουν ήδη εκδοθεί, καθώς μέσα στον Σεπτέμβριο θα μπορούν να πραγματοποιηθούν μόνο διοικητικές επιβεβαιώσεις.

Η τελική εκταμίευση των 6,7 δισ. ευρώ αναμένεται έως το τέλος Δεκεμβρίου.

Τα 35,95 δισ. ευρώ και το πραγματικό ερώτημα

Συνολικά, η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να επιδιώκει την πλήρη αξιοποίηση των 35,95 δισ. ευρώ που αντιστοιχούν στη χώρα από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Ωστόσο, η επίτευξη του στόχου των εκταμιεύσεων δεν απαντά από μόνη της στο ερώτημα εάν το αρχικό επενδυτικό σχέδιο υλοποιήθηκε όπως είχε σχεδιαστεί.

Εδώ βρίσκεται και η ουσία της πολιτικής αντιπαράθεσης.

Η απορρόφηση των πόρων αποτελεί τη μία πλευρά της εξίσωσης. Η άλλη είναι ο αριθμός των έργων που τελικά αφαιρέθηκαν από το πρόγραμμα, η έκταση των μειώσεων στους ποσοτικούς στόχους και το ύψος των δράσεων που μεταφέρθηκαν σε άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία.

Η κυβέρνηση από την πλευρά της υποστηρίζει ότι η απένταξη ενός έργου από το Ταμείο δεν σημαίνει υποχρεωτικά και ακύρωσή του. Πολλά από αυτά μπορούν να συνεχιστούν μέσω του ΕΣΠΑ ή του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης.

Ωστόσο, η μεταφορά αυτή έχει και μια σημαντική δημοσιονομική διάσταση. Τα διαθέσιμα κονδύλια των άλλων προγραμμάτων είναι πεπερασμένα και, συνεπώς, έργα που αρχικά επρόκειτο να χρηματοδοτηθούν από τους έκτακτους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης θα πρέπει πλέον να ανταγωνιστούν άλλες επενδύσεις για χρηματοδότηση.

Έτσι, η τελική εικόνα του «Ελλάδα 2.0» θα κριθεί όχι μόνο από το πόσα δισεκατομμύρια ευρώ θα απορροφηθούν, αλλά και από το πόσο κοντά θα βρίσκεται το τελικό αποτέλεσμα στους στόχους που είχαν τεθεί όταν το πρόγραμμα ξεκίνησε.