|
Δεν διαφαίνεται κύμα
απολύσεων λόγω AI
Παρά τις ανησυχίες για
μαζική αντικατάσταση
εργαζομένων από
αλγορίθμους και
συστήματα τεχνητής
νοημοσύνης, ο Έκεχαρντ
Ερνστ υποστηρίζει ότι τα
μέχρι τώρα δεδομένα δεν
επιβεβαιώνουν ένα τέτοιο
σενάριο.
Η παγκόσμια ανεργία
βρίσκεται στο χαμηλότερο
επίπεδο των τελευταίων
30 ετών και, σύμφωνα με
την εκτίμησή του, δεν
υπάρχουν ενδείξεις ότι
επίκειται σημαντική
ανατροπή εξαιτίας της
AI.
Οι απώλειες θέσεων
εργασίας που
καταγράφονται σήμερα
αποδίδονται κυρίως στην
επιβράδυνση της
οικονομικής
δραστηριότητας διεθνώς.
Μάλιστα, ένα από τα πιο
ενδιαφέροντα στοιχεία
είναι ότι οι προσλήψεις
εμφανίζουν αυξημένη
δυναμική σε επαγγέλματα
που θεωρούνται
περισσότερο εκτεθειμένα
στην τεχνητή νοημοσύνη.
Πρόκειται κυρίως για
θέσεις υψηλής
εξειδίκευσης και
υψηλότερων αμοιβών, στις
οποίες οι επιχειρήσεις
αναζητούν εργαζομένους
που μπορούν να
χρησιμοποιήσουν τα νέα
εργαλεία και να τα
ενσωματώσουν στις
καθημερινές λειτουργίες
τους.
Υπάρχει, ωστόσο, μια
κατηγορία επαγγελμάτων
όπου παρατηρείται
επιβράδυνση της αύξησης
της απασχόλησης. Αφορά
κυρίως διοικητικές και
γραφειακές εργασίες,
στις οποίες ορισμένα
καθήκοντα μπορούν πλέον
να εκτελούνται
αυτοματοποιημένα. Ο
Ερνστ διευκρινίζει ότι
πρόκειται περισσότερο
για επιβράδυνση των νέων
προσλήψεων και όχι για
γενικευμένη μείωση του
αριθμού των εργαζομένων.
Οι επιπτώσεις ενδέχεται
να είναι εντονότερες
στις οικονομίες μεσαίου
εισοδήματος, όπου
σημαντικό μέρος του
τομέα των υπηρεσιών
βασίζεται σε τέτοιου
είδους διοικητικές
θέσεις.
Τρεις τρόποι με τους
οποίους η AI
αλλάζει την εργασία
Η επίδραση της τεχνητής
νοημοσύνης δεν
περιορίζεται στην
αυτοματοποίηση
συγκεκριμένων
επαγγελμάτων. Σύμφωνα με
τον επικεφαλής του ΔΟΕ,
ο μετασχηματισμός της
αγοράς εργασίας
εκδηλώνεται σε τρία
διαφορετικά επίπεδα.
Το πρώτο αφορά την
εκτέλεση επιμέρους
καθηκόντων. Εργασίες που
μέχρι σήμερα απαιτούσαν
αρκετό χρόνο μπορούν να
ολοκληρώνονται πολύ
ταχύτερα, επιτρέποντας
στους εργαζομένους να
αφιερώνουν περισσότερο
χρόνο σε δραστηριότητες
υψηλότερης προστιθέμενης
αξίας.
Χαρακτηριστικό
παράδειγμα είναι το
επάγγελμα του λογιστή. Η
AI
μπορεί να αναλάβει
μεγάλο μέρος της
καταχώρισης και
επεξεργασίας δεδομένων
σε υπολογιστικά φύλλα,
όπως το Excel,
ώστε ο επαγγελματίας να
επικεντρώνεται σε πιο
σύνθετες περιπτώσεις που
απαιτούν αξιολόγηση,
εμπειρία και κρίση.
Το δεύτερο επίπεδο αφορά
την ταχύτητα και την
πρόσβαση στην
πληροφορία. Τα νέα
εργαλεία επιτρέπουν τη
συγκέντρωση, επεξεργασία
και αξιοποίηση πολύ
μεγαλύτερου όγκου
δεδομένων σε μικρότερο
χρόνο, βελτιώνοντας τη
διαδικασία λήψης
αποφάσεων.
Το τρίτο επίπεδο
σχετίζεται με τη
λειτουργία του κράτους
και την εφαρμογή
δημόσιων πολιτικών.
Επειδή πολλές
παρεμβάσεις απαιτούν
ακριβή στόχευση
συγκεκριμένων
πληθυσμιακών ομάδων ή
οικονομικών αναγκών, η
τεχνητή νοημοσύνη μπορεί
να βοηθήσει τις
κυβερνήσεις να
κατανέμουν
αποτελεσματικότερα τους
διαθέσιμους πόρους και
να περιορίζουν τις
αστοχίες στον σχεδιασμό
και την εφαρμογή των
μέτρων.
Ποια επαγγέλματα
εμφανίζουν μεγαλύτερη
ανθεκτικότητα
Η ιστορική εμπειρία
δείχνει ότι η
τεχνολογική πρόοδος
μεταβάλλει κυρίως τη
φύση της εργασίας και
όχι απαραίτητα τον
συνολικό αριθμό των
επαγγελμάτων. Ο Ερνστ
αναφέρει ότι μόλις το
15% των θέσεων εργασίας
που υπήρχαν πριν από 140
χρόνια έχει εξαφανιστεί,
ενώ το υπόλοιπο 85%
εξακολουθεί να
υφίσταται, αν και πολλές
από αυτές τις θέσεις
έχουν αλλάξει σημαντικά
ως προς το περιεχόμενο
και τις απαιτήσεις τους.
Καθοριστικό ρόλο στο
μέλλον αναμένεται να
έχουν τα επαγγέλματα που
προϋποθέτουν ανθρώπινη
κρίση, ανάληψη ευθύνης
και αξιολόγηση σύνθετων
καταστάσεων. Αυτά τα
χαρακτηριστικά είναι
δυσκολότερο να
υποκατασταθούν πλήρως
από αυτοματοποιημένα
συστήματα.
Ο νομικός κλάδος
αποτελεί ένα από τα
παραδείγματα
επαγγελματικών
δραστηριοτήτων που
εμφανίζουν σχετική
ανθεκτικότητα και
προοπτικές ανάπτυξης.
Σύμφωνα με τις
προβλέψεις του
αμερικανικού Γραφείου
Στατιστικών Εργασίας, τα
νομικά επαγγέλματα
αναμένεται να
παρουσιάσουν την
ταχύτερη αύξηση την
επόμενη πενταετία.
Αντίθετα, μεγαλύτερη
πίεση αναμένεται να
δεχθούν οι θέσεις
διοικητικής υποστήριξης,
καθώς σημαντικό μέρος
των καθηκόντων τους
μπορεί να
αυτοματοποιηθεί.
Ανάλογες πιέσεις
εκτιμάται ότι θα
εμφανιστούν και στη
μεταποίηση, όπου η
αύξηση της απασχόλησης
ενδέχεται να
επιβραδυνθεί περαιτέρω,
χωρίς αυτό να σημαίνει
κατ' ανάγκη ότι θα
μειωθεί ο συνολικός
αριθμός των εργαζομένων.
Θα αντικαταστήσουν τα
ρομπότ τους
εκπαιδευτικούς;
Στην εκπαίδευση, η
τεχνητή νοημοσύνη
αναμένεται να
λειτουργήσει περισσότερο
ως συμπληρωματικό
εργαλείο παρά ως
υποκατάστατο των
εκπαιδευτικών.
Η δυνατότητα προσαρμογής
του εκπαιδευτικού υλικού
στις ανάγκες κάθε μαθητή
μπορεί να βελτιώσει την
ποιότητα της διδασκαλίας
και να περιορίσει τις
μαθησιακές ανισότητες.
Με τη χρήση πιο
εξατομικευμένων μεθόδων,
οι μαθητές θα μπορούν να
λαμβάνουν υποστήριξη
ανάλογα με τις
δυνατότητες και τις
αδυναμίες τους.
Αυτό, ωστόσο, δεν
σημαίνει ότι τα σχολεία
και τα εκπαιδευτικά
ιδρύματα θα χάσουν τον
ρόλο τους. Εξακολουθούν
να αποτελούν χώρους
κοινωνικής
αλληλεπίδρασης και
δημιουργίας δικτύων,
μέσω των οποίων οι
άνθρωποι αποκτούν
επαγγελματικές επαφές,
ενημέρωση και ευκαιρίες
εξέλιξης.
Γιατί οι ΗΠΑ προηγούνται
της Ευρώπης
Η επίδραση της τεχνητής
νοημοσύνης στην αγορά
εργασίας διαφέρει
σημαντικά μεταξύ των δύο
πλευρών του Ατλαντικού.
Στις ΗΠΑ δημιουργούνται
περισσότερες θέσεις
εργασίας που συνδέονται
άμεσα με την ανάπτυξη
και την εφαρμογή της
AI,
καθώς ο αμερικανικός
τεχνολογικός κλάδος έχει
περίπου διπλάσιο μέγεθος
από τον αντίστοιχο
ευρωπαϊκό.
Η επίδραση, όμως,
επεκτείνεται και σε
άλλους τομείς της
οικονομίας. Η ανάπτυξη
μεγάλων κέντρων
δεδομένων, για
παράδειγμα, δημιουργεί
πρόσθετη ζήτηση για
εργαζομένους στις
κατασκευές και σε
συναφείς δραστηριότητες,
καθώς απαιτούνται
σημαντικές επενδύσεις σε
κτιριακές εγκαταστάσεις,
υποδομές και ενεργειακά
δίκτυα.
Παράλληλα, στην
αμερικανική οικονομία
εμφανίζεται όλο και πιο
έντονα το φαινόμενο της
ανάπτυξης σε σχήμα «Κ».
Ένας σχετικά
περιορισμένος αριθμός
κλάδων, κυρίως εκείνοι
που συνδέονται με την
τεχνολογία και την
AI,
καταγράφει ισχυρή
επέκταση, ενώ μεγάλο
μέρος της υπόλοιπης
οικονομίας κινείται με
πολύ πιο αργούς ρυθμούς,
υπό την επίδραση της
γενικότερης οικονομικής
επιβράδυνσης.
Η διαφορά αποτυπώνεται
και στην παραγωγικότητα.
Οι ΗΠΑ εμφανίζουν ήδη
ισχυρότερη αύξηση σε
σχέση με την Ευρώπη,
γεγονός που συνδέεται εν
μέρει με το μεγαλύτερο
βάρος των τεχνολογικών
δραστηριοτήτων στην
αμερικανική οικονομία.
Το μεγάλο στοίχημα της
παραγωγικότητας για την
Ευρώπη
Παρά τις προσδοκίες που
έχουν δημιουργηθεί, η
τεχνητή νοημοσύνη δεν
έχει οδηγήσει μέχρι
στιγμής σε ευρείας
κλίμακας αύξηση της
παραγωγικότητας στην
Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα
οφέλη εντοπίζονται
κυρίως σε συγκεκριμένους
κλάδους, όπως η μηχανική
λογισμικού, χωρίς να
έχουν διαχυθεί σε
ολόκληρη την οικονομία.
Ένας βασικός λόγος είναι
ότι οι δραστηριότητες
που αξιοποιούν εντατικά
την AI
δεν έχουν ακόμη αρκετά
μεγάλο μερίδιο στην
ευρωπαϊκή παραγωγική
βάση ώστε να επηρεάσουν
ουσιαστικά τους
συνολικούς δείκτες
παραγωγικότητας.
Αντίθετα, μεγάλοι τομείς
όπως οι κατασκευές, η
υγεία, η εκπαίδευση και
οι δημόσιες υπηρεσίες,
οι οποίοι
αντιπροσωπεύουν ανάλογα
με τη χώρα περίπου το
30% έως 40% της
συνολικής απασχόλησης,
εμφανίζουν μέχρι στιγμής
περιορισμένη επίδραση
από τη νέα τεχνολογία.
Η υστέρηση συνδέεται και
με τον χρόνο που
απαιτείται για την
υιοθέτηση και την
ενσωμάτωση των νέων
εργαλείων. Δεν αρκεί η
εγκατάσταση συστημάτων
τεχνητής νοημοσύνης σε
μεμονωμένες
επιχειρήσεις. Χρειάζεται
ευρύτερος
μετασχηματισμός της
οικονομίας των
δεδομένων, των
επιχειρηματικών
διαδικασιών και των
δημόσιων υποδομών, ώστε
οι δυνατότητες της
τεχνολογίας να
μεταφραστούν σε
μετρήσιμη αύξηση της
παραγωγικότητας.
Το βασικό συμπέρασμα
είναι ότι η τεχνητή
νοημοσύνη δεν οδηγεί
αυτομάτως σε μαζική
ανεργία. Η επίδρασή της
εξαρτάται από τον τρόπο
με τον οποίο οι
επιχειρήσεις και τα
κράτη ενσωματώνουν τις
νέες δυνατότητες στην
οικονομική
δραστηριότητα. Για την
Ευρώπη, η μεγαλύτερη
πρόκληση δεν είναι μόνο
να προστατεύσει τις
θέσεις εργασίας που
ενδέχεται να
επηρεαστούν, αλλά κυρίως
να επιταχύνει την
υιοθέτηση της
τεχνολογίας, ώστε να μη
διευρυνθεί περαιτέρω η
απόσταση παραγωγικότητας
από τις ΗΠΑ.
|