Όταν οι αγορές ομολόγων κινούνται τόσο έντονα και ταυτόχρονα προς την ίδια κατεύθυνση, το μήνυμα δεν μπορεί να αγνοηθεί.

Πετρέλαιο και ισχυρή ανάπτυξη δημιουργούν δύσκολο μείγμα

Το βασικό πρόβλημα είναι ότι ένα νέο ενεργειακό σοκ συναντά οικονομίες που εξακολουθούν να αναπτύσσονται με υψηλούς ρυθμούς.

Οι κεντρικές τράπεζες, τις οποίες πολλοί επενδυτές περίμεναν να μειώνουν τα επιτόκια, επιστρέφουν σε αυξήσεις.

Η Federal Reserve αύξησε την περασμένη εβδομάδα το βασικό επιτόκιο στο 3,75%-4%, στην πρώτη αύξηση εδώ και τρία χρόνια. Από τους 18 αξιωματούχους της Fed, οι 16 εκτιμούν ότι θα υπάρξει τουλάχιστον μία ακόμη αύξηση μέχρι το τέλος του έτους.

Οι αγορές πλέον αποδίδουν πιθανότητα άνω του 75% σε νέα αύξηση τον Οκτώβριο, έναντι περίπου 49% μία εβδομάδα νωρίτερα και κάτω από 10% έναν μήνα πριν.

Η πίεση δεν περιορίζεται στις ΗΠΑ. Οι αγορές αποτιμούν πλέον πιθανότητα περίπου 85% για αύξηση επιτοκίων από την Reserve Bank of Australia στις 29 Σεπτεμβρίου, ενώ η Τράπεζα της Ιαπωνίας έχει ήδη προχωρήσει σε σύσφιξη της πολιτικής της.

Το σενάριο ενός ενεργειακού σοκ σε οικονομίες που εξακολουθούν να «τρέχουν» είναι από τα δυσκολότερα για τις κεντρικές τράπεζες, καθώς δημιουργεί πληθωριστικές πιέσεις ενώ περιορίζει τα περιθώρια χαλάρωσης.

Η αμερικανική οικονομία δεν δείχνει να επιβραδύνεται

Τα τελευταία στοιχεία ενισχύουν αυτή την εικόνα.

Η επιχειρηματική δραστηριότητα στις ΗΠΑ αυξάνεται με τον ταχύτερο ρυθμό εδώ και περισσότερα από πέντε χρόνια, ενώ το κόστος εισροών αυξάνεται με τον εντονότερο ρυθμό των τελευταίων τεσσάρων ετών.

Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι η εικόνα στη μεταποίηση, όπου οι σχετικοί δείκτες έφθασαν στις 57 μονάδες, πολύ πάνω από τις εκτιμήσεις για 53,6.

Έτσι, η άνοδος των αποδόσεων δεν αποτελεί μόνο αποτέλεσμα φόβων για τον πληθωρισμό. Αντανακλά επίσης την αναθεώρηση των προσδοκιών για την ανάπτυξη και την πορεία των επιτοκίων.

Οι δημοπρασίες ομολόγων στέλνουν προειδοποιητικό σήμα

Ένα ακόμη ανησυχητικό στοιχείο προέρχεται από τη ζήτηση για αμερικανικό κρατικό χρέος.

Η δημοπρασία 5ετών Treasuries αυτή την εβδομάδα έκλεισε με απόδοση 5,033%, σημαντικά υψηλότερα από τον πρόσφατο μέσο όρο του 4,186%.

Παράλληλα, οι indirect bidders – κατηγορία στην οποία περιλαμβάνονται και ξένες κεντρικές τράπεζες – απορρόφησαν μόλις το 54% της έκδοσης, έναντι περίπου 65% συνήθως.

Οι αδύναμες δημοπρασίες αποτελούν προειδοποιητικό σήμα: η προσφορά κρατικού χρέους αυξάνεται την ίδια στιγμή που ένα μέρος των παραδοσιακών αγοραστών περιορίζει τη ζήτησή του.

Και όταν η προσφορά αυξάνεται ταχύτερα από τη ζήτηση, η αγορά χρειάζεται υψηλότερες αποδόσεις για να προσελκύσει κεφάλαια.

Το πρόβλημα του χρέους γίνεται μεγαλύτερο

Το αμερικανικό δημόσιο χρέος ξεπέρασε τα 40 τρισ. δολάρια τον Αύγουστο.

Την ίδια στιγμή, οι κυβερνήσεις σε ολόκληρο τον κόσμο εξακολουθούν να λειτουργούν με μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα.

Στις ΗΠΑ, οι επιχειρήσεις είχαν εκδώσει έως τον Αύγουστο σχεδόν 1,7 τρισ. δολάρια εταιρικών ομολόγων, αυξημένα κατά 27%, με σημαντικό μέρος των νέων εκδόσεων να συνδέεται με τις τεράστιες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη.

Η άνοδος των αποδόσεων δημιουργεί έτσι έναν φαύλο κύκλο:

υψηλότερα ελλείμματα → περισσότερος δανεισμός → μεγαλύτερη προσφορά ομολόγων → υψηλότερες αποδόσεις → αυξημένες δαπάνες τόκων → ακόμη μεγαλύτερη ανάγκη δανεισμού.

Ο ΟΟΣΑ έχει ήδη προειδοποιήσει ότι η άνοδος των αποδόσεων αποτελεί σημαντικό κίνδυνο για τα δημόσια οικονομικά.

Δεν υπάρχει εύκολη διαφυγή μέσα από τα κρατικά ομόλογα

Σε προηγούμενες περιόδους αναταραχής, η διαφοροποίηση μεταξύ διαφορετικών αγορών ομολόγων μπορούσε να προσφέρει προστασία.

Σήμερα αυτό γίνεται δυσκολότερο.

Οι αποδόσεις αυξάνονται ταυτόχρονα στις ΗΠΑ, την Ευρώπη, την Ιαπωνία και άλλες μεγάλες αγορές. Οι συσχετίσεις έχουν αυξηθεί και η μετακίνηση από ένα κρατικό ομόλογο σε ένα άλλο δεν προσφέρει την ίδια προστασία που θα προσέφερε σε ένα πιο διαφοροποιημένο περιβάλλον.

Η αγορά επανατιμολογεί συνολικά το κόστος του χρήματος.

Οι επιπτώσεις φθάνουν πλέον στα νοικοκυριά

Η αναταραχή στην αγορά ομολόγων δεν παραμένει υπόθεση των επενδυτών.

Το μέσο επιτόκιο για στεγαστικό δάνειο 30 ετών στις ΗΠΑ έχει αυξηθεί στο 7,26%, στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιανουάριο του 2025.

Το υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης επηρεάζει την αγορά κατοικίας, τις επιχειρηματικές επενδύσεις και τελικά τις αποτιμήσεις των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων.

Οι χρηματιστηριακές αγορές αρχίζουν επίσης να αισθάνονται την πίεση, με τις τεχνολογικές μετοχές να είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στην άνοδο των επιτοκίων λόγω των υψηλότερων προεξοφλητικών συντελεστών που εφαρμόζονται στα μελλοντικά κέρδη.

Το 5% αλλάζει τα δεδομένα για όλες τις αγορές

Όταν η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου ξεπερνά το 5%, το σημείο αναφοράς για το «χωρίς κίνδυνο» χρήμα αλλάζει ουσιαστικά.

Κάθε κατηγορία περιουσιακών στοιχείων πρέπει πλέον να δικαιολογήσει την αποτίμησή της απέναντι σε αυτή την απόδοση.

Μετοχές, ακίνητα, ιδιωτική πίστη, αναδυόμενες αγορές και εταιρικά ομόλογα βρίσκονται αντιμέτωπα με υψηλότερο κόστος κεφαλαίου.

Το σημαντικότερο στοιχείο, επομένως, δεν είναι μόνο η σημερινή απόδοση των ομολόγων, αλλά το εάν η αγορά εισέρχεται σε μια νέα περίοδο όπου τα επιτόκια θα παραμείνουν υψηλότερα για περισσότερο χρόνο.

Οι αγορές ομολόγων σπάνια στέλνουν τόσο ισχυρό και ταυτόχρονο μήνυμα.

Αυτή τη φορά, το μήνυμα είναι ότι το φθηνό χρήμα δεν αποτελεί πλέον δεδομένο και η εποχή της παγκόσμιας νομισματικής χαλάρωσης μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο μακρινή από όσο προεξοφλούσαν οι αγορές.