Moody's και Scope αναβαθμίζουν την Ελλάδα: Το χρέος «λιώνει» ταχύτερα από τις προβλέψεις

Δύο σημαντικοί οίκοι αξιολόγησης έστειλαν μέσα στην ίδια περίοδο ισχυρά θετικά μηνύματα για την ελληνική οικονομία: η Moody's αναβάθμισε την προοπτική σε θετική (διατηρώντας Baa3), ενώ η Scope Ratings προχώρησε σε πλήρη αναβάθμιση στο BBB+ από BBB.

Σύγκριση των δύο αξιολογήσεων

Η «αντιστροφή» στις προοπτικές των δύο οίκων (η μία ανεβαίνει, η άλλη σταθεροποιείται μετά από ήδη ολοκληρωμένη αναβάθμιση) δεν είναι αντίφαση, αλλά διαφορετικό στάδιο της ίδιας πορείας: η Scope έκανε ήδη το βήμα αναβάθμισης, η Moody's προετοιμάζει το έδαφος για να το κάνει.

Η πορεία του χρέους: από το 209% στο 120% (ή και χαμηλότερα)

Η αποκλιμάκωση στηρίζεται σε τρεις πυλώνες: ονομαστική ανάπτυξη, υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και ενεργή πρόωρη αποπληρωμή χρέους (5,3 δισ. € στα τέλη 2025, με επιπλέον ~13 δισ. € να σχεδιάζονται έως το τέλος του 2026).

Δημοσιονομικά μεγέθη (Scope)

Η ποιοτική αλλαγή: όχι μόνο νούμερα, αλλά δομή

Και οι δύο οίκοι εστιάζουν σε κάτι πέρα από τους δείκτες χρέους — τη μεταβολή του ίδιου του αναπτυξιακού μοντέλου:

Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η παρατήρηση της Moody's ότι σχεδόν τα δύο τρίτα της αύξησης του λόγου επενδύσεων/ΑΕΠ (κατά 5 μονάδες από το 2020) προήλθαν από ιδιωτικές επενδύσεις — όχι αποκλειστικά από το Ταμείο Ανάκαμψης. Το κρίσιμο ερώτημα που θέτει η ίδια η Moody's είναι αν αυτή η δυναμική θα διατηρηθεί μετά την ολοκλήρωση των εκταμιεύσεων RRF (μέχρι τον Ιούνιο 2026 είχαν εισρεύσει 24,6 δισ. € στην Ελλάδα, ~70% των συνολικά διαθέσιμων πόρων, σύμφωνα με τη Scope).

Η δομή του χρέους ως πλεονέκτημα

Η μεγάλη διάρκεια και οι ευνοϊκοί όροι σημαίνουν ότι η άνοδος διεθνών επιτοκίων περνά αργά στο πραγματικό κόστος εξυπηρέτησης — σημαντική διαφοροποίηση έναντι άλλων υπερχρεωμένων κρατών.

Οι αδυναμίες που παραμένουν

Και οι δύο οίκοι είναι σαφείς ότι δεν πρόκειται για «τέλειο» πιστωτικό προφίλ:

Δυνητικός ρυθμός ανάπτυξης παραμένει χαμηλός (~1,3%-1,5%)

Δημογραφική γήρανση και χαμηλή παραγωγικότητα

Σημαντικό απόθεμα μη εξυπηρετούμενου χρέους εκτός τραπεζικού συστήματος

Καθαρή διεθνής επενδυτική θέση: -142% του ΑΕΠ (2025) — η Scope το χαρακτηρίζει ρητά «αχίλλειο πτέρνα»

Έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών: ~5%-6% του ΑΕΠ μεσοπρόθεσμα

Η ανάγνωση της αγοράς

Η σύγκλιση δύο ανεξάρτητων οίκων γύρω από βελτιωμένη εικόνα ενισχύει την αξιοπιστία του αφηγήματος περί διαρθρωτικής —και όχι απλώς κυκλικής— βελτίωσης της ελληνικής οικονομίας. Ωστόσο, και οι δύο οίκοι θέτουν το ίδιο ουσιαστικό ερώτημα, με διαφορετική διατύπωση: τι θα συμβεί όταν σταματήσει η στήριξη του Ταμείου Ανάκαμψης και οι εξωτερικές συνθήκες γίνουν λιγότερο ευνοϊκές; Το εξωτερικό ισοζύγιο, με ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών σταθερά αρνητικό και καθαρή επενδυτική θέση στο -142% του ΑΕΠ, παραμένει η πιο εμφανής διαρθρωτική αδυναμία που δεν φαίνεται να διορθώνεται με την ίδια ταχύτητα όπως το δημόσιο χρέος — και είναι αυτή, τελικά, που θα κρίνει αν η σημερινή βελτίωση θα αποδειχθεί μόνιμη αλλαγή προφίλ ή απλώς ευνοϊκός οικονομικός κύκλος.

Ευρωπαϊκή τραπεζική ένωση: Τα τρία βήματα προς μια πραγματικά ενιαία αγορά 

Η ολοκλήρωση της ενιαίας ευρωπαϊκής τραπεζικής αγοράς παραμένει ημιτελής υπόθεση εδώ και χρόνια, όμως η πίεση από την παγκόσμια ανταγωνιστικότητα, την τεχνητή νοημοσύνη και την ανάγκη κλίμακας φαίνεται να δίνει νέα ώθηση στη συζήτηση περί απλοποίησης και ενοποίησης της εποπτείας.

Ποιοι μιλούν και τι λένε

Τα τρία βήματα ενοποίησης

Η «παγίδα» του δεύτερου βήματος

Το πιο ουσιαστικό —αλλά και πιο δύσκολο πολιτικά— βήμα είναι η άρση του ring-fencing, δηλαδή η κατάργηση της υποχρέωσης διατήρησης ξεχωριστών κεφαλαιακών αποθεμάτων ανά χώρα. Το ίδιο το άρθρο αναγνωρίζει ότι αυτό προϋποθέτει δύο πράγματα που δεν έχουν ακόμη επιτευχθεί: μεγαλύτερη αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ κρατών-μελών και ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης (κοινό σύστημα εγγύησης καταθέσεων, μηχανισμοί διαχείρισης κρίσεων). Χωρίς αυτές τις προϋποθέσεις, η ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων παραμένει περισσότερο κατεύθυνση πολιτικής παρά άμεσα εφαρμόσιμη μεταρρύθμιση.

Τι σημαίνει «απλούστερη εποπτεία» στην πράξη 

Η ίδια η εποπτική αρχή (ΕΚΤ/SSM) φαίνεται να επιχειρεί να εφαρμόσει τις αρχές που ζητά από τις τράπεζες: ταχύτερες διαδικασίες, μεγαλύτερη μεταφορά αρμοδιοτήτων σε χαμηλότερα επίπεδα, πιο στοχευμένους ελέγχους. Σημειώνεται ρητά ότι η απλοποίηση δεν πρέπει να μείνει μόνο σε ευρωπαϊκό επίπεδο — οι εθνικές αρχές καλούνται να μην προσθέτουν παράλληλες απαιτήσεις που θα ακύρωναν στην πράξη το όφελος.

Η ανάγνωση της αγοράς

Η κατεύθυνση προς μεγαλύτερες, πιο ενοποιημένες ευρωπαϊκές τράπεζες είναι σαφής σε επίπεδο ρητορικής, με σύγκλιση απόψεων ανάμεσα σε πολιτικούς (Eurogroup) και εποπτικούς θεσμούς (ΕΚΤ). Ωστόσο, η ιστορία της ευρωπαϊκής τραπεζικής ένωσης έχει δείξει επανειλημμένα ότι η απόσταση ανάμεσα σε πολιτική διακήρυξη και πραγματική εφαρμογή —ιδίως όταν εμπλέκεται μεταφορά ελέγχου κεφαλαίων μεταξύ κρατών-μελών— παραμένει μεγάλη. Το ερώτημα δεν είναι αν η κατεύθυνση είναι σωστή, αλλά αν θα υπάρξει η πολιτική βούληση να προχωρήσουν τα κράτη-μέλη στο πιο δύσκολο κομμάτι: την πραγματική άρση του ring-fencing και την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης, κάτι που εκκρεμεί εδώ και πάνω από μια δεκαετία.

KBW ξεκινά κάλυψη ελληνικών τραπεζών: Πειραιώς και Εθνική στην κορυφή, πιο επιφυλακτική στάση για Alpha

Η KBW εντάσσει τις ελληνικές τράπεζες στην κάλυψή της, εντοπίζοντας περιθώρια περαιτέρω ανόδου παρά το σημαντικό re-rating που έχει ήδη προηγηθεί — μια θέση που, όπως θα δούμε, δεν είναι χωρίς αντίλογο.

Οι συστάσεις και οι τιμές-στόχοι

*Βάσει τιμών αναφοράς 15ης Σεπτεμβρίου 2026

Η πιστωτική επέκταση ως βασικό επιχείρημα

Θετικό στοιχείο για την ποιότητα της ανάπτυξης θεωρείται ότι η πρόσφατη αύξηση εταιρικών δανείων συνδέεται κυρίως με επενδυτικές ανάγκες και όχι με κεφάλαιο κίνησης — διάκριση που έχει σημασία, καθώς δάνεια για επενδύσεις τείνουν να αντανακλούν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη επιχειρήσεων στο μέλλον, ενώ δανεισμός για κεφάλαιο κίνησης μπορεί να κρύβει και πιεσμένη ρευστότητα.

Τα επιμέρους “story”

Ο παράγοντας MSCI/FTSE

Η αναβάθμιση της Ελλάδας σε καθεστώς αναπτυγμένης αγοράς αναφέρεται ως πρόσθετος θετικός καταλύτης, με εκτιμώμενες παθητικές εισροές περίπου 962 εκατ. δολαρίων προς τις ελληνικές μετοχές, όπου οι τράπεζες αναμένεται να είναι από τους βασικούς ωφελημένους λόγω της υψηλής στάθμισής τους στους δείκτες.

Η ανάγνωση της αγοράς

Το βασικό επιχείρημα της KBW — ότι το discount περίπου 5% έναντι του ευρωπαϊκού τραπεζικού κλάδου «δύσκολα δικαιολογείται πλέον» — αξίζει να εξεταστεί με κάποια επιφύλαξη. Οι ελληνικές τράπεζες έχουν ήδη περάσει από ένα σημαντικό re-rating τα τελευταία χρόνια, και η θέση ότι υπάρχει ακόμη περιθώριο 6%-20% ανόδου σε όλο το φάσμα του κλάδου προϋποθέτει ότι η αγορά θα συνεχίσει να επιβραβεύει την πιστωτική επέκταση και τις διανομές κεφαλαίου χωρίς να ανησυχεί περισσότερο για παράγοντες όπως η υποχώρηση των δεικτών κεφαλαιακής επάρκειας που έχει καταγραφεί σε πρόσφατα εποπτικά στοιχεία, ή η ευαισθησία των τραπεζών σε ενδεχόμενη αλλαγή πορείας των επιτοκίων. Η διαφοροποίηση της KBW ανάμεσα σε «αγαπημένες» (Πειραιώς, Εθνική) και πιο επιφυλακτικές επιλογές (Alpha) δείχνει, πάντως, ότι δεν πρόκειται για γενικευμένη αισιοδοξία χωρίς διάκριση — κάτι που προσδίδει μεγαλύτερη αξιοπιστία στην ανάλυση συνολικά.

Ελληνικό: Το χρονοδιάγραμμα του 2027 προχωρά, αλλά η συμφωνία με την ION παραμένει ανοιχτό ζήτημα

Η Lamda Development παρουσίασε αναλυτικό χρονοδιάγραμμα παραδόσεων για το Ελληνικό, με το 2027 να τοποθετείται ως η χρονιά κατά την οποία το έργο περνά από τη φάση της κατασκευής σε αυτή της λειτουργίας. Παράλληλα, ωστόσο, ένα σημαντικό ζήτημα παραμένει σε εκκρεμότητα: η συμφωνία με την ION Group.

Το χρονοδιάγραμμα του 2027

Το εκκρεμές deal με την ION Group

Το σημείο που αξίζει ιδιαίτερη προσοχή είναι η συμφωνία με την ION Group του Αντρέα Πινιατάρο, η οποία παραμένει σε στάδιο διαπραγμάτευσης για εμπορικά ζητήματα. Η ίδια η διοίκηση της Lamda εκτιμά ότι θα υπάρξει σαφέστερη εικόνα έως το τέλος του μήνα — διατύπωση που αφήνει ανοιχτό τόσο το ενδεχόμενο ολοκλήρωσης όσο και αυτό του ναυαγίου. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η διευκρίνιση της εταιρείας ότι μέχρι σήμερα δεν έχει καταβληθεί κανένα fee και ότι δεν προβλέπεται ποινική ρήτρα ή άλλη οικονομική επιβάρυνση σε περίπτωση που η συμφωνία τελικά δεν προχωρήσει.

Περιθώρια κέρδους: αναγνωρισμένη αδυναμία

Η διοίκηση παραδέχεται ανοιχτά ότι τα περιθώρια κέρδους βρίσκονται σήμερα κάτω από τα επιθυμητά επίπεδα, με τον Riviera Tower να επηρεάζει αρνητικά την εικόνα. Το γεγονός ότι περίπου το 70% του κατασκευαστικού κόστους του πύργου έχει ήδη καταβληθεί σημαίνει ότι το μεγαλύτερο μέρος αυτής της επιβάρυνσης έχει ήδη περάσει, χωρίς όμως αυτό να αποτελεί εγγύηση για τον ρυθμό βελτίωσης των περιθωρίων στο μέλλον.

Ενέργεια και κατασκευαστικό κόστος

Η γεωπολιτική αβεβαιότητα και το ενεργειακό κόστος παραμένουν παράγοντες που η διοίκηση παρακολουθεί, χωρίς ωστόσο —σύμφωνα με τη Lamda— να έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα ουσιαστική επίπτωση στο συνολικό κατασκευαστικό κόστος. Στο χρηματοδοτικό σκέλος, η εταιρεία έχει ενισχυθεί μέσω δύο ομολογιακών εκδόσεων (τέλη 2025 και 2026), με την έκθεση σε επιτόκια να αναφέρεται ως αντισταθμισμένη.

Πωλήσεις: Το μόνο αδιαμφισβήτητα θετικό στοιχείο

Η ανάγνωση της αγοράς

Το χρονοδιάγραμμα παραδόσεων και η ισχυρή ζήτηση κατοικιών συνθέτουν αναμφίβολα μια θετική εικόνα προόδου για το έργο. Ωστόσο, η εκκρεμότητα γύρω από τη συμφωνία με την ION Group δεν είναι αμελητέα λεπτομέρεια: η απουσία καταβεβλημένου fee και ποινικής ρήτρας δείχνει ότι και οι δύο πλευρές έχουν αφήσει «ανοιχτή πόρτα εξόδου» χωρίς κόστος, κάτι που συνήθως συνοδεύει συμφωνίες όπου η τελική έκβαση δεν θεωρείται δεδομένη. Σε συνδυασμό με τα ήδη πιεσμένα περιθώρια κέρδους λόγω του Riviera Tower, το βασικό ερώτημα για τους επόμενους μήνες δεν είναι μόνο αν θα τηρηθεί το χρονοδιάγραμμα κατασκευής, αλλά και αν η εμπορική αξιοποίηση του έργου —όπου το deal με την ION αποτελεί σημαντικό κομμάτι— θα αποδώσει τα αναμενόμενα, ή αν η ενδεχόμενη ματαίωσή του θα απαιτήσει εναλλακτικό σχεδιασμό.

ΕΕ: Πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολ. – Η Γερμανία πιέζει για φόρο υπερκερδών, η Ευρώπη διχάζεται

Η νέα άνοδος των τιμών πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα που η Ευρώπη είχε ήδη ζήσει στο παρελθόν: πώς αντιδρά μια κυβέρνηση όταν το ενεργειακό κόστος εκτοξεύεται — με φορολόγηση των παραγωγών ή με ελάφρυνση των καταναλωτών;

Το μέγεθος της ανόδου σε αριθμούς

Η γερμανική πρωτοβουλία για φόρο υπερκερδών

Ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Λαρς Κλίνγκμπαϊλ ζήτησε από την Κομισιόν συγκεκριμένες προτάσεις φορολόγησης πετρελαϊκών κερδών έως τον Οκτώβριο, με υποστήριξη από Ισπανία, Πορτογαλία, Ιταλία, Πολωνία και Αυστρία. Ωστόσο, η ίδια η Κομισιόν —μέσω του επιτρόπου Ντομπρόβσκις— έχει ξεκάθαρα δηλώσει ότι δεν σκοπεύει προς το παρόν να καταθέσει δική της πρόταση, αφήνοντας το πεδίο ανοιχτό για εθνικά μέτρα. Πρόκειται δηλαδή για πρωτοβουλία ορισμένων κρατών-μελών, όχι για κατεύθυνση της ΕΕ ως συνόλου.

Η αντίθετη κατεύθυνση: μειώσεις φόρων και επιδοτήσεις

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Γαλλία διαφοροποιείται από τη λογική οριζόντιας παρέμβασης, παραμένοντας επιφυλακτική λόγω του υψηλού δημοσιονομικού κόστους — προτιμώντας στοχευμένα μέτρα αντί γενικευμένων μειώσεων φόρων.

Η ελληνική θέση

Ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης έχει δηλώσει ότι η Αθήνα θα θέσει το θέμα μείωσης του ΕΦΚ καυσίμων στην επόμενη σύνοδο ηγετών της ΕΕ, με την Ελλάδα να εξετάζει προσωρινή μείωση φορολογίας — υπό την προϋπόθεση ευρωπαϊκής εξαίρεσης που θα το επιτρέπει. Πρόκειται δηλαδή για ενδεχόμενο εξαρτώμενο από ευρύτερη ευρωπαϊκή απόφαση, όχι για ήδη αποφασισμένο εθνικό μέτρο.

Η ανάγνωση της αγοράς

Η βασική διαφωνία που διαμορφώνεται στην ΕΕ —φόρος υπερκερδών έναντι μειώσεων φόρων για καταναλωτές— αντανακλά ουσιαστικά διαφορετικές δημοσιονομικές δυνατότητες και πολιτικές προτεραιότητες των κρατών-μελών, με την Κομισιόν να αποφεύγει προς το παρόν να πάρει ξεκάθαρη θέση προς οποιαδήποτε κατεύθυνση. Το γεγονός ότι η ενεργειακή ακρίβεια συνδέεται ρητά με τις εκλογικές αναμετρήσεις του 2027 σε Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία και Πολωνία υποδηλώνει ότι η όποια λύση θα κριθεί λιγότερο από καθαρά οικονομικά κριτήρια και περισσότερο από πολιτικό κόστος — κάτι που ιστορικά τείνει να οδηγεί σε κατακερματισμένες εθνικές παρεμβάσεις παρά σε συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση, όπως άλλωστε δείχνει και η μέχρι τώρα στάση της Κομισιόν.